Америка Құрама Штаттары мен Иран екі ел арасындағы қақтығысты тоқтатуға бағытталған алдын ала меморандумға қол жеткізді, деп жазады Ertenmedia.kz.
Reuters және Axios агенттіктерінің 28 мамырдағы мәліметіне сәйкес, ұсынылған келісімнің негізінде 60 күндік уақытша бітімді ұзарту және Ормуз бұғазындағы теңіз тасымалын қалыпқа келтіру қарастырылған. Дегенмен келісімнің соңғы нұсқасы АҚШ президенті Дональд Трамптың мақұлдауын күтіп отыр.
Ал Иранның жартылай ресми ақпарат агенттігі Tasnim News келісімнің мәтіні толық аяқталғаны туралы ақпаратты жоққа шығарды. Агенттіктің келіссөздерге қатысы бар дереккөзі хабарлағандай, құжат әлі де пысықталып жатыр және Иран тарапы Пәкістан делдалдарына келіссөздің толық аяқталғанын әлі хабарламаған.
Жобада Ормуз бұғазындағы теңіз тасымалын қалпына келтіру, санкцияларды жұмсарту және ядролық бағдарлама жөнінде келіссөздерді қайта бастау қарастырылған.
Сәуірдің басынан бері күшінде тұрған уақытша бітім тағы 60 күнге ұзартылып, осы кезеңде ядролық келіссөздерді жаңғырту жоспарланған. Ормуз бұғазы арқылы теңіз тасымалы отыз күн ішінде соғысқа дейінгі деңгейге қайтарылып, транзиттік алымдар тоқтатылады.
Өз кезегінде АҚШ Иранға қатысты санкцияларды жеңілдетіп, 12 миллиард долларға дейінгі бұғатталған активтерге жол ашпақ. Reuters агенттігінің хабарлауынша, ұсыныста Иран порттарына қойылған америкалық блокаданы алып тастау және мұнай экспортына салынған санкцияларды ішінара жұмсарту мәселесі де қамтылған.
Бұдан бөлек, келісімде Израиль мен Иран қолдайтын ливандық «Хезболла» тобы арасындағы бітімнің жалғасуы да көзделген. Қазір Израиль Ливандағы әскери операцияларын күшейтіп, аймақтағы жағдай шиеленісе түскен.
Axios басылымының хабарлауынша, келісім шарттарының басым бөлігі 26 мамырға дейін келісіліп, Иран басшылығы тарапынан мақұлданған. Дегенмен Дональд Трамп соңғы шешімді қабылдау үшін қосымша уақыт сұраған.
Мұнай жолы мен уран дауы
Алдағы келіссөздер Ирандағы жоғары деңгейде байытылған уран қорына, уран байыту жұмыстарын шектеуге, Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттіктің бақылауына және ядролық қару өндірісін тоқтатуға бағытталған міндеттемелерге баса назар аударады.
АҚШ Қаржы министрі Скотт Бессент Ақ үйде өткен брифингте бұл келісімнің әлі түбегейлі бекітілмегенін мәлімдеді. Оның айтуынша, кез келген келісім Трамптың соңғы шешіміне байланысты болмақ.
Бессент америкалық тараптың принципті ұстанымын атап өтті. Олар – Иранның байытылған уран қорын тапсыруы, ядролық қару жасамау міндеттемесі және Ормуз бұғазында еркін теңіз тасымалын қамтамасыз ету кепілдігі. Санкцияларды алып тастау мәселесі Иран осы міндеттемелерді қабылдағаннан кейін ғана қаралады.
Вице-президент Джей Ди Вэнс журналистерге берген сұхбатында келіссөздердегі Иранның әрекетін «адал ниетті» деп бағалап, бірнеше маңызды терминдердің әлі талқыланып жатқанын айтты. Оның пікірінше, келісімнің жасалуына аз қалғанымен, нақты кепілдік жоқ.
Келіссөздерде Пәкістан делдал ретінде маңызды рөл атқарып отыр. 29 мамырда Пәкістанның сыртқы істер министрі Мұхаммад Исхак Дар Вашингтонда АҚШ мемлекеттік хатшысы Марко Рубиомен кездесіп, халықаралық ахуал мен осы келіссөздерді талқылайтын болады.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
