Алматыда көппәтерлі тұрғын үйлерді басқару тәртібіне бақылау күшейіп жатыр. Қалада биыл көппәтерлі тұрғын үйлердің басқару органдарына шамамен 300 тексеріс жүргізу жоспарланған. Бұл туралы өңірлік коммуникациялар қызметінде Алматы қаласы коммуналдық инфрақұрылым және тұрғын үй инспекциясы басқармасы басшысының орынбасары Жандос Қайырханов айтты, деп жазады Ertenmedia.kz.
Қазір Алматыда 9, 6 мың көппәтерлі тұрғын үй бар. Оларды 2, 5 мыңнан астам ұйым басқарады. Оның ішінде ОСИ, КСК және басқарушы компаниялар бар. Мұндай ауқымда бақылаудың әлсіреуі тұрғындардың шағымын көбейтеді. Себебі үйдің шатыры, жертөлесі, инженерлік желісі, лифтісі, кіреберісі және аула инфрақұрылымы дұрыс күтіп ұсталмаса, мәселе бір күнде емес, жылдар бойы жиналып барып күрделенеді.
Өткен жылы қалада 265 тексеріс жүргізілген. Соның нәтижесінде 66 әкімшілік хаттама толтырылып, 37 нысан 10 млн теңгеден астам сомаға жауапқа тартылды. Биылдың өзінде 151 тексеріс басталып кеткен. Бұл тұрғын үй басқару саласында талап күшейгенін көрсетеді.
Инспекция енді тек шағымды тіркеп қана қоймай, басқарушы ұйымдардың нақты міндетін қалай орындап отырғанын да қадағалауға көшкен.
Жандос Қайырхановтың айтуынша, тұрғындардан ең көп түсетін өтініштердің бірі үйдің тозуына байланысты. Уақытылы күрделі жөндеу жүргізілмеген нысандарда шатыр, кіреберіс, инженерлік жүйелер және лифт мәселесі жиі көтеріледі.
Көп үйде жылу, су, электр желілері ескірген. Мұндай жағдай тұрғындардың тұрмыс сапасына тікелей әсер етеді. Үйдің сыртынан қарағанда бәрі қалыпты көрінгенімен, ішкі инженерлік жүйе тозса, кез келген маусымда апат қаупі артады.
Алматыда тұрғын үй-коммуналдық шаруашылықты жаңғырту жұмысы бірнеше жылдан бері жүргізіліп келеді. 2011 жылдан 2025 жылға дейін қалада 1 316 көппәтерлі тұрғын үй күрделі жөндеуден өткен. Бұл жұмыстар кіреберістерді, инженерлік желілерді, шатырды және басқа да ортақ мүлік нысандарын қамтыған. Осы кезеңде 2 372 лифт ауыстырылды. Биыл тағы 100 үйді жөндеп, 45 лифтіні жаңарту жоспарланып отыр. Бұл шамамен 300 жұмыс орнын ашуға мүмкіндік береді.
Лифт мәселесі Алматы сияқты көпқабатты үйі көп қала үшін жай ғана техникалық сұрақ емес. Ескі лифт тұрғындардың қауіпсіздігіне, әсіресе қарттарға, балаларға, мүгедектігі бар адамдарға және көпбалалы отбасыларға тікелей әсер етеді. Сондықтан лифтіні ауыстыру тұрғын үй инфрақұрылымын жаңартудың маңызды бөлігі болып саналады. Ал күрделі жөндеу уақытында жасалмаса, кейін оның құны да өседі, тұрғындарға түсетін салмақ та көбейеді.
Тұрғын үй басқару саласындағы заңнамалық өзгерістер де назарға алынып отыр. Енді «жай серіктестік» нысаны алынып тасталды. Негізгі екі модель қалды: мүлік иелерінің бірлестігі және тікелей бірлескен басқару. Бұл өзгеріс басқару құрылымын нақтылап, жауапкершілікті айқындауға бағытталған. Бұрын кей үйлерде басқару формасы түсініксіз болып, тұрғындар кімнен есеп сұрарын білмей қалатын. Жаңа тәртіп осы олқылықты азайтуы тиіс.
