Қазақстанда азамат қайтыс болғаннан кейін артында мүлкі қалмаса, оның банктер мен микроқаржы ұйымдары алдындағы берешегін туыстары өтеуге міндетті емес, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Әділет министрлігі мен Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі марқұмның қарыздары қай жағдайда жақындарына өтетінін, қай кезде несиені төлемеуге болатынын ресми түрде түсіндірді.
Туыстық байланыс қарызды өтеуге негіз бола алмайды
Әділет министрлігінің нақтылауынша, азаматтар марқұммен жақын туыс болғаны үшін ғана оның қаржылық міндеттемелерін өз мойнына алуға мәжбүр емес. Заң бойынша мұндай талап тек азамат ресми түрде мұраны қабылдаған жағдайда ғана күшіне енеді.
«Қарызды өтеу міндеті тек мұраны қабылдаған адамдарға жүктеледі және ол әрқайсысына өткен мұралық мүліктің құны шегінде ғана шектеледі», – деп хабарлады ведомство өкілдері.
Қаржы нарығын реттеу агенттігі де осыған ұқсас ұстанымды білдірді. Банктер мен микроқаржы ұйымдары тек туыстық қатынасқа сүйеніп, марқұмның қарызын өтеуді туыстарынан талап етуге құқылы емес.
«Мұра болмаған немесе одан бас тартылған жағдайда, марқұмның туыстарында оның қарыздарын өтеуге ешқандай заңды негіз болмайды», – деп нақтылады қаржылық реттеуші орган.
Мұрагерден қанша сома өндіріп алынуы мүмкін?
Егер азамат мұрагерлікті ресми түрде қабылдаса, ол қайтыс болған адамның қарыздары үшін тек өзіне тиген мүліктің нақты бағасы шегінде ғана жауап береді. Мысалы, қабылданған мұраның құны 2 миллион теңге, ал марқұмның несиесі 5 миллион теңге болса, мұрагер тек 2 миллион теңге көлемінде ғана міндеттеме атқарады. Қалған 3 миллион теңгені банк оның жеке қалтасынан өндіре алмайды.
Кредитор мұра көлемінен асатын соманы талап етсе, мұрагер сотта өндіріп алу сомасына шағымдана алады. Ол үшін мұраға қалған мүліктің нақты нарықтық құнын дәлелдейтін құжаттарды ұсыну жеткілікті.
Сонымен бірге заң талабы бойынша мүлікті қабылдап, оған тиесілі қарыздардан бас тартуға болмайды. Азаматтық кодекске сәйкес, мұраның бір бөлігін қабылдау толық мұраны қабылдағанды білдіреді. Сондықтан мұрагерлікті қандай да бір шартпен немесе ескертпемен қабылдауға жол берілмейді.
Мұраны байқаусызда іс жүзінде қабылдап қою қаупі
Әділет министрлігі мұра тек нотариусқа ресми өтініш беру арқылы ғана емес, азаматтың нақты әрекеттері нәтижесінде де қабылданды деп танылуы мүмкін екенін ескертеді. Төмендегі әрекеттер мұраны іс жүзінде қабылдау деп саналады:
- мұралық мүлікке иелік ету немесе оны басқаруға кірісу;
- мүлікті сақтау мен оны қорғау шараларын қабылдау;
- мұралық мүлікті күтіп-ұстау шығындарын өз есебінен өтеу;
- марқұмның қарыздарын жеке қаражаты есебінен жабу;
- марқұмға басқа адамдардан тиесілі ақшаны қабылдап алу.
Демек, адам нотариусқа барып құжат рәсімдемесе де, аталған қадамдар оның мұраны нақты қабылдағанын айғақтайды. Бұл ретте сол мүлікпен бірге келетін барлық қарыз бойынша жауапкершілік те туындайды.
Жаназа шығынын төлеу мұрагерлік болып санала ма?
Кейбір тұрмыстық жағдайлар мұраны автоматты түрде қабылдау болып есептелмейді. Әділет министрлігі марқұммен бірге бір үйде тұру, оның жаназа шығындарын өтеу немесе марқұмның жеке киім-кешектерін пайдалану фактісі өздігінен қарыздар бойынша жауапкершілік жүктемейтінін мәлімдеді.
Мұрагерлер мүлдем болмаса, мүлік кімге өтеді?
Егер қайтыс болған адамның артында заңды немесе өсиет бойынша мұрагерлері болмаса, не олардың барлығы ресми түрде мұрадан бас тартса, мүлік иесіз деп танылады. Мұндай шешім мұра ашылған күннен бастап бір жыл өткен соң жергілікті әкімдіктің арызы бойынша сот арқылы қабылданады. Нәтижесінде ол коммуналдық меншікке өтеді.
Қаржы нарығын реттеу агенттігі борышкердің қайтыс болуы оның ақшалай міндеттемесін өздігінен тоқтатпайтынын жеткізді. Дегенмен мұралық мүлік мүлдем қалмаған жағдайда банктің несиені толық кешіруге міндетті не міндетті еместігіне реттеуші орган нақты кесімді жауап бермеді. Сондай-ақ мекеме қарыз алушының қаза болуына байланысты жабылған немесе есептен шығарылған кредиттер бойынша арнайы статистика жүргізбейтінін мәлімдеді.
Ипотека мәселесіне келсек, тұрғын үй кепілі мұра қабылданған жағдайда мұрагерге үймен бірге өтеді және кепіл несие өтелгенге дейін сақталады. Банк қарыз алушы өмірден өткені үшін ғана ипотеканы мерзімінен бұрын толық жабуды талап етуге құқылы емес.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
