Қазақстанда атқарушылық жазба жасау, борышкерді хабардар ету және өтініштерді нотариустарға бөлу тәртібі өзгерді. Жаңа талаптар нотариаттық рәсімдердің ашықтығын арттырып, азаматтардың өз құқығын қорғауына қосымша мүмкіндік береді. Өзгерістер 2026 жылғы 8 шілдеде қабылданған нотариаттық қызмет және заң көмегі мәселелері туралы заңда көзделген. Негізгі талаптар 8 қыркүйектен бастап күшіне енді. Астана қаласы Әділет департаменті басшысының орынбасары Бақытжан Бейсен жаңа тәртіпті брифингте түсіндірді, – деп жазады Ertenmedia.kz.
Енді мемлекеттік сатып алу шарттарынан және квазимемлекеттік сектордың жекелеген сатып алуларынан туындайтын талаптар бойынша атқарушылық жазба жасалмайды. Мұндай даулар сот тәртібімен қаралуға тиіс. Әділет органдары тексеру кезінде берешектің қандай құқықтық негізде пайда болғанын ескереді.
Атқарушылық жазба борышкердің нотариаттық әрекет жасалған күнгі тіркелген мекенжайы бойынша рәсімделеді. Бұрын нотариаттық әрекеттің орнын таңдаудың бірнеше нұсқасы болған. Жаңа қағида аумаққа қатысты баламалы жолдарды алып тастады.
Өтініш нотариустарға автоматты түрде бөлінеді
2027 жылғы 1 қаңтардан бастап өтініштер Бірыңғай нотариаттық цифрлық жүйе арқылы нотариустар арасында кездейсоқ бөлінеді. Өндіріп алушының нақты нотариусты таңдау мүмкіндігі тоқтатылады. Тетік өтініштерді бөлудің ашықтығын арттырып, ықтимал теріс пайдалануды азайтуға бағытталған.
Жеке тұлғалар өтінішті жазбаша немесе электрондық цифрлық қолтаңбамен онлайн бере алады. Банктер, микроқаржы және микрокредит ұйымдарын қоса алғанда, заңды тұлғалар өтінішті цифрлық жүйедегі жеке кабинет арқылы жолдайды. 2027 жылғы 1 қаңтарға дейін өндіріп алушылар нотариусты өздері таңдау құқығын сақтайды.
Құжаттардың болуы атқарушылық жазба жасауға автоматты түрде жеткілікті негіз саналмайды. Борышкер міндеттеменің бар екенін, берешек мөлшерін және өндірілетін соманы жазбаша мойындауға тиіс. Мұндай растау бір немесе бірнеше құжатта көрсетілуі мүмкін.
Атқарушылық жазбаның көшірмесі борышкерге Бірыңғай нотариаттық цифрлық жүйе арқылы жіберіледі. Азаматқа электрондық үкімет порталы немесе 1414 нөмірінен SMS хабарлама келеді. Борышкер eGov Mobile арқылы кіріп, құжатпен жеке кабинетінде таныса алады.
Қарсылық беруге он жұмыс күні қарастырылған
Борышкер атқарушылық жазбаны алған күннен бастап он жұмыс күні ішінде нотариусқа уәжді қарсылық жолдай алады. Қарсылықта талаппен келіспеу себептері нақты көрсетілуі қажет. Нотариус талап сақталған жағдайда үш жұмыс күні ішінде жазбаны жою туралы қаулы шығаруға міндетті.
Қаулы қабылданған соң атқарушылық іс жүргізу заңда белгіленген тәртіппен тоқтатылады. Осылайша борышкер даулы атқарушылық жазбаны сотқа жүгінбей-ақ жою мүмкіндігін сақтайды. Мерзім өткізіліп алынса немесе келіспеу себебі жазылмаса, нотариус өтінішті қанағаттандырудан бас тартады.
Атқарушылық жазба жойылмай, сот орындаушысына жіберілген жағдайда дау сот арқылы шешіледі. Заң мәжбүрлеп орындатуға жолданатын құжаттарды цифрлық жүйелер арқылы автоматты жіберуді де қарастырады. Өзгерістер хабарландыруды нақты тіркеуге, борышкер құқығын қорғауға және нотариаттық қызметті бақылауды күшейтуге бағытталған.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
