Алматыдағы 23 жеке тасымалдаушы компания қала әкімдігінен субсидия бойынша қордаланған 15 миллиард теңге қарызды төлеуді талап етіп, ресми хат жолдады. Кәсіпкерлер берешек өтелмесе, қала көшелері мен қала маңындағы бағыттарға шығатын автобустардың санын 30 пайызға дейін қысқартатынын ескертті, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
23 компанияның ультиматумы және сыналған кесте
Қоғамдық көлік компанияларының қала әкімі Дархан Сатыбалдының атына жолдаған ұжымдық хаты әлеуметтік желіде жарияланып, қоғамда үлкен резонанс тудырды. Тасымалдаушылар әлеуметтік маңызы бар бағыттар бойынша субсидияның жүйелі түрде кешіктірілуі салдарынан қаржылық тығырыққа тірелгендерін алға тартуда.
Кәсіпорындар субсидияның уақытылы аударылмауынан жанармай, газ, жарық және қосалқы бөлшек жеткізушілерінің алдында қомақты қарызға батқан. Көптеген мекемелер техникалық қызмет көрсетуге қаражат таппай отыр. Соның салдарынан қарашаның алғашқы күндерінде-ақ жеке автопарктер белгіленген көліктің тек 70 пайызын ғана рейске шығарып, қала аялдамаларында ұзын-сонар кезек пен көлік тапшылығы байқалды.
Қарызға жанармай берілмейді: тасымалдаушылар уәжі
Көлік кәсіпорындары биылғы жылдың басынан бері субсидия көлемінің толық төленбей, кезең-кезеңімен қысқартылып келгеніне шағымдануда. Қазір серіктес кәсіпорындар жанармай мен бөлшектерді қарызға беруді тоқтатқан.
«Алматы қаласының жолаушылар тасымалдау кәсіпорындары қауымдастығының» төрағасы Ерлан Әділов қарыздың қалай жинақталғанын және оның өндіріске қалай әсер еткенін түсіндірді.
«Тасымалдаушылар қаңтардан бері жалпы соманың 60-тан 80 пайызын ғана алып келді. Жанармай, газ, жарық және қосалқы бөлшектер үшін қарыз осылай қордаланды. Қазір жанармай мен бөлшек жеткізушілер қарызға ештеңе бермейді», – деді Ерлан Әділов.
Ал «Мадина» автопаркінің басшысы Бекежан Тыныштықбай шенеуніктердің күз айларында қаржыландыруды тіпті шектеп тастағанын жеткізді.
«Төлем кешіккен жоқ, бірақ көлемін қысқартып жатыр. Қазан айы үшін субсидияның 32 пайызын ғана төлеуді жоспарлап отыр. Қаражат күнделікті шығындарға мүлде жетпейді», – деп мәлімдеді Бекежан Тыныштықбай.
Әкімдіктің жауабы: бюджетті оңтайландыру
Дауға қатысты қалалық Жол қозғалысын ұйымдастыру және жолаушылар көлігі басқармасы ресми түсініктеме берді. Әкімдік тасымалдаушылар алдындағы қалған міндеттемелерден бас тартпайтынын және қосымша қаржы бөлу мәселесі қалалық бюджетті кезекті нақтылау кезінде қаралатынын хабарлады.
Сонымен қатар шенеуніктер бюджет шығындарын оңтайландыру мақсатында субсидия көлемін нақты жолаушылар ағынына сәйкестендіріп жатқандарын алға тартты. Қаладағы бағыттарды қайта тексеру, автобустардың толымдылығын есептеу және бірыңғай бақылау қызметін құру қолға алынған. Билік өкілдері тасымалдаушыларға бекітілген кестеге сай автобустарды толық құрамда желіге шығару керектігін ескертті.
Ertenmedia ракурсы: Қарапайым алматылықтар кімнің тұтқыны?
Алматы көшелеріндегі бұл 15 миллиард теңгелік текетірес отандық қоғамдық көлік жүйесінің нарықтық заңдармен емес, әкімдіктің субсидиясына телмірген жасанды модельмен өмір сүріп жатқанын тағы да дәлелдеді. Жыл сайын бюджеттен жүздеген миллиард қаржы бөлінсе де, автобустардың сапасы жақсармай, қызмет көрсету деңгейі сын көтермей келеді.
Ең сорақысы – билік пен жеке парктің арасындағы қаржылық даудың басты құрбаны қарапайым халық болып отыр. Таңғы аязда жұмысы мен оқуына жете алмай аялдамада тоңған, сыймайтын автобусқа қысылып-қымтырылып мінген қала тұрғындары тасымалдаушылардың саяси саудасындағы кепілге айналды. Автопарктер әкімдіктен қалаған ақшасын өндіріп алу үшін халықты автобуссыз қалдырамыз деп бопсалауға көшсе, әкімдік «бюджетті нақтылағанша күтіңдер» деп жайбарақат отыр.
Бұл текетірестің соңы қалай шешілмек? Әдеттегідей қазынаның есебінен тағы миллиардтар шашыла ма, әлде тасымалдаушылардың шығынын жабу үшін қарапайым жолаушылардың жолақысы тағы да қымбаттай ма? Мемлекет миллиондаған тұрғыны бар алып мегаполистің көлік жүйесін монополистердің ығына жығып бермей, тасымал нарығында қатаң тәртіп пен ашық бәсеке қалыптастырмаса, алматылықтардың аялдамадағы азабы ешқашан бітпейді.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
