23 тамызда өтетін Құрылтай депутаттарының сайлауы Қазақстандағы саяси реформаларды практикалық кезеңге шығаратын маңызды науқан болмақ. Неміс сарапшысы Оливер Ролофстың пікірінше, мемлекеттік институттардың нығаюы мен азаматтардың саяси үдеріске кеңінен қатысуы Қазақстанның ішкі дамуына ғана емес, Германия және Еуропамен ұзақ мерзімді серіктестігіне де әсер етеді, – деп жазады Ertenmedia.kz.
Орталық сайлау комиссиясының ресми дерегіне сәйкес, Құрылтай депутаттарын сайлау 2026 жылғы 23 тамызға белгіленген. Қазіргі уақытта партиялық тізімдер тіркеліп, сайлау науқаны белгіленген күнтізбе бойынша жүріп жатыр.
Оливер Йоахим Ролофс — геосаясат, қауіпсіздік және стратегиялық коммуникация саласында жұмыс істейтін неміс сарапшысы. Ол Мюнхендегі COMMVISORY стратегиялық коммуникациялар және консалтинг компаниясының негізін қалаушы әрі басқарушы серіктесі. Бұған дейін Мюнхен қауіпсіздік конференциясының коммуникациялар бөлімін басқарған, сол ұйымның киберқауіпсіздік және энергетикалық қауіпсіздік бағдарламаларын қалыптастыруға қатысқан. Қазір Мюнхен киберқауіпсіздік конференциясының тең құрылтайшыларының бірі.
Ролофс Қазақстандағы алдағы сайлауды жекелеген саяси науқан ретінде емес, соңғы жылдары жүргізілген институционалдық өзгерістердің жалғасы ретінде қарастырады. Оның пікірінше, жаңа өкілді органның қалыптасуы конституциялық реформаларды нақты саяси практикаға енгізуге мүмкіндік береді.
– Қазақстан тәуелсіздік алғаннан бергі 30 жылдан астам уақыт ішінде ауқымды саяси реформалар жолынан өтті. 23 тамызда өтетін Құрылтай сайлауы осы бағыттағы тағы бір маңызды қадам. Ол мемлекеттік институттарды нығайтуға, азаматтардың саяси қатысу мүмкіндігін кеңейтуге және реформалар бағытын дәйекті жалғастыруға деген ұмтылысты көрсетеді, – деді Оливер Ролофс.
Сарапшының ойынша, саяси реформаның нәтижесі тек жаңа орган құрумен өлшенбейді. Институттың сапасы оның қаншалықты ашық жұмыс істейтініне, қоғам талабын заңнамалық шешімге айналдыра алатынына және қабылданған шешім үшін жауапкершілік көтеруіне байланысты.
Осы тұрғыдан Құрылтайдың жаңа құрамы алдағы саяси кезеңнің заңнамалық күн тәртібін қалыптастыруда негізгі рөл атқарады. Экономика, инвестиция, технология, әлеуметтік саясат, құқықтық институттар мен халықаралық ынтымақтастыққа қатысты реформалардың басым бөлігі заңнамалық сүйемелдеуді қажет етеді.
Ролофс қуатты мемлекеттік институттарды экономикалық тұрақтылықпен де байланыстырады. Инвестор үшін нарық көлемі немесе табиғи ресурс қоры ғана емес, заңның орындалуы, мемлекеттік шешімдердің болжамдылығы және институттардың тұрақтылығы маңызды.
– Күшті, сенімді әрі заманауи институттар тұрақтылықтың, экономикалық дамудың және халықаралық сенімнің негізі болып табылады. Мұндай жағдай Қазақстанның өзіне ғана емес, Германия мен бүкіл Еуропаға да тиімді, – деді неміс сарапшысы.
Аталған бағалау Қазақстан мен Еуропалық одақ арасындағы қазіргі экономикалық байланыстың ауқымымен де ұштасады. Еуропалық сыртқы әрекеттер қызметінің дерегіне қарағанда, ЕО Қазақстанның ең ірі сауда серіктесі және негізгі шетелдік инвесторы болып қала береді. Еуроодақтың үлесіне Қазақстанның жалпы сыртқы саудасының 32, 4%-ы тиесілі.
2024 жылы Қазақстан мен Еуропалық одақ арасындағы тауар айналымы шамамен 50 млрд долларға жетті. Қазақстанға тартылған еуропалық инвестицияның жинақталған көлемі 200 млрд доллардан асты. Қазақстан Орталық Азия елдерінің ЕО-мен саудасының шамамен 80%-ын қамтамасыз етеді.
