Қазақстанның валюта нарығында ұлттық валютаның нығаю қарқыны жалғасып, жыл басынан бері теңге бағамы долларға шаққанда 12 пайызға өсті. Қыркүйек айының өзінде бір доллардың құны 461 теңгеден 447 теңгеге дейін арзандады. Ұлттық банк ішкі нарықта шетелдік валюта ұсынысының артып, сұраныстың айтарлықтай бәсеңдеуіне не түрткі болғанын түсіндірді, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Валюта нарығындағы сұраныс пен ұсыныс теңгерімі
Қаржы нарығындағы басты ерекшелік – ішкі сауда-саттықта доллар сату көлемінің күрт көбеюімен байланысты. Ұлттық банк төрағасының орынбасары Әлия Молдабекова нарықтағы қазіргі динамика валюталық түсім мен қалыпты сұраныс арасындағы теңгерімнің нәтижесі екенін жеткізді.
«Қыркүйек айының басынан бері бағам 461,57 теңгеден 447,08 теңгеге дейін нығайды, ал жыл басынан бергі өсім 12 пайызға жетті. Қазіргі динамика ішкі валюта нарығындағы жағдайға байланысты өрбуде. Мұнда шетелдік валюта ұсынысы бұрынғы үйреншікті деңгейден жоғары болып тұр, ал оған деген сұраныс салыстырмалы түрде қалыпты», – деп мәлімдеді Ұлттық банк төрағасының орынбасары Әлия Молдабекова.
Экспорттың өсімі және шикізат бағасы
Ұлттық валютаны қолдап тұрған негізгі күш ретінде әлемдік нарықтағы мұнай бағасы аталды. Логистикалық тізбектердің бұзылуы салдарынан қара алтынның баррелі 100 доллардан жоғары деңгейде сақталып келеді. Қазақстандық CPC Blend маркалы мұнайы Brent эталонына қарағанда 2–4 долларлық үстеме бағамен саудалануда.
Бұған қоса, еліміздің негізгі экспорттық тауарлары бойынша да қолайлы конъюнктура қалыптасқан. Қара және түсті металдар құны өткен жылмен салыстырғанда 33%-ға, уран – 15%-ға, астық – 42%-ға, ал көмір бағасы 48%-ға көтерілген. Ұлттық банктің бағалауынша, мұндай жоғары баға ұсынысы отандық экспорттың 80 пайызын қамтып отыр.
Соның нәтижесінде жеті айдың қорытындысы бойынша экспорт көлемі 16%-ға өскен, ал импорт небары 4%-ға ғана ұлғайды. Валюта бағамына тікелей әсер ететін тұтынушылық импорт жетінші ай қатарынан төмендеп келеді, бұл өз кезегінде долларға деген сұранысты азайтты.
Инвесторлар мен сыртқы қарыздар ағыны
Теңгенің күшеюіне квазимемлекеттік және корпоративтік сектор компанияларының сырттан қаржы тартуы да оң әсерін тигізді. Шетел валютасында заем алған ұйымдар өз шығындарын ішкі нарықтан доллар сатып алмай-ақ өтей бастаған.
Сонымен қатар шетелдік инвесторлардың Қазақстанның мемлекеттік бағалы қағаздарына деген қызығушылығы сақталып тұр. Жыл басынан бері бейрезиденттердің мемлекеттік облигацияларға салған қаржысы 1,8 миллиард долларға көбейіп, 5,8 миллиард доллардан асты. Мұндай сыртқы капиталдың келуі ішкі нарықтағы ұлттық валютаның позициясын бекіте түсті.
Депозиттер дедолларизациясы және жаңа өзгерістер
Реттеуші орган халық пен бизнестің ұлттық валютаға деген сенімі нығайғанын атап өтті. Мұны банк жүйесіндегі жинақтардың көрсеткіші айқын дәлелдейді. Тамыз айында салымдарды доллармен сақтау деңгейі тарихи минимумға – 18,3 пайызға дейін түскен.
Нарықтағы тұрақты жағдайды ескере отырып, Ұлттық банк алдағы қазан айынан бастап шетел валютасындағы депозиттердің сыйақы мөлшерлемесін кезең-кезеңімен ырықтандыруды жоспарлап отырғанын жариялады.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
