Денсаулық сақтау министрлігі көлік жүргізушілерін мастық күйге медициналық тексеруден өткізу ережелеріне өзгерістер әзірлеп жатыр. Жаңа жобада адам ағзасындағы алкоголь мөлшерінің төменгі шекті деңгейін 0,3 промилле көлемінде нақты бекіту ұсынылды, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
0,3 промилле шегі: табиғи спирт пен ішімдіктің аражігі
Қазіргі қолданыстағы тәртіпте алкотестер құрылғысы 0,1 немесе 0,2 промилле көрсетсе де, көп жағдайда жүргізушіге қатысты хаттама толтырылып, даулы жағдайлар туындайтын. Өйткені адам ағзасында белгілі бір тағамдарды тұтынғаннан кейін немесе зат алмасу ерекшелігіне байланысты табиғи түрде эндогендік спирт түзілуі мүмкін.
Денсаулық сақтау министрлігі медициналық көмекті ұйымдастыру департаментінің директоры Гүлнәр Сәрсенбаева жаңа ереженің мәнін түсіндіріп, нақты шекараның не үшін қажет екенін айтты. Оның сөзінше, нақты көрсеткіш ағзаның табиғи реакциясы мен шынайы ішімдік ішу фактісін ажыратуға мүмкіндік береді.
«Егер 0,3 промилле және одан жоғары көрсеткіш тіркелсе, бұл алкоголь тұтыну дерегі ретінде саналады. 0,3 промилледен төмен болса, эндогендік алкоголь — зат алмасу процестерінің өнімі болуы мүмкін. Мұндай жағдай көбіне ашытқы өнімдерін, нан-тоқашты көп тұтынатындарда кездеседі. Көмірсулар ыдыраған кезде ағзада спирт бөлінеді, ал 0,3-ке дейінгі мөлшер адамның тіршілік әрекетінің табиғи өнімі саналады. Егер алкотестер 0,2 промилле көрсетсе, осы жерден нүкте қоюға болады», – деді Гүлнәр Сәрсенбаева.
Алкотестер көрсеткіші жалғыз дәлел емес
Министрлік өкілдері құрылғының цифрлық көрсеткіші адамды мас деп тануға жалғыз негіз болмайтынын қадап айтты. Тексеру кезінде дәрігерлер жүргізушінің жай-күйіне кешенді баға береді.
Атап айтқанда, адамның сөйлеу мәнері, көз жанарының реакциясы, тепе-теңдігі, жүріс-тұрысы мен қимыл-қозғалысының үйлесімі (координациясы) жіті бақыланады. Қажет болған жағдайда биологиялық сынамалар (зәр мен қан) зертханалық талдауға жіберіледі. Тек барлық белгілер мен көрсеткіштердің жиынтығы сәйкес келгенде ғана адамның мас екені немесе сау екені туралы қорытынды шығарылады.
Жаңа ережелер әлі ресми түрде қабылданған жоқ. Құжат қазір мемлекеттік органдармен келісу сатысында жатыр және 2026 жылдың соңында немесе 2027 жылдың басында бекітілуі мүмкін. Жаңа бұйрық күшіне енгенге дейін 0,3 промилле шегі қолданылмайды.
7 жылдық жаза және айран ішкендердің трагедиясы
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 608-бабы бойынша көлікті мас күйде басқарғандар 15 тәулікке қамалып, 7 жыл мерзімге жүргізуші куәлігінен айырылады. Бұл – өте қатал жаза. Алайда осы қатаңдықтың салдарынан жылдар бойы қарапайым жүргізушілер зардап шегіп келді.
Құрамында спирті бар жүрек дәрісін немесе жөтелге қарсы шәрбат ішкен, ашыған қымыз бен айран ішкен немесе асқазанында созылмалы ауруы бар жазықсыз жүргізушілер ағзадағы 0,1–0,2 көрсеткіш үшін жеті жыл бойы рөлге отыру құқығынан айырылып жатты. Көлік арқылы күнін көріп, бала-шағасын асырап отырған мыңдаған азамат үшін бұл нағыз трагедияға айналды. Тіпті нақты масаю белгілері болмаса да, ескі нұсқаулықтың бұлыңғырлығы сотта жүргізушіні ақтап шығуға мүмкіндік бермейтін.
Ertenmedia ракурсы: Олқылық жойыла ма, әлде жемқорлық қаруы қала ма?
Денсаулық сақтау министрлігінің 0,3 промиллелік шекті бекіту бастамасы – көптен бері көтеріліп келе жатқан өзекті мәселе. Нақты сандық меженің қойылуы полиция тарапынан болатын жаппай қысым мен бопсалауды азайтуға тиіс.
Қазіргі таңда жол сақшылары тестердің мардымсыз көрсеткішін көре сала, «7 жылға сотталасың» деп қорқытып, жүргізушілерден қомақты пара бопсалайтын фактілер құпия емес. Егер 0,3 промиллеге дейінгі көрсеткіш кезінде істі бірден тоқтату заңдастырылса, бұл жүздеген адал жүргізушіні негізсіз жазадан қорғап қалар еді.
Дегенмен күдік те сейілген жоқ. Дәрігерлер шешімді тек құрылғыға қарап емес, «клиникалық белгілерге» қарап шығарады деген норма сақталса, сыбайлас жемқорлықтың ошағы наркологиялық диспансерлерге көшпей ме? Алкотестер 0,2 көрсеткенімен, дәрігер «жүрісі күмәнді, көзі қызарған» деп қорытынды жазып берсе, адам тағы да жазықсыз соттала бермек пе?
Тәртіп шын мәнінде әділ болуы үшін наркологиялық тексеру орындарында адамның қимыл-қозғалысын тіркейтін міндетті бейнебақылау енгізіліп, даулы қорытынды берген дәрігерлерге қатаң қылмыстық жауапкершілік жүктелуі тиіс. Сонда ғана 0,3 промилле шегі жол бойындағы жемқорлықтың жаңа амалына емес, қарапайым жүргізушінің құқығын қорғайтын нағыз әділ қалқанға айналады.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
