Теңіздегі жел электр станциялары таза энергия көзі ретінде ғана емес, теңіз экожүйесіне әсер ететін ірі инфрақұрылым ретінде де қарастырыла бастады, деп жазады Ertenmedia.kz.
Мұндай станциялар мұхит пен теңіздегі қуатты жел ағынын пайдалануға мүмкіндік береді. Соңғы жылдары инженерлер оларды электр көліктерін сымсыз қуаттайтын магниттік зарядтау инфрақұрылымымен де байланыстыра бастады. Алайда ғалымдар мұндай нысандардың теңіз жануарларына күтпеген ықпал етуі мүмкін екенін айтып отыр.
Зерттеулерге қарағанда, теңіздегі жел станциялары кей жағдайда теңіз шошқаларының қозғалыс бағытына және қорек іздеу мінез-құлқына әсер етеді. Әсіресе құрылыс кезеңіндегі шу, суасты дірілі және ірі кемелер қозғалысы жануарлардың белгілі бір аумақтан уақытша алыстауына себеп болуы мүмкін.
2004 жылы Данияның Ұлттық экологиялық зерттеулер институты Балтық теңізіндегі Нюстед теңіз жел электр станциясының теңіз шошқаларына ықпалы туралы зерттеу жариялады. Ғалымдар станция жұмысының алғашқы жылында бұл аумақта жануарлардың эхолокациялық белсенділігі төмендегенін байқаған. Теңіз шошқалары эхолокацияны қорек іздеу және кеңістікте бағдар алу үшін пайдаланады.
Кейінгі зерттеулер бұл белсенділік уақыт өте біртіндеп қалпына келе бастағанын көрсетті. Бірақ 2012 жылы жарияланған талдауда Нюстед аумағындағы эхолокация деңгейі құрылысқа дейінгі көрсеткіштің төрттен бірінен сәл ғана асқаны айтылды. Яғни жануарлар толық оралмаған немесе бұрынғы мінез-құлқын толық қалпына келтірмеген болуы мүмкін.
Ғалымдар мұның себебіне қатысты ортақ тоқтамға келген жоқ. Бір болжам бойынша, құрылыс кезіндегі шу мен белсенділік теңіз шошқаларын бастапқыда үркіткен. Кейін олар станцияға біршама үйренуі мүмкін. Тағы бір түсіндіру бойынша, жел турбиналарының тіректері жасанды риф әсерін қалыптастырып, сол маңда қорек көбейген. Балық аулау қысымының азаюы да жануарлардың қайта оралуына ықпал етуі ықтимал.
Дегенмен барлық зерттеу бірдей қорытынды бермейді. Ғылымда бір құбылысты бірнеше рет тексеру маңызды. Кейінгі модельдік зерттеулер теңіз жел станцияларының әсері бұрын ойлағандай біржақты емес екенін көрсетті.
Теңіздегі үнсіз өзгеріс
2026 жылы PrePARED жобасы теңіздегі жаңартылатын энергия нысандары маңындағы жыртқыштар мен қорек тізбегін зерттейтін жұмысын жариялады. Бұл жоба теңіз құстары, теңіз сүтқоректілері және балықтардың жел станциялары айналасындағы таралуы мен мінез-құлқын қатар зерттеуге бағытталған.
PrePARED аясындағы модельдік талдауда ірі кемелердің болуы және олар шығаратын шу да ескерілген. Зерттеушілер кей жағдайда жел станциясының құрылысы теңіз шошқаларын жаппай ығыстырады деген қорытындыға жеткілікті негіз бермейтінін айтқан. Алайда бұл нақты теңіздегі бақылау емес, DEPONS моделі арқылы жасалған есеп екенін ескеру қажет.
Сондықтан негізгі сұрақ әлі ашық қалып отыр. Нюстед тәжірибесі теңіз шошқаларының мұндай нысандардан ұзақ уақыт бойы қашқақтауы мүмкін екенін көрсетті. Ал жаңа модельдер әсердің күрделірек екенін, оны тек жел станциясымен емес, кеме қозғалысы, шу, қорек қоры және экожүйедегі басқа өзгерістермен бірге бағалау қажет екенін аңғартады.
Теңіз жел электр станциялары су астында жаңа тіршілік аймақтарын да қалыптастыруы мүмкін. Турбина тіректері жасанды рифке ұқсап, ұсақ теңіз организмдері мен балықтардың жиналуына жағдай жасайды. Кей жануарлар уақыт өте осындай аумаққа қайта оралуы ықтимал. Бірақ теңіз шошқаларына қатысты мұндай бейімделу толық дәлелденген жоқ.
Ғалымдар теңіздегі жел энергетикасының болашағы зор екенін мойындайды. Бірақ таза энергия жобалары экожүйеге әсерін мұқият бағалауы керек. Әсіресе құрылыс кезіндегі шу, миграциялық бағыттар, теңіз сүтқоректілерінің қорек іздеу дағдысы және ұзақмерзімді мінез-құлық өзгерісі бөлек зерттеуді қажет етеді.
Теңіз жел станциялары энергетика саласын өзгертетін маңызды құралға айналуы мүмкін. Алайда мұндай инфрақұрылым табиғатқа бейтарап өтпейді. Сондықтан ғалымдар әр жобаға экологиялық мониторингті күшейтіп, теңіз жануарларының қозғалысын ұзақ уақыт бақылау қажет екенін ескертеді.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
