Президент Әкімшілігі басшысының бірінші орынбасары Ерлан Қарин Құрылтайдың алғашқы сессиясын Қазақстанның саяси жүйесін түбегейлі жаңғыртатын тарихи белес деп бағалады. Оның айтуынша, бір палаталы парламент құру жөніндегі идея небәрі 355 күн ішінде қоғамдық талқылаудан, конституциялық реформадан және бүкілхалықтық сайлаудан өтіп, нақты саяси институтқа айналды, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Бүгін Президент Қасым-Жомарт Тоқаев бірінші сайланған Құрылтайдың алғашқы сессиясын ашты. Қариннің пайымынша, «алғашқы сессия» және «бірінші сайланған Құрылтай» деген атаулардың өзі оқиғаның айрықша тарихи салмағын аңғартады.
Мемлекет басшысы бір палаталы парламентке көшу бастамасын осыдан бір жыл бұрын көтерген еді. Содан бергі 355 күн ішінде ұсыныс жұмыс тобы мен Конституциялық комиссия аясында кеңінен талқыланды. Кейін жаңа Конституция бүкілхалықтық референдумда қабылданып, Құрылтай сайлауы өтті.
«Бүгіннен бастап мүлде жаңа заң шығарушы институт бір палаталы Құрылтай жұмысқа кірісті. Оның құрылуы елдің саяси жүйесіндегі ауқымды институционалдық өзгерістің нақты көрінісіне айналды», – деді Ерлан Қарин.
Құрылтайдың өкілеттігі кеңейді
Жаңа жоғары өкілді орган бұрынғы парламенттен құрылымы жағынан ғана емес, өкілеттік ауқымымен де ерекшеленеді. Қариннің сөзінше, мұндай үлгі билік тармақтары арасындағы тепе-теңдікті орнықты етуге тиіс.
Құрылтай:
- вице-президент қызметіне ұсынылған кандидатты келіседі;
- Премьер-министрдің кандидатурасын қарайды;
- Конституциялық сот құрамын келіседі;
- Жоғарғы сот құрамын қалыптастыруға қатысады;
- Орталық сайлау комиссиясының құрамын келіседі;
- Жоғары аудиторлық палатаның құрамына қатысты шешім қабылдайды.
Ерлан Қарин жаңа өкілеттіктер Құрылтайдың мемлекеттік шешімдерге ықпалын күшейтіп, атқарушы және заң шығарушы билік арасындағы жауапкершілік тепе-теңдігін жаңаша қалыптастыратынын атап өтті.
Әйелдер екі есе, жастар үш есе көбейді
Қарин конституциялық реформа мен сайлау үлкен саясатқа жаңа есімдер мен қоғамдық қайраткерлердің жаңа буынын алып келгеніне назар аударды.
Бұрынғы парламентпен салыстырғанда Құрылтайдағы әйелдердің үлесі екі есе артқан. Жастардың өкілдігі үш есе көбейіп, депутаттардың орташа жасы 45-ке дейін төмендеді.
Құрылтай құрамына бұрынғы Ұлттық құрылтайдың 22 мүшесі мен мәслихаттарда қызмет атқарған 26 депутат сайланды. Президенттік жастар кадр резервінің 10 мүшесі де мандат иеленді.
Сонымен бірге Жастар саясаты жөніндегі кеңестің төрт мүшесі және Әйелдер істері жөніндегі ұлттық комиссияның бес өкілі депутат атанды. Бұрын парламентте жұмыс істеген 24 адамның сайлануы заң шығару ісіндегі сабақтастық пен институционалдық жадты сақтауға мүмкіндік береді.
Құрылтайға түрлі саланың мамандары келді
Жаңа депутаттар арасында тәжірибелі мемлекеттік қызметшілер, партия өкілдері, ғалымдар, сарапшылар мен кәсіпкерлер бар. Аграрлық сектор мен өнеркәсіп мамандары, IT саласының өкілдері, шығармашылық, креативті және медиа индустрияда еңбек еткен азаматтар да Құрылтайдан орын алды.
Депутаттық корпусқа этномәдени бірлестіктер, еріктілер қозғалысы мен жастар ұйымдарының өкілдері де енген.
«Президент Тоқаевтың реформалары белсенді азаматтар мен өз ісінің кәсіби мамандарына үлкен саясатта өзін танытуға нақты мүмкіндік берді», – деді Қарин.
Оның бағалауынша, Құрылтай жұмысының басталуымен Қазақстанның бүкіл саяси жүйесін институционалдық тұрғыдан қайта құру кезеңі басталды.
Қарин жүргізілген реформалар елді неғұрлым серпінді, ашық және жаңа талаптарға бейім мемлекеттік-саяси модельге біржола көшіруге тиіс деп есептейді.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
