Ұлттық банктің Ақша-несие саясаты комитеті шешім қабылдап, базалық мөлшерлемені 16,25 пайыздан 15,75 пайызға дейін төмендетті. Реттеушінің күтпеген қадамы қаржы нарығында қызу пікірталас туғызып, банктік несиелердің арзандауы мен ұлттық валюта бағамының келешегіне қатысты көптеген сауалдарды алға шығарды, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Несие арзандай ма, әлде өзгеріссіз қала ма?
Базалық мөлшерлеменің 50 базистік тармаққа төмендеуі ең алдымен банктердің Ұлттық банктен және банкаралық нарықтан алатын қаржысының өзіндік құнын арзандатады. Теориялық тұрғыдан алғанда, мұндай шешім несие пайыздарын төмендетуге тиіс.
Мөлшерлеменің шамалы түсуі негізінен нақты секторға, яғни ірі және орта бизнеске берілетін корпоративтік несиелерге ғана жеңілдік әкелуі мүмкін.
Дегенмен қарапайым азаматтар үшін тұтынушылық қарыздар бірден арзандай қоймайды. Қазіргі уақытта екінші деңгейлі банктердің тұтынушылық несиелері бойынша жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі заңмен бекітілген шекті деңгейге жақын тұр. Кәсіпкерлер үшін өндірісті кеңейтуге арналған қаржы ресурстары біршама қолжетімді бола бастайды.
Депозиттердің кірістілігі және жинақ иелері
Несиемен қатар депозит нарығы да жедел әрекет етеді. Ұлттық банк шешімінен кейін Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры теңгелік салымдар бойынша ұсынылатын шекті мөлшерлемелерді төмендетуі заңдылық.
Жинағын теңгеде ұстап отырған азаматтар үшін депозиттік табыс сәл азайғанымен, 15,75 пайыздық деңгей әлі де болса қатаң монетарлық саясаттың белгісі саналады. Қазіргі ресми инфляция деңгейімен салыстырғанда, теңгелік депозиттер өз құнын жоғалтпай, нақты оң табыс әкелетін ең сенімді қаржылық құрал болып қала бермек.
Валюта нарығы: теңгеге қандай қатер бар?
Кез келген мөлшерлеменің төмендеуі валюта нарығына тікелей қысым жасайды. Осыған дейін жоғары пайыз шетелдік инвесторлар мен ішкі ойыншыларды теңге активтерінде ұстап, алыпсатарлық пайда табуға («керри-трейд») мүмкіндік беріп келген еді.
Мөлшерлеме төмендеген сайын ұлттық валютаның тартымдылығы бәсеңдеп, нарықтағы бос қаражаттың бір бөлігі шетелдік валютаға, яғни доллар мен еуроға ауыса бастайды. Бұл жағдай ішкі биржада долларға сұранысты арттырып, теңгенің құнсыздану қаупін күшейте түседі.
Әсіресе мұнай бағасы құбылып, сыртқы экономикалық белгісіздік күшейген шақта мөлшерлемені тез түсіру – валюта бағамы үшін өте қатерлі тәуекел.
Инфляция мен экономикалық өсім арасындағы таңдау
Ұлттық банктің бұл қадамы экономикалық өсімді ынталандыру мен инфляцияны ауыздықтау арасындағы күрделі тепе-теңдікті іздеудің амалы. Ұзақ уақыт бойы сақталған тым жоғары пайыз бизнес белсенділігін тұншықтырып, өндірістің тежелуіне әкелген болатын.
Сондықтан реттеуші экономикаға дем беру үшін белгілі бір дәрежеде жеңілдікке барып отыр. Алайда нарықта бағаның қайта өсу белгілері байқалса немесе теңге күрт әлсіреп кетсе, бас банк мөлшерлемені қайтадан көтеруге мәжбүр болады. Қазіргі шешім – нарықты сынап көрудің және экономикалық тежелістен шығудың алғашқы абайлап басқан қадамы.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
