Қытайдың сыртқы саудасы 2026 жылдың қыркүйегінде күрт жеделдеген. Қытайда экспорт пен импорттың жалпы көлемі алғаш рет 5 трлн юаннан асып, 5,16 трлн юаньға жетті, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 27%-ға көп. Ал 2026 жылдың алғашқы тоғыз айында Қытайдың сыртқы сауда айналымы жылдық есеппен 19%-ға артып, 39,94 трлн юаньды құрады, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Қазіргі уақытта Қытайдың экспорттық өсімі қосылған құны жоғары өнімдердің арқасында мүмкін болды деп есептеледі. Мәселен, 2026 жылдың алғашқы тоғыз айында Қытайдан жартылай өткізгіштер экспорты 108%-ға жетті. Ал деректерді автоматты өңдеуге арналған жабдықтар мен жасанды интеллект (ЖИ) жұмысына қажетті компоненттердің экспорты 55%-ға артты. Сондай-ақ қытайлық гибридті және электромобильдер экспорты 53%-ға өсті.
АСЕАН және Орталық Азия бағыты
Бұл ретте 2026 жылдың алғашқы тоғыз айында Қытай сыртқы саудасының негізгі бағыты Оңтүстік-Шығыс Азия елдері қауымдастығына (АСЕАН) кіретін мемлекеттер мен Орталық Азия елдері болды. Атап айтқанда, Қытайдың АСЕАН елдеріне жөнелтілімдері жылдық есеппен 52,3%-ға ұлғайып, тоғыз айдың қорытындысы бойынша олардың өсімі 28,7%-ды құрады.
Сауданың мұндай қарқынды дамуы өндірістік өзара тәуелділіктің тереңдігін көрсетеді, Оңтүстік-Шығыс Азия елдері электрониканың, өнеркәсіптік жабдықтардың, жиынтықтауыштар мен тұтыну тауарларының халықаралық жеткізу тізбектеріне қатысады, ал қытайлық компаниялар құрастыру, аралық өнімдерді шығару және оларды үшінші елдердің нарықтарына қайта экспорттауды ұйымдастыру үшін жергілікті өндірістік қуаттарды пайдаланады.
Қытайдың Орталық Азияның бес мемлекетімен тауар айналымы да жылдық есеппен 6,5%-ға артып, 53 млрд долларды құрады. Қытай Орталық Азияға 35 млрд доллардың тауарын экспорттаса, өңірден импорт шамамен 18 млрд долларды құрады.
Қазақстан мен көршілес елдердің үлесі
2026 жылдың шілдесінде Қазақстан мен Қытай тәуелсіз Қазақстан тарихындағы ең ірі коммерциялық келісімдер пакетіне қол қойып, сол арқылы ресми Астананың Қытаймен экономикалық интеграцияны тереңдетуге және екі мемлекет экономикасының түйінді секторларындағы стратегиялық қазақ-қытай әріптестігін кеңейтуге бағытталған саяси бағытын растады. Ал Қытай Қазақстанның ең ірі сауда серіктесі ретіндегі ұстанымын нығайтты: оған 2026 жылдың алғашқы тоғыз айында барлық қазақстандық экспорттың шамамен 18%-ы және импорттың 29,4%-ы тиесілі болды. Бұған дейін 2025 жылдың қорытындысы бойынша екіжақты сауда көлемі рекордтық 49 млрд долларға жетіп, Қазақстан экономикасына тартылған қытайлық инвестициялардың жиынтық көлемі 30 млрд доллардан асқан болатын.
2026 жылдың алғашқы тоғыз айында Қытаймен сауданың ең жоғары өсім қарқынын Өзбекстан көрсетті. Екі ел арасындағы тауар айналымы 31%-ға ұлғайып, 8,8 млрд долларға жетті, қытайлық экспорт 7,6 млрд долларды, ал импорт шамамен 1,2 млрд долларды құрады.
Қазақстанға қарағанда, Өзбекстаннан Қытайға импорттың өсуі төменгі базадан жүріп жатыр және қазіргі уақытта құрылымдық асимметрия Қытайдың пайдасына сақталғанына қарамастан, Орталық Азиядағы қытайлық сауданың ең теңгерімді бағыты болып дәл Қазақстан қалып отыр.
Бұл ретте Түркіменстан табиғи газ бен энергия тасымалдаушылардың есебінен Қытаймен саудада оң сальдоны сақтап отырған Орталық Азиядағы жалғыз ел болып қала береді.
Алдыңғы 2025 жылы Қытай сондай-ақ тауар айналымы 300 млрд доллардан асады деп болжанған Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) мемлекеттері үшін негізгі және, шын мәнінде, баламасыз сауда серіктесі мәртебесін түпкілікті бекітті.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
