Айран мен сүтті ұйықтар алдында ішу туралы кеңес көп адамның санасында «пайдалы әдет» ретінде қалып қойған. Бірақ бүгін бұл тақырыпқа бұрынғыдай біржақты қарауға болмайды: кей адамға кешкі сүт өнімдері жайлы әсер етсе, кейбірінде іш кебуі, жайсыздық немесе ас қорытуға қатысты мәселе күшеюі мүмкін, деп жазады Ertenmedia.kz.
Мәселенің түйіні сүт өнімінің өзінде ғана емес, оны кім, қашан және қандай жағдайда ішетініне байланысты. Ғылыми деректерде сүт пен айран секілді өнімдердің пайдасы туралы да, кей топтар үшін шектеуі туралы да мәлімет бар.
Мысалы, кей зерттеулер сүт өнімдері жалпы алғанда метаболикалық денсаулықпен теріс емес, тіпті кей жағдайда пайдалы байланыста болуы мүмкін екенін көрсетеді. Бірақ бұл барлық адамға «міндетті түрде түнде айран ішіңдер» деген сөз емес.
Дәрігерлер сақ болу керек негізгі топтарды атап өтеді. Соның бірі – лактозаға төзімсіздігі бар адамдар. Жас ұлғайған сайын кей адамдардың ағзасы сүт қантын ыдырататын лактаза ферментін аз бөле бастайды. Мұндай жағдайда сүт не кей сүт өнімдерінен кейін іш кебуі, газ, іш өту, түйілу секілді белгілер пайда болуы мүмкін. Сондықтан кешкі айран не сүт бәріне бірдей жараса бермейді.
Тағы бір мәселе тітіркенген ішек синдромы немесе ас қорытуға сезімтал адамдар. Мұндай науқастардың көбі кей тағамнан, соның ішінде сүт өнімдерінен кейін жайсыздық сезінуі мүмкін. Іштің кебуі, шұрқырау, газ жиналуы, ауырлық секілді белгілер осындай адамдарда жиі байқалады.
Инсулин мәселесіне келсек, сүт өнімдері шынында да инсулин бөлінуін күшейтуі мүмкін деген зерттеулер бар. Яғни олардың гликемиялық әсері төмен болғанымен, инсулиндік жауабы салыстырмалы түрде жоғары болуы ықтимал. Бірақ бұл автоматты түрде «кешке айран ішсеңіз міндетті түрде предиабет болады» деген тікелей дәлел емес.
Қолда бар ғылыми шолулар сүт өнімдерінің инсулинге әсері күрделі екенін, кей жағдайда тіпті қандағы глюкозаны реттеуге көмектесетін жағы да барын көрсетеді. Сондықтан мұнда қорытындыны әсірелемей, жеке жағдайға қарап шығару керек.
Ұйқыға әсері де біржақты емес. Кей зерттеулер кешкі сүт өнімдері ұйқы сапасына оң ықпал етуі мүмкін екенін көрсетсе, басқа деректер тағамның инсулиндік индексі жоғары болғанда ұйқы бұзылыстарының ықтималдығы артуы мүмкін екенін айтады. Демек, «жылы сүт міндетті түрде ұйқыны жақсартады» не «кешкі айран міндетті түрде зиян» деген қара-ақ жауап жоқ.
Түйін
Сондықтан қарапайым қорытынды мынау: егер сізде лактозаға төзімсіздік, тітіркенген ішек, іш кебуі, инсулинрезистенттілік немесе түнгі астан кейін жайсыздық болса, кешкі айран мен сүт әдетін қайта қараған дұрыс. Ал егер ондай белгі жоқ болса, аз мөлшердегі сүт өнімі көп адам үшін міндетті түрде қауіпті деп айтуға негіз жоқ. Мұнда негізгі өлшем – өз ағзаңыздың жауабы.
Маманға қаралатын жағдай анық: егер айран не сүттен кейін тұрақты түрде іш кебу, диарея, ауырсыну, бөртпе немесе басқа да жайсыздық болса, гастроэнтерологпен не эндокринологпен кеңескен жөн. Өнімді бірден «пайдалы» не «зиян» деп бөліп қарамай, ағзаның жеке ерекшелігіне сүйенген дұрыс.
Іштің анда-санда шұрқырауы көп адамға қалыпты нәрсе сияқты көрінеді. Бірақ кей жағдайда дәл осы белгі асқазан-ішек жолындағы әлдебір мәселенің алғашқы ескертуі болуы мүмкін.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