ОСИ төрағасының өкілеттік мерзімі үш жылға дейін ұзартылды. Сонымен бірге басқарушы компанияларды тарту мүмкіндігі кеңейтілді. Бұл да тұрғын үйді кәсіби басқаруға қарай жасалған қадам. Себебі көппәтерлі үйді басқару тек ақша жинау немесе аула тазалығын қадағалау ғана емес. Ол қаржылық есеп, техникалық қызмет, жөндеу жоспары, мердігер таңдау, тұрғындармен байланыс және мемлекеттік органдармен жұмыс жүргізуді талап етеді.
Алматы тұрғындарына жаңа мүмкіндік
Тұрғындар жиналысын өткізу тәртібі де жаңарып жатыр. Енді күндізгі және сырттай форматпен қатар онлайн қатысу мүмкіндігі қарастырылған. Бұл әсіресе үлкен қалалар үшін ыңғайлы. Себебі тұрғындардың бәрі бір уақытта жиналысқа келе алмайды. Бірі жұмыста, бірі іссапарда, енді бірі басқа қалада болуы мүмкін. Онлайн формат үйге қатысты шешім қабылдауға көбірек адамның қатысуына жол ашады.
Сонымен қатар тұрғын үй инспекциясының міндеті кеңейді. Енді ведомство жылыту маусымына дайындықты және өрт қауіпсіздігі жүйелерінің жай-күйін бақылау бағытына да назар аударады.
Мұның маңызы жоғары. Көпқабатты үйде жылыту жүйесінің дайындығы, жертөледегі құбырлардың жағдайы, электр сымдары, өрт дабылы және эвакуация жолдары тұрғындардың қауіпсіздігімен тікелей байланысты.
Қолданыстағы КСК-лар биылғы шілде айына дейін қайта тіркеуден өтуі керек. Ол үшін ХҚКО арқылы өтініш, жиналыс хаттамасы және тіркеу алымының төленгені туралы құжат тапсырылады. Белгіленген мерзімде талап орындалмаса, кооперативтерді мәжбүрлі түрде тарату рәсімі қарастырылған. Бұл талап ескі басқару үлгілерін жаңа құқықтық тәртіпке бейімдеуге бағытталған.
Заңда уақытша басқарушы компаниялар институты да қарастырылған. Бұл жаңа үйлерге және тұрғындары басқару нысанын әлі таңдамаған нысандарға қатысты.
Мұндай тетік үйдің басқарусыз қалмауы үшін қажет. Жаңа тұрғын үй пайдалануға берілгеннен кейін алғашқы айларда тұрғындар ұйымдасып үлгермей жатады. Сол аралықта ортақ мүлік қараусыз қалса, кейін мәселе көбейеді. Уақытша басқарушы компания осы өтпелі кезеңде тәртіпті сақтауға көмектесуі тиіс.
Алматыдағы бұл бастамалардың түпкі мақсаты – тұрғын үй қорын басқаруды ашық, тиімді және жауапты ету. Қалада көпқабатты үй саны көп, ал тұрғындардың талабы жыл сайын өсіп келеді. Енді басқарушы ұйымдар тұрғындарға нақты есеп беріп, жиналған қаржының қайда жұмсалғанын түсіндіруі, жөндеу жоспарын ашық көрсетуі және ортақ мүліктің жағдайына дер кезінде жауап беруі керек.
Тұрғын үйді басқару мәдениеті тек мемлекетке немесе басқарушы компанияға ғана байланысты емес. Тұрғындардың өзі де ортақ мүлікке жауапкершілікпен қарауы қажет.
Үйдің шатыры, лифті, кіреберісі, ауласы, жертөлесі – бір адамның емес, сол үйде тұратындардың ортақ мүлкі. Сондықтан әр шешімге қатысу, есеп талап ету, жиналысқа үн қосу және басқару формасын дұрыс таңдау тұрғындардың өз өмір сапасына әсер етеді.
Алматыдағы тексеріс пен заңнамалық өзгерістер осы мәдениетті қалыптастыруға бағытталған. Егер басқарушы ұйым ашық жұмыс істеп, тұрғындар белсенді болса, үйдің тозуы, жөндеудің кешігуі, лифтінің істен шығуы және қаржының түсініксіз жұмсалуы сияқты мәселе азаяды. Көппәтерлі үйдің сапалы басқарылуы – қала өмірінің жайлылығы мен қауіпсіздігін айқындайтын негізгі шарттың бірі.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
