Қазақстан жұмыс істеп тұрған үш мұнай өңдеу зауытының қуатын арттырып, төртінші кәсіпорынның құрылысын бастауға дайындалып жатыр. Жобалар ішкі нарықты авиаотын, бензин, дизельмен тұрақты қамтамасыз етуге бағытталған, – деп жазады Ertenmedia.kz.
Премьер-министр Олжас Бектенов Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмаларын орындау мәселелері бойынша кеңес өткізді. Жиында Атырау, Павлодар және Шымкент мұнай өңдеу зауыттарын кеңейту мерзімі қаралды. Сонымен бірге жаңа зауыттың қуаты, орналасатын жері мен экономикалық үлгісін анықтау міндеті қойылды.
«ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясының басқарма төрағасы Асхат Хасенов қолданыстағы кәсіпорындарды жаңғырту барысын таныстырды. Жоспарға сәйкес Шымкент мұнай өңдеу зауытының жылдық қуаты 2030 жылға қарай 6 млн тоннадан 12 млн тоннаға дейін ұлғаяды. Елдегі ең ірі өндірістік өсім дәл осы кәсіпорынға тиесілі болмақ.
Павлодар мұнай-химия зауыты 2031 жылға қарай жылына 9 млн тонна мұнай өңдей алады. Қазір оның қуаты 6 млн тоннаны құрайды. Атырау мұнай өңдеу зауытындағы тиімділікті арттыру жобасы 2027 жылы аяқталып, өндіріс көлемі 5,5 млн тоннадан 6,1 млн тоннаға дейін өседі.
Үш зауыттың қуаты 11,3 млн тоннаға ұлғаяды
Үш кәсіпорынды жаңғырту нәтижесінде Қазақстанның жиынтық мұнай өңдеу қуаты жылына 17,5 млн тоннадан 28,8 млн тоннаға жетпек. Жалпы өсім 11,3 млн тоннаны құрайды. Мұндай көлем ішкі нарықтағы сұранысты өтеуге және жанармай импортына тәуелділікті азайтуға мүмкіндік береді.
Шымкент зауытын кеңейту кәсіпорын аумағындағы өндірістік желілермен шектелмейді. «Кеңқияқ – Атырау» және «Кеңқияқ – Құмкөл» магистральдық мұнай құбырларының өткізу қабілеті ұлғайтылады. «Текесу» станциясы жаңғыртылып, жылына 3,5 млн тонна өнім тасымалдайтын «Шымкент – Алматы» құбыры салынады.
Жаңа өнім құбыры оңтүстік өңірлерге бензин мен дизель жеткізуді жеңілдетіп, теміржол цистерналарына түсетін жүктемені азайтады. Тасымал шығынының төмендеуі жанармай логистикасының тұрақтылығына ықпал етеді. Алматы агломерациясы мен оған жақын облыстар мұнай өнімдерін үздіксіз қабылдайтын жаңа арнаға ие болады.
Мұнай өңдеуді кеңейту авиация саласы үшін де маңызды. Қазақстан әуежайларында рейстер саны көбейіп, отандық және шетелдік тасымалдаушылар тарапынан авиаотынға сұраныс артып келеді. Өндіріс қажетті қарқынмен өспесе, әуе компаниялары қымбат импорттық отынға тәуелді болып қалуы мүмкін.
Төртінші зауыттың өлшемі мен орны анықталады
Энергетика вице-министрі Қайырхан Тұтқышбаев төртінші мұнай өңдеу зауытын салу мәселесі зерттеліп жатқанын хабарлады. Министрлік есебіне сәйкес, ұзақ мерзімді кезеңде Қазақстанға жылына шамамен 40 млн тонна мұнай өңдейтін қуат қажет болады. Қазіргі жаңғырту жобалары аяқталғанның өзінде сұраныс пен өндіріс арасында 11 млн тоннадан астам айырма қалуы ықтимал.
Олжас Бектенов жыл соңына дейін жаңа зауытқа қатысты кешенді бағалауды аяқтауды тапсырды. Үкімет кәсіпорынның оңтайлы қуатын, технологиялық құрылымын, шикізат базасын, орналасатын өңірін және қаржыландыру моделін айқындауы керек. Соның негізінде құрылысқа қатысты түпкілікті шешім қабылданады.
Төртінші зауыттың тиімділігі оның көлемімен ғана өлшенбейді. Кәсіпорын ішкі сұранысқа сай бензин, дизель, авиаотын және мұнай-химия өнімдерін қажетті мөлшерде шығаруы тиіс. Шикізат көзіне, құбыр жүйесіне және негізгі тұтынушы нарықтарға жақын орналасуы да шешуші мәнге ие.
Қазақстан мұнай өндіретін ірі мемлекет болғанымен, ішкі нарықта жанармай тапшылығы қаупі ара-тұра байқалып келеді. Үш зауытты кеңейту мен төртінші кәсіпорынды салу осы қайшылықты жоюға бағытталған ұзақ мерзімді қадам болмақ. Жобалар белгіленген мерзімде орындалса, елдің жанармай қауіпсіздігі нығайып, авиация мен көлік саласының дамуына жаңа мүмкіндік ашылады.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
