Қазақстанның әлеуметтік желілерінде танымал тұлғаның атынан саяси партияны қолдауға және бұқаралық іс-шараға қатысуға шақырған жалған жарияланым тарады. Онда партияны қолдаған азаматтарға ақшалай сыйақы берілетіні де уәде етілген, – деп жазады Ertenmedia.kz.
Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы мұндай манипуляциялық контенттің Құрылтай депутаттарын сайлау алдындағы үгіт кезеңінде көбеюі мүмкін екенін ескертті. Анықталған жарияланымда қазақстандық танымал тұлғаның фотосы мен аты пайдаланылған. Алайда аталған азамат ақпаратты ресми түрде теріске шығарып, ешқандай саяси үндеу жасамағанын мәлімдеді.
Жарияланым авторлары азаматтарды саяси партиялардың бірін қолдауға үгіттеп, ресми өткізілуі расталмаған бұқаралық іс-шараға шақырған. Сонымен бірге танымал адамның атынан қолдау білдіргендерге қаржылай сыйақы ұсынылатыны жазылған. Мұндай мазмұн сайлаушының сеніміне кіріп, оның саяси таңдауына материалдық ынталандыру арқылы ықпал етуге бағытталуы мүмкін.
Сайлау заңнамасына сәйкес үгіт бұқаралық ақпарат құралдары, сайлаушылармен кездесу және арнайы дайындалған баспа, аудиовизуалды немесе өзге материал арқылы жүргізіледі. Үгіттің мақсаты азаматты белгілі бір кандидатқа немесе саяси партияға дауыс беруге, не қарсы дауыс беруге ынталандыру болып саналады.
Сайлаушыға ақша төлеуге, тауар немесе қызмет ұсынуға, қайырымдылық акциясын, лотерея өткізуге және кейін материалдық игілік беруге уәде жасауға тыйым салынған. Орталық сайлау комиссиясы мұндай әрекеттерді тиісінше жүргізілмеген сайлауалды үгіт ретінде бағалайды. Тегін таратуға тек сайлау науқаны үшін арнайы жасалған парақша, төсбелгі, ту және осыған ұқсас үгіт өніміне рұқсат беріледі.
Үгіт жұмысына қатысатын жеке немесе заңды тұлғалар саяси партияның жазбаша келісімін алуға тиіс. Мұндай рұқсаты жоқ адамның партия атынан үндеу жасап, материал таратуы заңды үгіт ретінде қабылданбайды. Үгіт өнімінде оны кім дайындағаны, қай жерде басылғаны, тапсырыс беруші және қаржыландыру көзі көрсетілуі қажет.
Танымал адамның бейнесін рұқсатсыз пайдалану жалған хабарламаны нанымды етіп көрсетуге арналған тәсілдің бірі саналады. Көпшілік өзі білетін тұлғаның фотосын көргенде жарияланымның ресми екенін тексерместен сеніп қалуы мүмкін. Алаяқтар дәл осы психологиялық әсерді пайдаланып, азаматты күмәнді сілтемеге өтуге, жеке дерегін беруге немесе заңсыз іс-шараға қатысуға итермелейді.
Күмәнді жазбаның бірнеше белгісіне назар аударған жөн. Саяси қолдау үшін ақша уәде етілсе, авторы мен қаржыландыру көзі көрсетілмесе немесе қоғамға белгілі адамның атынан тосын үндеу тараса, ақпаратты міндетті түрде қайта тексеру қажет. Ресми аккаунтта дәл сондай хабарлама бар-жоғын қарап, партияның сайты мен Орталық сайлау комиссиясының мәліметін салыстырған дұрыс. ОСК қазіргі сайлау науқанына қатысты ресми ақпаратты өз интернет-ресурсында жариялап отыр.
Бұқаралық іс-шараға шақыру да сақтықты талап етеді. Өтетін орны, уақыты, ұйымдастырушысы мен заңды мәртебесі көрсетілмеген үндеуге ермеу керек. Сайлауалды жиындар заңда белгіленген тәртіппен ұйымдастырылып, жауапты тарап туралы ақпарат ашық берілуге тиіс.
Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы азаматтарды тексерілмеген жарияланымды бөліспеуге шақырды. Бір рет таратылған манипуляциялық контент мыңдаған адамға жетіп, сайлау науқанына деген сенімге нұқсан келтіруі мүмкін. Сондықтан ақпараттың эмоциялық әсеріне емес, оның дереккөзіне, заңға сәйкестігіне және ресми расталуына назар аудару қажет.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
