Кембридж университетінің ғалымдары жасанды интеллект көмегімен коронавирус тобына қарсы жаңа вакцина әзірлеп, оны адамға алғаш рет сынақтан өткізді, деп жазады Ertenmedia.kz.
Әңгіме pEVAC-PS деп аталатын тәжірибелік вакцина туралы болып отыр. Ол Sarbeco коронавирус тобына қарсы бағытталған. Бұл топқа COVID-19 пандемиясын туғызған SARS-CoV-2, бұрынғы SARS вирусы және жарқанаттарда кездесетін, болашақта адамға жұғуы ықтимал бірқатар туыстас вирустар кіреді.
Вакцина Кембридж университеті мен DIOSynVax компаниясының технологиясы негізінде жасалды. Ғалымдар жасанды интеллект пен компьютерлік модельдеу арқылы вирустардың ортақ, салыстырмалы түрде тұрақты бөліктерін анықтап, иммундық жүйеге соларды танытатын арнайы антиген құрастырған.
Зерттеушілер бұл тәсілді «болашаққа дайын вакцина» жасауға бағытталған қадам деп сипаттайды. Қазіргі вакциналардың көбі нақты бір штаммға бейімделеді. Ал жаңа технология мутацияға жиі ұшырайтын вирустарға қарсы кеңірек қорғаныс қалыптастыруды көздейді.
Зерттеудің тағы бір ерекшелігі, вакцина ДНҚ-вакцина форматында әзірленген. Ол ине арқылы емес, тері ішіне арнайы құрылғының көмегімен енгізіледі. Мұндай тәсіл болашақта инесіз вакцинацияны дамытуға жол ашуы мүмкін.
Сынаққа 18 бен 50 жас аралығындағы 39 ерікті қатысқан. Олардың бәрі бұған дейін COVID-19-ға қарсы екі немесе үш рет вакцина алған. Еріктілерге pEVAC-PS әртүрлі дозада енгізіліп, оның қауіпсіздігі, ағзаға әсері және иммундық жауап тудыру қабілеті зерттелді.
Келесі пандемияға дайындық
Зерттеу қорытындысы бойынша вакцина барлық дозада жақсы көтерілген. Елеулі қауіпсіздік мәселесі тіркелмеген. Бұл жаңа технология үшін маңызды алғашқы нәтиже саналады.
Дегенмен ғалымдар асығыс қорытынды жасауға болмайтынын ескертеді. Бұл тек І фазалық зерттеу. Мұндай кезеңде ең алдымен вакцинаның қауіпсіздігі мен ағзаға төзімділігі тексеріледі. Оның аурудан нақты қаншалықты қорғайтыны келесі, ауқымды зерттеулерде анықталады.
Зерттеушілер иммундық жауаптың болғанын тіркеген. Бірақ оның деңгейі барлық қатысушыда бірдей болмаған. Бұған еріктілердің бұрын COVID-19 вакцинасын алуы, омикрон толқындары кезінде әртүрлі иммундық тәжірибеден өтуі және бастапқы антидене деңгейінің әркелкі болуы әсер еткен.
Сондықтан pEVAC-PS әзірге «коронавирусқа қарсы әмбебап қорғаныс дайын болды» деген сөз емес. Ол, ең алдымен, жасанды интеллект арқылы жобаланған вакцинаның адам ағзасында қауіпсіз тексеріле алатынын көрсеткен алғашқы қадам.
Ғалымдар үшін бұл нәтиженің маңызы зор. Себебі ЖИ көмегімен вакцина жасау инфекциялық ауруларға қарсы күрестің жаңа бағытына айналуы мүмкін. Егер технология дамыса, болашақта жаңа вирус пайда болған сайын вакцинаны нөлден бастап жасау қажеттілігі азаяды.
ДНҚ-вакциналардың тағы бір артықшылығы, оларды жылдам жобалап, салыстырмалы түрде жеңіл өндіруге болады. Ине қолданбай енгізу тәсілі медициналық қалдықтарды азайтып, вакцинацияны шалғай немесе ресурсы шектеулі аймақтарда жүргізуді жеңілдетуі ықтимал.
Бірақ бұл бағыттың алдында әлі көп сұрақ бар. Вакцина үлкен әрі әртүрлі топтарда тексерілуі керек. Жасы үлкен адамдар, созылмалы ауруы бар науқастар, иммундық жүйесі әлсіз адамдар және вируспен әртүрлі деңгейде кездескен тұрғындар бөлек зерттелуі тиіс.
Сондай-ақ вакцина омикронның әртүрлі тармақтарына, SARS-қа және жануарлардан адамға жұғуы мүмкін жаңа коронавирустарға қарсы нақты қаншалықты тиімді болатыны әлі толық дәлелденген жоқ.
Соған қарамастан, pEVAC-PS зерттеуі жасанды интеллекттің медицинадағы пайдалы бағытын көрсетті. ЖИ тек мәтін жазатын немесе сурет жасайтын құрал ғана емес. Дұрыс қолданылса, ол вирустардың әлсіз тұсын табуға, антиген жобалауға және жаңа буындағы вакциналарды жылдам әзірлеуге көмектесе алады.
Қазір жасанды интеллект туралы пікір екіге бөлінген. Бір жағынан, ол еңбек нарығына, деректер қауіпсіздігіне және энергия тұтынуға қатысты үлкен сұрақ туғызады. Екінші жағынан, медицинада, әсіресе вакцина мен дәрі жасау саласында нақты пайда бере бастады.
Кембридж ғалымдарының жұмысы осы екінші бағыттың мысалы болып отыр. Әзірге бұл дайын ем емес, үлкен ғылыми жолдың басы ғана. Бірақ ол болашақ пандемияларға қарсы алдын ала дайындалуға мүмкіндік беретін технологияның шынайы екенін көрсетті.
Егер кейінгі сынақтар сәтті өтсе, жасанды интеллект көмегімен жасалған вакциналар медицинадағы ең маңызды серпілістердің біріне айналуы мүмкін.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
