АҚШ-тың Калифорния штатындағы Сан-Горгонио өткелінде орналасқан ірі жел электр станциясы жергілікті микроклиматқа күтпеген әсерін тигізіп жатыр, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Лос-Анджелестен екі сағаттық қашықтықтағы бұл кешенде 600-ден астам турбина жұмыс істейді. Қондырғылар мыңдаған үйді электр қуатымен қамтып, жыл сайын атмосфераға 1 миллион тоннаға жуық көмірқышқыл газының шығуына жол бермейді. Алайда осы жасыл энергетика нысаны айналасындағы температураның табиғи ырғағын өзгертіп, ғалымдардың назарын аударып отыр.
Түнгі жылыну мен күндізгі салқындау құбылысы
Метеорологтар мұндай тосын жайтты алғаш рет Сан-Горгонио станциясында жүргізілген далалық зерттеулер кезінде тіркеген еді. Бақылау мәліметтері станциядан төмен қарай соғатын ауа ағыны аймағында түнде және таңғы мезгілде жер бетіне жақын ауаның әдеттегіден жылы болатынын көрсетті. Ал күндіз жағдай керісінше сипат алып, станция маңы айналасындағы өзге аймақтардан салқынырақ болып шыққан.
Ғалымдар құбылыстың басты себебі ретінде алып қалақтардың ауаны қозғалысқа келтіруін атайды.
Турбина роторлары күшті турбуленттілік тудырып, жоғарғы қабаттағы жылы ауаны жер бетіндегі салқын ауамен араластырады. Ғылымда «тік араласу» деп аталатын бұл болжамды 2023 жылғы кейінгі зерттеулер де дәйектеп отыр.
Әлемдік зерттеулер не дейді?
Жел кешендерінің микроклиматқа ықпалы жалғыз Калифорниямен шектелмейді. 2022 жылы жарияланған ғылыми шолуда жер шарындағы 319 бірдей жел бағының көрсеткіштері зерттелген. Нәтижесінде қондырғылардың 61,13 пайызында дәл осы түнгі жылыну үрдісі қайталанғаны белгілі болды. Ал күндізгі ауытқулар барлық нысанда бірдей статистикалық тұрғыда байқалмаған.
Өсімдік әлеміне әсері және болашақ жобалар
Жел турбиналарының табиғатқа әсері көбінесе құстар мен жануарларға байланысты айтылатын. Алайда соңғы талдаулар өсімдік жамылғысына да түрлі ықпалы бар екенін көрсетті. Станцияларды салу үшін үлкен жер телімдерін тазарту қажет болғандықтан, нысандардың шамамен 60 пайызында өсімдіктерге кері әсер тіркелген.
Дегенмен қондырғылардың 40 пайызында өсімдіктердің дамуына оң жағдай қалыптасқан. Түнгі ауаның жылынуы ауыл шаруашылығы алқаптарын ерте көктемде немесе күзде қатқақ пен үсіктен қорғап, өсімдіктердің өсу маусымын ұзартуға септігін тигізеді.
Мамандар бұл зерттеулер жел энергетикасынан бас тартуға емес, кешендерді дұрыс жобалауға көмектесетінін алға тартады. Турбуленттілігі төмен жаңа роторларды жасау және ауа ағындарын дұрыс бағамдау арқылы жергілікті экожүйеге келетін кері әсерді барынша азайтуға мүмкіндік бар.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
