Таулы аймақтарда жаңбырдан кейін немесе қар еріген кезде өзен-көлдердің ағысы күрт күшейеді. Осындай кезде су топырақты шайып, жағалауды бұзып, сел қаупін арттырады. Мұндай проблеманың тиімді шешімдерінің бірі габионнан жасалған шағын бөгеттер, деп жазады Ertenmedia.kz.
Габион дегеніміз темір сымнан тоқылған арнайы тор қорап. Оның ішіне тас толтырылады. Осы қарапайым көрінетін құрылым табиғатта өте маңызды рөл атқарады.
Мұндай бөгеттердің басты ерекшелігі олар толық жабық емес, яғни су олар арқылы өтеді. Сондықтан олар суды тоқтатпайды, тек ағыстың күшін бәсеңдетеді. Қарапайым тілмен айтқанда, габион бөгеті суды «жұмсартып», оның екпінін азайтатын құрал.
Бұл құрылым қалай жұмыс істейді?
Біріншіден, су ағыны бөгетке келгенде жылдамдығын жоғалтады. Бұл эрозияны, яғни топырақтың шайылуын азайтады.
Екіншіден, су ішіндегі құм, лай және ұсақ тастар бөгеттің алдында жиналып, шөгеді. Осылайша өзен түбі біртіндеп тұрақтанады.
Үшіншіден, бөгет су деңгейін реттеп, өзен арнасының еңісін қалыпқа келтіреді. Габион бөгетін дұрыс жасау өте маңызды.
Алдымен негізі дайындалады. Топырақтың астына геотекстиль төселеді. Бұл ұсақ бөлшектердің шайылып кетпеуіне көмектеседі. Содан кейін габион торлары орнатылып, бір-бірімен мықтап байланады. Ішіне төзімді, әртүрлі көлемдегі тас салынады.
Бөгеттің үстіңгі бөлігі (коронасы) жағалауға бекітіледі. Бұл оның бүйірге жылжып кетпеуін қамтамасыз етеді. Су арнайы жерден төгілу бөлігінен (вертедер) ағып өтеді. Бұл ағынды бақылауда ұстауға мүмкіндік береді. Төменгі жақта су энергиясы біртіндеп тарайды. Бұл жағалауды қорғауға көмектеседі.
Габион бөгеттерінің артықшылықтары көп. Олар арзан, табиғи материалдан жасалады және экологияға зиян келтірмейді. Уақыт өте келе олардың арасына өсімдік шығып, табиғи ландшафтпен үйлесіп кетеді.
Сонымен қатар мұндай құрылымдар жер сілкінісіне де төзімді. Себебі олар қатты бетон сияқты сынбайды, керісінше икемді болады. Габион бөгеттері Қазақстанның таулы аймақтарында, әсіресе сел қаупі бар өңірлерде тиімді қолданылуы мүмкін.
Ғимарат іргетасын ылғал мен жылу жоғалтудан қорғауға арналған дренаж және оқшаулау жүйесінің көлденең қимасы қалай жұмыс істейтінін білесіз бе?
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