Ролофстың пікірінше, осы экономикалық өзара тәуелділік институционалдық тұрақтылықтың халықаралық маңызын күшейтеді. Қазақстандағы заңнамалық және саяси ортаның болжамды болуы еуропалық компаниялардың жаңа өндіріс ашуына, ұзақ мерзімді инвестиция салуына және инфрақұрылымдық жобаларға қатысуына қосымша сенім береді.
Қазақстанның Еуропа үшін маңызы дәстүрлі саудамен шектелмейді. Қазір энергетика, аса маңызды шикізат, көлік-логистика, жасыл технология және цифрлық экономика екіжақты байланыстың стратегиялық бағыттарына айналды. Қазақстан мен ЕО 2025-2026 жылдарға арналған аса маңызды шикізат жөніндегі жол картасын іске асырып жатыр. Қазақстан Еуроодақ стратегиялық деп таныған 34 шикізаттың 21 түрін жеткізуге әлеуеті бар екенін мәлімдеген.
Орта дәліздің де салмағы артып келеді. Транскаспий халықаралық көлік бағыты Қытай мен Орталық Азияны Қазақстан, Каспий теңізі, Оңтүстік Кавказ арқылы Еуропамен байланыстырады. 2026 жылы Қазақстан мен Еуропалық одақ осы бағытты дамыту, порттық инфрақұрылымды жетілдіру және логистиканы цифрландыру жөніндегі ынтымақтастықты қайта растады.
Сондықтан Ролофс Қазақстандағы институционалдық өзгерістерді Еуропаның экономикалық мүддесінен бөлек қарастырмайды. Тұрақты мемлекеттік институттар халықаралық келісімдердің орындалуына, инвестиция қауіпсіздігіне және ұзақ мерзімді көлік пен энергетикалық жобалардың жүзеге асуына тікелей ықпал етеді.
– Қазақстан Еуропалық одақтың Орталық Азиядағы аса маңызды серіктестерінің бірі. Ел энергетика мен стратегиялық шикізат саласында ғана емес, Еуропа мен Азия арасындағы Орта дәліздің негізгі буыны ретінде де ерекше маңызға ие, – деді Оливер Ролофс.
2025 жылғы алғашқы Орталық Азия-Еуропалық одақ саммитінен кейін екі өңір арасындағы қарым-қатынас стратегиялық серіктестік деңгейіне көтерілді. Көлік, энергетика, аса маңызды шикізат, цифрлық байланыс және су ресурстары ынтымақтастықтың негізгі бағыттары ретінде белгіленген.
Ролофстың бағалауынша, әлемдегі геосаяси тұрақсыздық күшейген сайын сенімді әрі болжамды серіктестің құны арта береді. Сауда жолдарының өзгеруі, шикізат жеткізу тізбегіндегі тәуекел және мемлекеттер арасындағы бәсеке Еуропаны әріптестік географиясын кеңейтуге итермелеп отыр.
Қазақстан осы жағдайда географиялық орналасуын экономикалық және дипломатиялық артықшылыққа айналдыра алады. Алайда сарапшының логикасына сүйенсек, географияның өзі жеткіліксіз. Елдің халықаралық салмағын мықты институт, заң үстемдігі, тұрақты экономика және болжамды мемлекеттік саясат бекітуге тиіс.
– Геосаяси шиеленіс күшейіп келе жатқан кезеңде сенімді серіктестер бұрынғыдан да маңызды. Реформаларға бағдарланған әрі экономикалық тұрғыдан қуатты Қазақстан Германия мен Еуропаның да мүддесіне сай келеді. Қазақстан азаматтарына сайлаудың сәтті өтуін тілеймін, – деді Оливер Ролофс.
Неміс сарапшысының бағалауында 23 тамыздағы сайлаудың маңызы екі деңгейден көрінеді. Қазақстан үшін ол жаңартылған саяси институттардың жұмысын бастайтын кезең болса, Еуропа үшін ұзақ мерзімді экономикалық және стратегиялық әріптестің институционалдық даму бағытын бағалауға мүмкіндік береді.
Сайлаудан кейінгі негізгі өлшем жаңа Құрылтайдың қаншалықты жылдам жұмысқа кіріскені емес, оның қоғам сұранысына жауап беретін сапалы заң қалыптастыру қабілеті болмақ. Институттардың беріктігі, саяси қатысудың кеңеюі және заңнамалық ортаның болжамдылығы Қазақстанның ішкі реформалары мен халықаралық беделін байланыстыратын негізгі тетікке айналады
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
