Бектенов үкіметі 2027 жылға арналған бюджет жобасында мұнай өндіру көлемін 96 млн тонна деңгейінде бекітті. Көрсеткіш бұған дейін болжанған 101,5 млн тоннадан 5,5 млн тоннаға немесе 5,4%-ға аз, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Жаңа бюджет жобасында Brent маркалы мұнайдың бағасы барреліне 70 доллар, ал доллар бағамы 480 теңге деңгейінде есептелген. Мұнай еліміздің бас табыс көзі екенін ескерсек, бұл түзетулер мемлекет қазынасы мен жалпы экономика үшін нені білдіреді?
Мемлекет алдағы жылдардың бюджетін жасағанда ең алдымен «мұнайдан қанша түсім түседі?» деген сұраққа жауап іздейді.
Бұған дейін билік 2027 жылы рекордтық көлемде 101,5 млн тонна мұнай өндіреміз деп үміт артқан болатын. Алайда жаңа жобада осы көрсеткіш 2026 жылдың деңгейінде, яғни 96 млн тонна күйінде қалдырылды.
Басты себеп неде?
Көрсеткіштің төмендеуіне еліміздің қос алып кеніші Теңіз бен Қашағандағы күрделі жөндеу жұмыстары тікелей себеп болып отыр. Кен орындарындағы жоспарлы тоқтату және жаңғырту жұмыстары бастапқыда 2026 жылға қарастырылған еді, енді олар 2027 жылға ауыстырылды.
Жөндеу жүріп жатқан кезде өндіріс белгілі бір уақытқа бәсеңдейді, нәтижесінде бұрынғы жоспарланған миллиондаған тонна мұнай өндірілмей қалады.
Бұдан кім ұтады, кім ұтылады?
Кім ұтады?
-
Ұзақ мерзімді қауіпсіздік: Кеніштерді дер кезінде күрделі жөндеуден өткізу техникалық қауіпсіздік пен болашақтағы тұрақты жұмыстың кепілі. Уақытылы жасалған жөндеу болашақта ауқымды апаттардың алдын алады.
-
Шынайы бюджет саясаты: Үкімет құрғақ қиялға берілмей, қауіп-қатерді алдын ала есептеп, бюджетті консервативті (байыпты) жолмен түзуге тырысып жатыр.
Кім ұтылады?
-
Мемлекеттік бюджет пен Ұлттық қор: 5,5 млн тонна мұнайдың өндірілмеуі қазынаға түсетін миллиардтаған салық пен валюталық түсімнің кем болуы деген сөз.
-
Шығындары көп мемлекеттік бағдарламалар: Бюджетке қаржы азырақ түсетін болғандықтан, үкімет аса маңызды емес жобаларды қысқартуға немесе кейінге шегеруге мәжбүр болады.
Қарапайым азаматқа әсері қандай?
- Әлеуметтік төлемдерге қауіп бар ма? Жоқ, зейнетақы, жәрдемақы және мемлекеттік қызметкерлердің жалақысы секілді қорғалған баптар төленеді. Бірақ жаңа ірі инфрақұрылымдық құрылыстар мен қосымша шығыстарға ақша табу қиындай түсуі мүмкін.
- Теңге бағамы: Бюджетте доллар құны 480 теңге деп есептелген. Егер мұнай көлемі азайса немесе бағасы 70 доллардан төмендеп кетсе, нарыққа түсетін доллар тапшылығы байқалып, ұлттық валютаға қысым артуы мүмкін.
- Ұлттық қорға салмақ түсуі мүмкін: Бюджет тапшылығын жабу үшін үкімет Ұлттық қордан қайтадан көбірек трансферт алуға мәжбүр болуы ықтимал. Ал бұл елдің «болашаққа жинаған қауіпсіздік жастығын» жұқарта түседі.
2027 жылғы бюджеттің мұнай өндірісіне қатысты болжамының төмендеуі апатты жағдай емес, бірақ үкіметке белді қаттырақ буып, тек «қара алтынға» телмірмей, экономиканың өзге салаларынан салық базасын кеңейту керек екенін ескертетін нақты белгі.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
