Жер бетінде миллиардтаған жыл бұрын тіршіліктің пайда болуына кометалар арқылы жеткен органикалық заттар түрткі болды деген ғылыми гипотеза қате болуы мүмкін, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Scientific Reports журналында жарияланған тың зерттеуде ғалымдар компьютерлік симуляциялар сериясын жасап, ғарыштан ұшып келген мұзды денелердің құрамындағы нәзік молекулалар Жерге соқтығысу сәтінде аман қала алмайтынын анықтады. Осылайша, 1961 жылдан бері ғылыми ортада берік орныққан әрі тамыры 1908 жылдарға дейін созылатын танымал тұжырымдама күрделі сынаққа тап болды.
Жүз мыңдаған симуляция және жойқын соқтығыс
Кембридж университетінің астрономия институтының ғалымы Ричард Энслоу бастаған зерттеу тобы ерте дәуірдегі планеталық ортаны қайта жаңғырту үшін 100 мың рет компьютерлік модельдеу жүргізді. Төрт миллиард жылдан астам уақыт бұрын Жер диаметрі 100 метрден асатын 100 мыңнан аса ірі кометаның қарқынды соққысына ұшыраған. Алайда бұл алып денелердің планетаға түсу жылдамдығы тым жоғары болғандықтан, соқтығыс кезінде бөлінген орасан қысым мен температура нәзік химиялық қосылыстарды толық булап, жойып жібереді екен.
Зерттеушілер кометалар құрамында жиі кездесетін әрі тіршілікке қажетті липидтер, қанттар мен нуклеотидтердің қалыптасуына бастау болатын цианидті сутегі (HCN) молекуласына баса назар аударған. Модельдеу нәтижесі көрсеткендей, комета атмосфераға аса өткір бұрышпен және шектен тыс жылдамдықпен кіргенде, бұл заттардың Жер бетіне бүлінбей түсуі іс жүзінде мүмкін емес.
«Ертедегі Жердің беткі жағдайларын ескерсек, біздің модельдеулеріміз орташа алғанда ешқандай сәтті жеткізілім болмағанын көрсетті. Кометалардың Жерге соғылу қарқыны олардың органикалық қосылыстарды аман жеткізуіне мүмкіндік бермеген, сондықтан бұл нысандар бұрын ойлағандай пребиотикалық химия үшін соншалықты пайдалы болмаған сияқты», – деп түсіндірді жетекші зерттеуші Ричард Энслоу.
«Миллионнан бір кездейсоқтық»
Зерттеу барысында жасалған 100 мың симуляцияның 54 пайызында Жерге бірде-бір қажетті зат сау жетпеген. Қалған 46 пайыз жағдайда кемінде бір сәтті түсу тіркелгенімен, олардың өзі нақты органикалық қосылыстарды Жер қойнауына жеткілікті шоғырлану деңгейінде жинай алмаған. Ғалымдар кездейсоқ бірнеше сәтті жарылыс болу ықтималдығын толық жоққа шығармағанымен, бұл жайт өте сирек әрі қатаң шарттар сәйкес келгенде ғана орын алуы мүмкін екенін айтады.
Тіпті цианидті сутегі соқтығыстан аман қалған күннің өзінде, ол бірден мұхит суына түсіп сұйылып кетсе, тіршілікті өрбітуге қажетті химиялық реакцияларды қозғай алмайды. Қажетті заттардың толық көлемде жинақталып, пребиотикалық үдерістерді бастауы үшін құрлықтағы су көздері мен арнайы химиялық орта қатар талап етіледі.
Ғалымдар балама жолдарды қарастыруда
Зерттеуде Күн жүйесіндегі өзге ғаламшарлардың да жағдайы қаралған. Мысалы, Марс планетасы көлемі жағынан шағын әрі сирек атмосфераға ие болғандықтан, онда кометалардың соғылу қарқыны төменірек болуы мүмкін еді. Соған қарамастан, есептеулер көрші ғаламшарда да мұндай кометалық «себудің» нәтижесі мардымсыз екенін көрсетті.
«Кометалар органикалық заттарды тасымалдады деген ой көңілге қонымды әрі әдемі романтикалық теория көрінгенімен, соңғы нәтижелер оның шындыққа жанасуы екіталай екенін дәйектейді», – деді Ричард Энслоу.
Дегенмен ғылыми қауымдастықта бұл пікірмен толық келіспейтін мамандар да бар. Геохимия саласының сарапшысы Куини Чанның айтуынша, күрделі химиялық реакциялар комета Жерге жетпей-ақ, оның өзегінде жүруі мүмкін. Мұндай қайта құралған берік қосылыстар соққыға төзімдірек келеді. Сонымен қатар ғалымдар тіршіліктің алғашқы құрамдас элементтері Жердің өз қойнауындағы гидротермалды көздерде түзілуі немесе астероидтар арқылы жеткізілуі мүмкін деген болжамдарды тереңірек зерттеуге көшті.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
