Сенат жануарларға жауапкершілікпен қарау туралы заңға Мәжіліс енгізген бірқатар түзетуді қолдамай, қоғамда қызу талқыланған нормаларды қайта қарауды ұсынды, деп жазады Ertenmedia.kz.
Әңгіме ең алдымен қаңғыбас жануар санын реттеу кезінде «эвтаназия» терминін қолдану мәселесіне қатысты болып отыр. Бұған дейін Мәжіліс қабылдаған редакцияда панажайға немесе уақытша ұстау орнына жеткізілген қаңғыбас жануарлар бес тәуліктен кейін алынбаса, оларға эвтаназия қолдану мүмкіндігі қарастырылған еді.
Сондай-ақ ауруы бар, себепсіз агрессия танытатын, белгіленген мерзім ішінде иесі табылмаған немесе орналастырылмаған жануарларға да осындай шара қолдану көзделген.
Сенат бұл ұстанымды жұмсартуды ұсынып отыр. Палата өкілдері заң мәтінінен «эвтаназия» терминін алып тастап, жануар санын реттеу тәсілін қайта қарау қажет деп санайды. Сенатор Арман Өтеғұлов бұл заң жобасы қоғамда үлкен резонанс тудырғанын, БАҚ-та және жануарларды қорғау ұйымдары арасында қызу талқыланғанын айтты.
Депутаттың сөзінше, эвтаназия жануар санын реттеу құралы болмауы керек. Ол тек ерекше жағдайда, ветеринар дәрігердің қорытындысы болған кезде және жануардың созылмалы ауруы оның өмір сапасын ауырлатып, тұрақты ауырсынуға әкелген жағдайда ғана қолданылуы мүмкін. Мұндай шешім иесінің келісімімен және ветеринарлық, этикалық нормалар қатаң сақталған кезде ғана қабылдануы тиіс.
Бұл мәселенің екі жағы бар. Бір жағынан, қаңғыбас жануарлардың көбеюі тұрғындардың қауіпсіздігіне, балалардың өміріне, санитарлық ахуалға және қала ортасының жайлылығына әсер етеді.
Соңғы жылдары иттердің топтасып жүруі, адамдарға шабуыл жасауы, ауыл мен қалада қауіп төндіруі жиі айтылып жүр. Сондықтан мемлекет бұл проблеманы елемей отыра алмайды.
Екінші жағынан, жануар санын реттеу жаппай жою тәсіліне айналмауы керек. Қоғамның бір бөлігі дәл осыдан қауіптеніп отыр. Зооқорғаушылар эвтаназияны кең қолдану заң жүзінде қаңғыбас жануарларды көптеп өлтіруге жол ашуы мүмкін дейді. Олар панажай жүйесін дамыту, иелердің жауапкершілігін күшейту, міндетті чиптеу, стерилизация, вакцинация және бақылауды жүйелі жүргізу қажет екенін алға тартады.
Қауіпсіздік пе, қайырымдылық па
Бұған дейін Қазақстанда қаңғыбас жануарларға қатысты «таймер» енгізу ұсынылған еді. Онда қаңғыбас жануарларды 5 күнге дейін, үй жануарларын 60 күнге дейін ұстау мерзімі қарастырылған. Егер осы уақыт ішінде иесі немесе жаңа қамқоршысы табылмаса, эвтаназияға рұқсат беру ұсынылды.
Экология министрлігі мұндай қадамды қазіргі «ұстау – стерилизация – вакцинация – босату» жүйесінің толық нәтиже бермеуімен түсіндірген. Министрлік мәліметінше, жануарлар қайтадан топтасып, адамдарға қауіп төндіруін жалғастырады.
Дегенмен Сенаттағы талқылау қоғамда бұл мәселенің тек әкімшілік шешіммен шешілмейтінін көрсетті. Қаңғыбас жануар проблемасы – қала мәдениеті, иелердің жауапкершілігі, жергілікті бюджет, панажай инфрақұрылымы, ветеринарлық бақылау және адам қауіпсіздігі қатар жүретін күрделі түйін. Егер үй жануарын алған адам оны кейін көшеге тастаса, барлық салмақ мемлекет пен қоғамға түседі.
Заң жобасында үй жануарларын міндетті чиптеу, қатыгездік үшін жауапкершілікті күшейту және жануарларды көбейту тәртібін реттеу сияқты нормалар да бар.
Бұл бағыттар дұрыс іске асса, мәселенің түбіріне әсер етуі мүмкін. Өйткені қаңғыбас жануарлардың бір бөлігі иесіз туғандықтан емес, жауапсыз иелердің салдарынан көшеге шығады.
Қазақстанда «Жануарларға жауапкершілікпен қарау туралы» заң 2021 жылы қабылданған. Алайда сарапшылар мен қоғам белсенділері оның көптеген нормасы толық жұмыс істемей отырғанын айтып келеді. Қазір Сенат ұсынған түзету осы саладағы тепе-теңдікті қайта іздеуге мәжбүрлеп отыр: адам қауіпсіздігі қорғалуы керек, бірақ жануарға қатыгездік заңмен ақталмауы тиіс.
Ең дұрыс жол – мәселені бір ғана эвтаназиямен шешеміз деген қарапайым тәсілден бас тарту. Қалалар мен аудандарда панажайлар, чиптеу жүйесі, стерилизация, вакцинация, иелерді тіркеу, айыппұл және қоғамдық бақылау қатар жұмыс істеуі қажет. Сонда ғана қаңғыбас жануар мәселесі эмоция мен дау деңгейінен шығып, нақты жүйелі басқаруға көшеді.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
