SpaceX компаниясының Falcon 9 зымыранының жоғарғы сатысы биыл тамыз айында Ай бетіне соғылуы мүмкін, деп жазады Ertenmedia.kz.
Сарапшылардың болжамынша, зымыран бөлігі Айға дыбыс жылдамдығынан жеті еседен жоғары жылдамдықпен, яғни шамамен 7 Мах қарқынмен жетеді. Нысанды белгілі астроном Билл Грей бақылап отыр. Ол Project Pluto сайтында жариялаған мәліметінде бағдарламалық жүйе аталған объектіні 2025 жылдың қыркүйегінде Falcon 9 зымыранының жоғарғы сатысы ретінде анықтағанын және оның Аймен соқтығысу траекториясына шыққанын жазды.
Бұл бөлшек алғаш рет АҚШ Ғарыш күштерінің бақылау жүйесі арқылы тіркелген. Мәліметке қарағанда, ол 2025 жылғы 15 қаңтарда ұшырылған Falcon 9 зымыранына тиесілі. Сол кезде зымыран Firefly Aerospace компаниясының Blue Ghost Mission 1 және Hakuto-R Mission 2 аппараттарын Айға жеткізу үшін ұшырылған. Blue Ghost миссиясы сәтті қонса, Hakuto-R аппараты Ай бетіне құлаған.
Falcon 9-дың жоғарғы сатысы сағатына шамамен 5400 миль жылдамдықпен қозғалып келеді. Ай бетіне соғылған кезде ол толық дерлік буланып, тек шағын кратер мен шашылған тастар қалдыруы ықтимал. Бұған дейін Билл Грей 2022 жылы қытайлық Chang’e-5 T1 зымыранының жоғарғы сатысы Айға құлайтынын да дәл болжаған.
Айдағы жаңа кратер
Мұндай оқиға бір қарағанда үлкен қауіп тудырмайтындай көрінуі мүмкін. Бірақ ғарыш саласы үшін бұл маңызды ескерту. Себебі алдағы жылдары Айға ұшу жиілейді. NASA толыққанды Ай базасын құруды жоспарлап отыр. Коммерциялық компаниялар да Ай миссияларына белсенді кірісіп жатыр. Ұшу саны көбейген сайын зымыран сатыларын қауіпсіз траекториямен жою мәселесі де өзекті бола түседі.
Қазір NASA ғарыш қоқысын тұрақты бақылап отырады. Негізгі назар Халықаралық ғарыш станциясына қауіп төндіретін нысандарға аударылады. Станция ғарыш қоқысынан қашу үшін орбитасын бірнеше рет түзеткені белгілі. Ал Ай бағытындағы миссиялар көбейсе, мұндай бақылау Жер орбитасымен шектелмей, әлдеқайда алыс қашықтықты қамтуы керек.
Ғарыш қоқысы соңғы жылдары халықаралық деңгейде үлкен мәселеге айналды. Starlink сияқты коммерциялық спутник топтарының көбеюі орбитадағы нысандар санын күрт арттырды. SpaceX орбитадағы спутниктер санын 10 мыңға жеткізгенін растаған. Еуропалық ғарыш агенттігі де 2025 жылғы есебінде ғарыш белсенділігінің артуы қоқыс мәселесін күрделендіріп отырғанын атап өткен.
Ғалымдар ғарыш қоқысын тазалаудың түрлі жолын қарастырып жатыр. Олардың арасында алып торлар, электромагниттер, тіпті гарпун қолдану идеялары бар. Бірақ әзірге мұндай технологиялар толық іске қосылған жоқ.
Кейде ғарыш қоқыстары Жер атмосферасына кіріп, күтпеген жерлерге құлайды. 2025 жылғы қаңтарда Кениядағы ауылға белгісіз бөлшек түсіп, кейін оның үнді зымыранына тиесілі болуы мүмкін екені айтылды. Ғарыш агенттіктері ескі зымырандар мен спутниктерді түсіру үшін Тынық мұхитының шалғай бөлігіндегі «Немо нүктесін» пайдаланады. Дегенмен орбитада кез келген сәтте атмосфераға кіріп кетуі мүмкін мыңдаған бөлшек әлі де жүр.
Сондықтан Falcon 9 бөлшегінің Айға құлауы тек бір зымыранның тағдыры емес. Ол адамзат ғарышты белсенді игере бастаған сайын, қоқысты басқару, траекторияны бақылау және болашақ Ай инфрақұрылымын қорғау мәселесі жаңа деңгейге көтерілетінін көрсетеді.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
