Қазақ даласы – ықылым заманнан жер қойнауы байлыққа толы киелі мекен. Бірақ сол байлықты ел игілігіне жарату – әр дәуірдің саяси, экономикалық ерік-жігерімен өлшенетін іс. Индустрия және құрылыс министрлігі 2025-2026 жылдары мемлекет қазынасынан 7,6 миллиард теңге бөлетінін мәлімдеді. Бұл – жай ғана сандар ойыны емес, бұл – қазақтың ен байтақ жерінің астында жатқан ұшан-теңіз қазынаны ақылмен, ғылыммен, саясатпен игерудің жаңа бетбұрысы.
Картада көсіліп жатқан жеріміздің 2,2 миллион шаршы шақырымы алдағы екі жылда геофизикалық тұрғыдан толық зерттелмек. Бұл – бұрынғының болжамы емес, қазіргі заманның дәлелді дерегі. Құдай берген байлықты көзімізбен көру үшін енді заманауи құрал-жабдық, терең талдау, цифрлық карта және институционалдық әдіс қажет.
Қазақстан – әлмисақтан Алтай мен Атыраудың арасын тел емген, ен дала төсінен мыс, алтын, күміс пен мұнай аққан ел. Бүгінде еліміздің қойнауында марганец рудасы – 600 млн тоннамен әлемде екінші орында. Темір рудасы – 12,5 миллиард тонна, бұл да аз дүние емес. Ал хром қорына келсек, жер шары бойынша 30 пайызы қазақтың топырағында жатыр. Уран қоры жөнінен де көш бастап тұрған елміз. Литийге келсек, еліміздің мемлекеттік балансында 226 мың тонна оксид тіркелген. Бұған мырыш пен қорғасын, титан мен алюминийді қосыңыз – қазақтың даласы шын мәнінде геологиялық «алтын сандық».
Осы байлықты игеру үшін жыл сайын жүздеген мың тонна қазба өндіріледі – 6,1 млн тонна хром, 907 мың тонна марганец, 280 мың тонна мырыш, 110 мың тонна қорғасын, 15 мың тонна титан. Бұл – босқа жатқан жер емес, фискалдық табыстың, экспорттық әлеуеттің, валюталық кірістің кәусар бұлағы.
Әрине, байлықтың барын қазып алу – бір бөлек әңгіме, ал оны халықаралық нарыққа тиімді ұсынып, ел экономикасына қызмет еткізу – нағыз ұлт мүддесін көздейтін саяси шешім. Осы ретте еліміз Еуроодақпен, АҚШ-пен, Ұлыбританиямен және өзге де алпауыт елдермен келіссөздер жүргізіп жатыр. Жер қойнауын пайдалану енді тек шенеуніктердің кабинетінде шешілмейді, аукциондар цифрлық платформа арқылы өтеді – әділдік пен ашықтыққа бетбұрыс деген осы.
Тағы бір маңызды жаңалық – Қазақстан 2024 жылы Minerals Security Partnership Forum ұйымына толыққанды мүше болды. Бұл дегеніңіз – маңызды металдар мен сирек кездесетін элементтердің жеткізу тізбегін тұрақтандыруға бағытталған жаһандық бастаманың төріне шықтық деген сөз. Енді еліміз стратегиялық шикізат нарығында тек шикізат көзі емес, саясат пен технологияның ойынында да салмақты ойыншыға айналуы тиіс.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
