Атырау облысындағы Жаңгелдин ауылында болған Қарабалиндер отбасының қазасына қатысты іс жаңа құқықтық сипатқа ие болды. Тергеу негізгі күдікті Сұлтан Сәрсемәлиевке тағылған айыпты кеңейтіп, енді оны тек екі немесе одан да көп адамды өлтірді деген баппен ғана емес, кісі өлтіруді бірнеше рет жасаған деген ауыр белгімен де қарастырып отыр, деп жазады Ertenmedia.kz.
Атырау облысы полиция департаментінің мәліметіне сәйкес, Сәрсемәлиевке қатысты айыптар тізіміне Қылмыстық кодекстің 99-бабы 2-бөлігінің 1-тармағымен қатар 13-тармағы да енгізілген. Яғни іс материалдарында енді «екі немесе одан да көп адамды өлтіру» ғана емес, «бірнеше рет жасалған адам өлтіру» деген құқықтық баға да бар. Тергеу үшін бұл жай ғана техникалық толықтыру емес. Мұндай өзгеріс істің салмағын бұрынғыдан да күшейтеді.
Істе бұдан бөлек, ұрлық пен алаяқтық баптары да қаралып жатыр. Атап айтқанда, алдын ала сөз байласу арқылы топпен жасалған ұрлық және алаяқтық бойынша эпизодтар тергелуде. Прокуратура таратқан мәліметке қарағанда, бұл айыптар қаза тапқандардың жеке заттарын иемдену және олардың малын заңсыз сату деректерімен байланысты.
Адвокат Абзал Қасымжанов осы істегі құқықтық айырмашылыққа тоқталып, екі баптың мағынасы бірдей көрінгенімен, заң тұрғысынан екі бөлек ұғым екенін түсіндірді. Оның айтуынша, «екі немесе одан да көп адамды өлтіру» деген белгі бір оқиға аясында бірнеше адамның өмірін қиюды білдіреді. Ал «бірнеше рет жасалған адам өлтіру» деген сипат кісі өлтіру әрекеттері әртүрлі уақытта, әртүрлі жағдайда жасалғанын көрсетеді. Яғни тергеу енді оқиғаны бір реттік ауыр қылмыс ретінде ғана емес, қайталанған сипаттағы аса ауыр қылмыс ретінде де бағалап отыр.
Қазақстан Қылмыстық кодексінің 99-бабы 2-бөлігі бойынша, бұл баптардың қай тармағы қолданылса да, жаза өте қатаң. Санкция 15 жылдан 20 жылға дейін бас бостандығынан айыруды немесе өмір бойы бас бостандығынан айыруды көздейді. Адвокаттардың пайымынша, бұл істе қоғамдық резонанс өте жоғары. Оның үстіне күдіктінің шетелге шығып кетуге әрекет жасағаны да назардан тыс қалмайды. Осындай мән-жайларды ескерсек, соттың ең ауыр жазаға жүгіну ықтималдығы жоғары.
Абзал Қасымжановтың пікірінше, қазіргі сот тәжірибесіне қарағанда, мұндай істерде өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасы жиі қарастырылады. Бұл жерде қоғамдағы дүрбелең ғана емес, қылмыстың сипаты, әрекеттің салдары және күдіктінің мінез-құлқы да есепке алынады.
Контекст
Адвокат Самат Әбуев істегі ұрлық пен алаяқтық эпизодтары соңғы үкімге қалай әсер ететініне де тоқталды. Оның айтуынша, мұндай жағдайда жаза әр бап бойынша жеке белгіленіп, кейін қылмыстар жиынтығы арқылы қорытындыланады. Заң тәжірибесінде жеңілірек жаза неғұрлым қатаң жазаға жұтылады. Сондықтан негізгі шешуші фактор бәрібір адам өлтіру бабына байланысты болмақ.
Әбуевтің сөзінше, егер сот қылмыстың ерекше қатыгездікпен не цинизммен жасалғанын дәлелденген деп тапса, өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалуы әбден мүмкін. Бірақ нақты үкім іс материалдарын толық зерттегеннен кейін ғана белгілі болады. Қазірдің өзінде бұл іс құқық қорғау жүйесі үшін де, қоғам үшін де ауыр сынаққа айналып отыр.
Жаңгелдиндегі қанды оқиға енді жай ғана көпшілік назарын аударған резонансты іс емес. Тергеудің жаңа құқықтық бағасы бұл істің сотта бұрынғыдан да қатаң қаралатынын аңғартып отыр. Ендігі түйін – сот тергеуі кезінде әр эпизодтың қалай дәлелденетініне байланысты. Бірақ бір нәрсе анық: бұл іс бойынша күдіктінің алдында өте ауыр жаза қаупі тұр.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
