Астрономдар алыстағы жұлдыздардың өте баяу тербелістерін бақылап, бір алып экзопланета мен сирек қоңыр ергежейлі нысанды анықтады, деп жазады Ertenmedia.kz.
Гавай аралдарындағы Subaru телескопымен жұмыс істейтін ғалымдар OASIS (Observing Accelerators with SCExAO Imaging Survey) жобасы аясында екі ерекше аспан денесін тіркеді. Бұл жоба Еуропалық ғарыш агенттігінің Hipparcos және Gaia миссиялары жинаған аса дәл астрометриялық деректерді Subaru телескопының SCExAO (Subaru Coronagraphic Extreme Adaptive Optics) бейнелеу жүйесімен ұштастырады. Жұлдыздардың көзге көрінбейтін серіктерінің гравитациялық тартылысы туғызатын өте әлсіз қозғалыстары алдын ала анықталып, кейін телескоп сол нысандарға бағытталады.
Қазіргі телескоптармен тікелей суретке түсіруге болатын алып планеталар мен қоңыр ергежейлілер барлық жұлдыздардың шамамен 1 пайызының маңынан ғана табылады. Олар жас әрі әлі де жылу шашып тұрса да, өз жұлдыздарынан әлдеқайда көмескі. Сондықтан олардың әлсіз жарығы ата-жұлдыздың жарқылында «жоғалып» кетеді. OASIS жобасының басты артықшылығы алдымен перспективалы нысандарды дәл іріктеп алу.
Арыстан шоқжұлдызында орналасқан HIP 54515 жұлдызының айналасынан табылған HIP 54515 b планетасының массасы Юпитерден шамамен 18 есе үлкен. Ол өз жұлдызын біздің Күн жүйесіндегі Нептун қашықтығына ұқсас арақашықтықта айналып өтеді. Алайда Жерден қарағанда жұлдыз бен планета бір-біріне өте жақын көрінеді. 100 шақырым қашықтықтағы бейсбол добын айырмамен салыстыруға болады. SCExAO жүйесінің жоғары дәлдігінің арқасында астрономдар бұл күрделі жағдайда да планетаны нақты бейнелей алды.
Екінші нысан Волопас шоқжұлдызындағы HIP 71618 B. Оның массасы Юпитерден шамамен 60 есе үлкен. Қоңыр ергежейлілерді «сәтсіз жұлдыздар» деп атайды. Себебі олар жұлдыз секілді қалыптасқанымен, ядролық синтезді бастауға жеткілікті масса жинай алмайды.
HIP 71618 B ерекше назар аудартады, себебі ол NASA-ның болашақ Roman ғарыш телескопы үшін мінсіз сынақ нысаны болмақ. Roman телескопы коронограф деп аталатын жаңа буын аспаптарын сынайды. Бұл технология болашақта Жерге ұқсас, өз жұлдызынан миллиардтаған есе көмескі планеталарды тікелей суретке түсіруге мүмкіндік береді.
Контекст
Бұған дейін мұндай сынаққа толық сай келетін расталған нысан болмаған. HIP 71618 B осы олқылықтың орнын толтырып отыр. Оның жұлдызы жеткілікті жарық, ал қоңыр ергежейлі коронограф жұмыс істейтін толқын ұзындықтарында салыстырмалы түрде көмескі көрінеді.
Бұл жаңалықтар ғарыштағы дәл өлшеулер мен Жердегі озық бейнелеу технологияларын біріктірудің тиімділігін көрсетті. Мұндай үйлесімді тәсіл жұлдыз жарығында «жасырынып» келген планеталар мен қоңыр ергежейлілерді анықтауға жол ашады. OASIS жобасының табысы Subaru телескопының жаңа буын алып обсерваториялар дәуірінде де маңызды рөл атқара беретінін айғақтайды.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
