Археологтар Сібірдің оңтүстігіндегі 2800 жылдық патша қорғанынан адамзат тарихындағы қарасораның есірткілік мақсатта пайдаланылғанын айғақтайтын ең көне физикалық дәлелдерді тапты, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Тувадағы бірегей қазба жұмыстары
Science ғылыми журналында жарияланған зерттеуге сәйкес, халықаралық археологтар тобы Ресейдің Тыва Республикасындағы Үйік аңғарында орналасқан «Туннуг 1» қорғанын зерттеді. Еуразия даласын мекендеген скиф-сақ дәуірінің ақсүйектеріне тиесілі кешен біздің заманымызға дейінгі VIII ғасырдың басына сәйкес келеді.
Қазба барысында зерттеушілер қабірден 1400-ге жуық қарасора тұқымын тапты. Радиокөміртекті сараптама тұқымдардың бұдан 2800 жыл бұрын қойылғанын көрсетті. Бұл – қарасораның психоактивті әсері үшін тұтынылғанын уақыт жағынан дәлелдейтін ең байырғы тікелей айғақ. Бұған дейін ең көне дерек Қытай аумағындағы б.з.д. 500 жылға тиесілі мазардан табылған еді. Жаңа жаңалық бұл межені үш ғасырға тереңдетті.
Зерттеу жетекшісі, Швейцариядағы Берн университетінің археологы Джино Каспари тарихи олжаның маңызына тоқталды.
«Тарихқа дейінгі дәуірде өсімдік текті есірткілердің қолданылуы жайында болжамдар көп еді. Алайда осы жаңалық арқылы мұндай пайымдардың нақты ғылыми негізі бар екенін дәлелдедік», – деді Джино Каспари.
Адам шашындағы химиялық іздер
Тұқымдардың өздігінен табылуы өсімдіктің мастық тудыру мақсатында қолданылғанын толық дәлелдей алмас еді. Себебі көне қауымдар қарасораны талшық, арқан және май алу үшін де өсірген. Алайда негізгі дәйек жерлеу камерасынан шыққан адамның өрілген шашын сараптау кезінде анықталды.
Мамандар шаш үлгілерін жоғары дәлдіктегі масс-спектрометрия әдісімен тексерді. Зертханалық талдау адам ағзасында каннабистің белсенді заты саналатын тетрагидроканнабинол (THC) мен оның тотығуынан түзілетін каннабинол (CBN) молекулалары бар екенін көрсетті.
«Үш мың жылға жуық уақыт өтсе де, өсімдік қалдықтары мен адамның жұмсақ тінінің бір жерде қатар сақталуы – өте сирек құбылыс. Бұл бізге 3000 жыл бұрын өмір сүрген адамның денесінен зертханалық сынама алуға мүмкіндік берді», – деп түсіндірді зерттеуші.
Жаназа ғұрпы және Геродот жазбалары
Қорғаннан сонымен бірге құрбандыққа шалынған жылқылар мен адамдардың сүйектері шықты. Сарапшылардың пайымдауынша, көне көшпелілер қарасораны жерлеу рәсіміндегі рухани әдет-ғұрыптар кезінде тұтынған немесе құрбандыққа шалынатын адамдарды сабырға түсіру мақсатында пайдаланған болуы ықтимал.
Ежелгі грек тарихшысы Геродот біздің заманымызға дейінгі V ғасырдағы жазбаларында скифтердің киіз шатыр ішінде қызған тастарға қарасора тұқымын салып, оның түтінімен тыныстау арқылы тазару рәсімін орындайтынын сипаттаған. Бұл жаңалық көне грек деректерінің шындыққа негізделгенін нақты дәлелдермен бекітіп отыр. Қазіргі уақытта ғалымдар табылған тұқымдардың ежелгі ДНҚ құрылымын талдауды жалғастыруда.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
