Қазақстанда әлеуметтік маңызы бар азық-түлік қатарына кіретін нан бағасы өңірлер арасында айтарлықтай айырмашылық көрсетіп отыр, деп жазады Ertenmedia.kz.
2026 жылғы 29 сәуірдегі дерек бойынша, бірінші сұрыпты ұннан пісірілген бидай нанының елдегі орташа бағасы 227 теңге болды. Алайда қала бойынша қарағанда, баға айырмасы екі есеге жуықтайды. Ең қымбат нан Қонаевта тіркелген. Онда бір келі нан 347 теңгеге жеткен. Алматыда баға 308 теңге, Жезқазғанда 281 теңге болды.
Жоғары баға тіркелген қалалар қатарында Ақтау, Семей және Талдықорған да бар. Ақтауда бір келі нан 253 теңге, Семейде 246 теңге, Талдықорғанда 240 теңге деңгейінде қалыптасты.
Ал ең төмен баға Оралда байқалды. Мұнда бір келі нан 185 теңге тұрады. Шымкентте 187 теңге, Ақтөбеде 193 теңге, Петропавлда 196 теңге болды. Осылайша ең қымбат және ең арзан баға арасындағы айырма 90 пайызға жуықтады.
Нан әлеуметтік маңызы бар өнім қатарына кіреді. Сондықтан мемлекет оның бағасын ұстау үшін субсидия, шекті баға және әлеуметтік нанға қатысты басқа да реттеу құралдарын қолданады. Соған қарамастан, өңірлер арасындағы алшақтық сақталып отыр. Бұл логистика, ұн бағасы, жергілікті өндіріс қуаты, тасымал шығыны және әкімдіктердің бағаны бақылау тәсілі әркелкі екенін көрсетеді.
Нан қазақстандықтардың күнделікті рационындағы негізгі өнімнің бірі болып қала береді. Тұтыну көлемі бойынша ол картоптан кейінгі маңызды азық саналады. 2025 жылы бірінші сұрыпты ұннан жасалған бидай нанын орташа тұтыну жан басына шаққанда 28,4 келі болды. Бұл 2024 жылғы 27,6 келімен салыстырғанда 2,8 пайызға көп, бірақ 2022 жылғы 30,2 келіден төмен.
Ржаной және ржано-бидай нанының орташа тұтынуы 2025 жылы жан басына шаққанда 2,8 келі болды. Ал жоғары сұрыпты ұннан жасалған бидай наны бойынша көрсеткіш 9,3 келіге жетті.
Өндіріс көлемінде де баяу қысқару байқалады. Биыл қаңтар-наурыз айларында 121,5 мың тонна жаңа піскен нан өндірілген. Бұл 2025 жылдың дәл осындай кезеңімен салыстырғанда 1 пайызға аз. Ал бұған дейінгі жылдарда да нарық тұрақты өсім көрсете алмады. 2024 жылдың алғашқы үш айында өндіріс 4,7 пайызға қысқарса, 2023 жылы 0,9 пайыз ғана өсім болған. 2022 жылы 5,5 пайыздық төмендеу тіркелген, 2021 жылы өндіріс бірден 23,6 пайызға азайған.
Алматыда нан бір жылда 22,8 пайызға қымбаттаған
Баға өсімі де тоқтаған жоқ. 2026 жылғы наурыз қорытындысы бойынша, нан бір жылда 7,1 пайызға қымбаттады. Ең жоғары өсім Алматыда тіркелді. Онда нан бағасы бір жылда 22,8 пайызға өскен. Қызылорда облысында 11,7 пайыз, Алматы облысында 7,8 пайыз өсім байқалды. Баға төмендеген жалғыз өңір Ақмола облысы болды, мұнда нан 1,4 пайызға арзандаған.
Өнім түрі бойынша қарағанда, ржано-бидай наны ең көп қымбаттады. Оның бағасы бір жылда 11,6 пайызға өсті. Кесілген батон 10,1 пайызға, бидай наны жалпы 6,8 пайызға қымбаттады. Салыстыру үшін айтсақ, 2025 жылдың ұқсас кезеңінде нан бағасының жылдық өсімі 6,7 пайыз, 2024 жылы 7 пайыз болған.
Қазіргі жағдай нан нарығында бірнеше мәселе қатар жүріп жатқанын көрсетеді. Бір жағынан, әлеуметтік өнім болғандықтан бағаға мемлекеттік бақылау бар. Екінші жағынан, өңірлердегі нақты баға мен қымбаттау қарқыны бірдей емес. Өндіріс көлемінің қысқаруы, тұтыну құрылымының өзгеруі және жалпы азық-түлік инфляциясы алдағы уақытта да нарыққа қысым түсіруі мүмкін.
Нан бағасындағы айырмашылық жай ғана статистика емес. Ол әр өңірдегі тұрмыс құнының, логистикалық мүмкіндіктің және жергілікті азық-түлік саясатының нақты көрсеткіші. Күнделікті дастарқандағы ең қарапайым өнімнің өзі бір қалада 185 теңге, екінші қалада 347 теңге болуы әлеуметтік саясатқа қосымша сұрақ туғызады.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
