Әбілхан Қастеев атындағы мемлекеттік өнер музейінде ұлттық гобелен мектебінің негізін қалаушылардың бірі Батима Зәурбекованың 80 жылдығына арналған «Мұра жіптері» көрмесі өтеді. Келушілер назарына суретшінің музей қорындағы және отбасылық мұрағатындағы 80-нен астам туындысы ұсынылады, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Көрме 2026 жылғы 25 қыркүйектен 8 қарашаға дейін жалғасады. Экспозицияға Батима Зәурбекованың гобелендерімен қатар кескіндеме және графика жанрында салған еңбектері енген.
Гобелен – бейне арнайы станокта түрлі түсті жіптерді тоқу арқылы жасалатын көркем туынды. Қазақстанда өнердің осы түрі XX ғасырдың екінші жартысында кең қанат жайды. Сол кезеңдегі суретшілер дәстүрлі кілем тоқу мен киіз басу мәдениетін жаңа қырынан танытып, ұлттық ою-өрнекті заманауи бейнелеу тәсілдерімен ұштастырды.
Осының негізінде халықтық сарын, ұлттық өрнек және жаңа көркемдік ізденіс тоғысқан қазақстандық гобелен мектебі қалыптасты. Батима Зәурбекова сол мектептің өрісін кеңейтіп, өзіндік тілін орнықтырған көрнекті тұлғалардың қатарында болды.
Ұлттық өнерге арналған жарты ғасыр
Батима Зәурбекова – Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері, Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты. Оның жарты ғасырдан астам шығармашылық жолы отандық гобелен өнерінің қалыптасуы және дамуымен сабақтасып жатыр.
Суретші ұлттық дүниетанымды сол қалпында қайталаумен шектелмей, көне өрнек пен дәстүрлі қолөнерге заманауи көркем тіл дарыта білді. Табиғат, адам, туған жер, рухани жад пен ұрпақ сабақтастығы оның шығармаларындағы өзекті арқауға айналды.
«Мұра жіптері» көрмесі Зәурбекованың еңбектерін тек ұлттық өнер аясында емес, әлемдік мәдени үдерістермен сабақтастықта көрсетуге бағытталған. Экспозиция халық мұрасы мен модернистік кескіндеме арасындағы көркем үндестікті ашып, суретшінің шығармашылық әлеміне жаңаша үңілуге мүмкіндік береді.
Үш залға өрілген көркем сапар
Көрме кеңістігі үш залға бөлінген. Әрқайсысы Батима Зәурбекованың шығармашылығындағы жеке бір бағытты қамтиды.
Сапар музейдің тұрақты коллекциясы орналасқан залдан басталады. Мұндағы сәндік-қолданбалы өнер үлгілері суретші туындыларының ұлттық көркем дәстүрмен терең тамырластығын аңғартады.
Павильонның еңселі қабырғалары Батима Зәурбекова шығармаларында жиі кездесетін Қожа Ахмет Ясауи кесенесін еске салады. Кеңістіктің өзі үй, пана және қасиетті мекен ұғымдарын астастырады. Осы бейнелік шешім арқылы адам мен табиғат байланысы, материяның киесі және қолөнердің рухани мәні ашылады.
Екінші залда стилі мен мазмұны жақын еңбектер бірнеше тақырыптық бөлікке топтастырылған. Ашық жоспарланған кеңістік көрерменге туындыларды әр қырынан тамашалап, өз бағытын еркін таңдауға жол ашады. Арнайы іріктелген музыка көрменің ішкі тынысын толықтырып, шығармалардың әсерін тереңдете түседі.
Шаңырақ астындағы әйел әлемі
Соңғы зал Батима Зәурбекова шығармашылығындағы әйел бейнесіне арналған. Композицияның жүрегіне төбеден түсірілген шаңырақ орналастырылады. Оның айналасына ұлттық киім киген қазақ аруларының портреттері қойылады.
Әйел бейнесі мұнда сұлулықтың ғана емес, өмір жалғастығының, отбасы жылуы мен ұрпақтар арасындағы үзілмес байланыстың нышаны ретінде көрінеді. Шаңырақ осы ойды бір арнаға тоғыстыратын басты рәмізге айналмақ.
Келушілер осы залда суретші туралы деректі фильм көріп, мұрағаттық фотосуреттермен таныса алады. Сондай-ақ оқу станогында жіп тоқып көріп, гобелен жасаудың қыр-сырына бойлауға мүмкіндік беріледі.
Өткеннен жеткен үн
«Мұра жіптері» қалыпты ретроспективалық көрменің шеңберімен шектелмейді. Жоба гобеленді музей қабырғасында қалған көне мұра емес, бүгінгі көрерменмен әлі де тілдесе алатын тірі өнер ретінде танытуды көздейді.
Көрме өнертанушылармен қатар дизайнерлерге, сәулетшілерге, шығармашылық орта өкілдеріне және ұлттық өнерге қызығатын қалың қауымға арналған. Ұйымдастырушылар дәстүрдің тек өткен шақтың еншісі емес, қазіргі көркем ой мен жаңа визуалды тілдің сарқылмас бастауы екенін көрсетпек.
Арада ондаған жыл өтсе де, Батима Зәурбекованың жіппен өрілген әлемі үй, жады, әйел және ұрпақ сабақтастығы туралы сыр шертеді. «Мұра жіптері» сол үнді бүгінгі күнге қайта жеткізетін көркем көпір болмақ.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
