Жұма күні Alatau City Bank-тің шақыруымен Астанада өткен клиенттермен бизнес-таңғы аста сөз сөйледім. Өз пайымымды айтып, жалпы ұсынымдар жасадым, ал маған позитивті жақтарды атап өтіп, бизнеске шабыт беруді өтінді. Менің түсіндірулерім үнемі пайдалы бола бермейтін шығар деп ойландым. Нақты фактілер мынадай, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
2019–2025 жылдардағы жеті жылдық көрсеткіш
Ел халқы 11,7%-ға, ал жұмыспен қамтылған халық 7%-ға өсті. Шағын және орта бизнестің белсенділігі айтарлықтай кеңейді – жұмыспен қамтылудың негізгі өсімі шағын және орта кәсіпкерлікте орын алды (+37%).
Халықтың табысы айтарлықтай өсті. Жан басына шаққандағы орташа табыс 2,6 есе өсті (2025 жылы 239 мың теңге, 2018 жылғы 93 мың теңгемен салыстырғанда), орташа жалақы 2,7 есе артты (2018 жылғы 163 мың теңгеден 443 мың теңгеге), ал ең төменгі жалақы тек 2 есе өсті. Зейнетақының орташа мөлшері шамамен екі есеге жуық, ең төменгі зейнетақы мөлшері де сондай деңгейде өсті.
Экономика мен ЖІӨ құрылымындағы өзгерістер
Экономика да өсті. ЖІӨ 2,6 есе өсті (2018 жылғы 62 трлн теңгеден 2025 жылы 160 трлн теңгеге). Доллармен алғанда 71%-ға өсіп, 306 млрд долларды құрады. Жан басына шаққандағы өсім теңгемен 2,3 есе және АҚШ долларымен 1,5 есе болды. Сыртқы сауда айналымы 53%-ға өсіп, 2025 жылы тарихи максимумға жетті. Бұл ретте шикізаттық емес экспорт 1,8 есе артып, 28,8 млрд теңгеге жетті.
Мұнай өндірудің 10%-ға өскеніне және бағалар шамамен бірдей болғанына қарамастан, тау-кен өндіру өнеркәсібінің ЖІӨ-дегі үлесі 14,9%-дан 11,2%-ға дейін қысқарды, ал өңдеу өнеркәсібінің үлесі 11,4%-дан 12,8%-ға дейін өсті.
ЖІӨ құрылымы айтарлықтай өзгерді. Жоғарыда аталған динамика ЖІӨ құрылымының өңдеу өнеркәсібінің пайдасына қарай өзгергенін және экономиканың шикізаттық емес бөлігінің жедел өскенін анық көрсетеді.
Тиімділік пен инвестиция көлемі
Тиімділік айтарлықтай артты. Еңбек өнімділігі 21,7%-ға, құрылыста тіпті 2,3 есе, өңдеу өнеркәсібінде 32%-ға өсті. Бұл ретте экономиканың энергия сыйымдылығы да 0,34-тен 0,30 тнм/мың долларға дейін айтарлықтай (12%-ға) төмендеді.
Негізгі капиталға салынған инвестициялар көлемі 2018 жылғы 14 трлн теңгеден 2025 жылы 23,5 трлн теңгеге дейін ұлғайды, шетелдік инвестициялардың жалпы ағыны 155,7 млрд долларды құрады.
7 жылда бизнесті дамытуға бұрын-соңды болмаған 10 трлн теңге көлемінде қаржы бөлінді. Осы 10 трлн теңге болмағанда, елде 700 мыңға жуық жұмыссыз көп болар еді, – деп атап өтті экономист Айдархан Құсайынов.
Бағдарлама қатысушылары бұл уақытта 695 мың ағымдағы жұмыс орнын сақтап, 60,5 мың жаңа жұмыс орнын ашты және бюджетке 8,5 трлн теңге салық төледі. Бұл өте маңызды нәтиже.
Сондықтан өткінші долбарлар мен түсіндірмелерге және «шығармашылық пайымдауларға» алаңдамай, тікелей сандарға қарасақ, ел экономикасының қарқынды өсімі көрінеді, ал одан да маңыздысы – шағын және орта бизнестің, кәсіпкерлік бастаманың, экономиканың шикізаттық емес секторының қарқынды өсімі және ең бастысы, экономиканың трансформациясы байқалады.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
