Қытай ғалымдары сал ауруына шалдыққан адамдарға көмектесуге арналған ми-компьютер интерфейсін коммерциялық қолдануға жақындатты, деп жазады Ertenmedia.kz.
Әлемде ми-компьютер интерфейсі нарығы қарқынды дамып келеді. Бұл бағытта көпшілік Илон Масктің Neuralink компаниясын жиі атайды. Бірақ нарықта одан бөлек те маңызды ойыншылар бар.
АҚШ-та Paradromics ауыр неврологиялық дертке шалдыққан адамдардың сөйлеу қабілетін қалпына келтіруге арналған жоғары жылдамдықты интерфейс әзірлеп жатыр. Synchron компаниясы да инвазивтілігі төмен тәсіл арқылы ми сигналдарын оқитын құрылғыларды сынақтан өткізуде.
Қытай бұл жарыста өз жолын ұсынды. Елде NEO деп аталатын ми-компьютер интерфейсі мақұлданды. Құрылғы жұлын жарақатынан кейін сал болып қалған адамдарға қол қимылын ішінара қалпына келтіруге көмектесуге арналған.
NEO-ның басты ерекшелігі, ол ми тініне терең кірмейді. Neuralink электродтарды ми тініне енгізетін тәсілді қолданса, қытайлық жүйе датчиктерді миды қоршап тұрған қатты қабықтың үстіне орналастырады.
Ми мен машина түйісті
Бұл тәсіл хирургиялық қауіптің бір бөлігін азайтуы мүмкін. Себебі құрылғы ми тініне тікелей енбейді. Дегенмен ол бәрібір медициналық имплант саналады және мұндай технология тек дәрігерлердің бақылауымен қолданылуы тиіс.
NEO жүйесінде сегіз датчик бар. Олар мидан келетін сигналдарды қабылдап, арнайы робот-қолғапқа жібереді. Қолғап сол сигналдарды қозғалысқа айналдырады. Соның арқасында адам затты ұстау, алу немесе қарапайым әрекет жасау мүмкіндігіне ие болуы мүмкін.
Құрылғы негізінен мойын тұсындағы жұлын жарақатынан кейін төрт аяқ-қолы толық немесе жартылай сал болған ересек адамдарға арналған. Бірақ ол барлық науқасқа бірдей жарай бермейді. Қолдың жоғарғы бөлігінде белгілі бір қозғалыс мүмкіндігі сақталған адамдарға ғана қолданылуы мүмкін.
Бұл жерде Қытайдың таңдаған бағыты назар аудартады. Neuralink ұзақ мерзімде ми мен жасанды интеллект арасындағы терең байланысты, когнитивті мүмкіндіктерді кеңейтуді және адам-компьютер әрекеттесуін өзгертуді көздейді. Ал NEO әзірге әлдеқайда нақты медициналық мақсатқа бағытталған. Оның міндеті, сал ауруына шалдыққан адамға тұрмыстық қимылдарды қайтару.
Synchron компаниясының Stentrode құрылғысы да осы бағыттағы балама тәсілдердің бірі саналады. Ол бас сүйегін ашпай, мойын көктамыры арқылы қан тамырына енгізіледі. Осылайша миға жақын аймақтағы сигналдарды оқиды.
Мұндай айырмашылықтар ми-компьютер интерфейстерінің болашағы бір ғана технологияға байланбайтынын көрсетеді. Бір компания жоғары дәлдік үшін терең имплантқа барады. Екіншісі қауіпсіздік пен жеңіл енгізілуге басымдық береді. Үшіншісі медициналық қолдануды тезірек нарыққа шығаруды көздейді.
Blackrock Neurotech сияқты компаниялар да бұл салада көптен бері жұмыс істеп келеді. Олар компьютерді, робот-қолды және басқа көмекші құрылғыларды ой арқылы басқаруға арналған жүйелерді дамытты.
Жасанды интеллект емес, нақты көмек
Осылайша, ми-компьютер интерфейстері енді ғылыми фантастика емес, нақты медициналық индустрияға айналып барады.
Бірақ бұл технологияға асыра үміт артуға да болмайды. Қазіргі мақсат, адамның миын толық цифрландыру немесе ойды оқитын әмбебап құрылғы жасау емес. Әзірге басты міндет, сал ауруы, сөйлеу қабілетінің жоғалуы және ауыр неврологиялық бұзылыстары бар адамдарға көмек беру.
NEO-ның Қытайда мақұлдануы осы саладағы бәсекенің жаңа кезеңге өткенін көрсетеді. Енді жарыс тек кімнің чипі қуатты деген сұрақпен шектелмейді. Негізгі мәселе, қай технология қауіпсіз, қолжетімді, реттеушіден мақұлдау ала алады және денсаулық сақтау жүйесіне енгізіле алады дегенге тіреледі.
Ми-компьютер интерфейстері медицина үшін үлкен үміт сыйлайды. Бірақ олармен бірге этикалық сұрақтар да көбейеді. Ми сигналдары кімге тиесілі? Мұндай деректер қалай қорғалады? Имплантты кім бақылайды? Құрылғы істен шықса, жауапкершілік кімде болады?
Сондықтан бұл саладағы басты жарыс тек инженерлер арасында емес. Ол дәрігерлер, заңгерлер, реттеушілер және қоғам арасында да жүріп жатыр.
Қытайдың NEO құрылғысы осы бәсекеде прагматикалық бағытты таңдағандай көрінеді. Әзірге уәде үлкен емес, бірақ мақсаты нақты. Адамға жоғалған қимылдың бір бөлігін қайтару.
Егер технология қауіпсіздігін дәлелдеп, клиникалық тәжірибеде тиімділігін көрсетсе, ми-компьютер интерфейстері алдағы жылдары медицинадағы ең маңызды бағыттардың біріне айналуы мүмкін.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
