Автор: Самал Жолжаксын

Avatar photo

Самал Жолжақсын Ertenmedia.kz редакциясында экономика, қаржы нарығы, банк секторы, салық саясаты және әлеуметтік-экономикалық өзгерістер тақырыбын жазады. Оның материалдарында күрделі қаржылық шешімдер қарапайым тілмен түсіндіріліп, оқырманға нақты әсері сараланады. Ұлттық банк, бюджет, валюта бағамы, несие, зейнетақы және тұрғын үй нарығына қатысты жаңалықтарды тұрақты қадағалайды.

2026 жылы Құрбан айт мерекесі қай күні тойланады және қалай демаламыз?

Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының (ҚМДБ) бекіткен күнтізбесіне сәйкес, 2026 жылы Құрбан айт мейрамы мамыр айының 27–29 аралығында аталып өтеді. Мерекенің алғашқы күні, яғни 27 мамыр, ел аумағында ресми демалыс күні болып жарияланды, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. 2026 жылы Құрбан айт сәрсенбі күніне тұспа-тұс келіп, қазақстандықтарға апта ортасында бір күн қосымша демалыс беріледі. Бес күндік жұмыс аптасымен қызмет ететін қазақстандықтардың демалыс күндері мынадай ретпен өтеді: 25 және 26 мамыр (дүйсенбі, сейсенбі) – жұмыс күндері; 27 мамыр (сәрсенбі) – Құрбан айт мерекесіне байланысты демалыс; 28 және 29 мамыр (бейсенбі, жұма) – жұмыс күндері; 30 және 31 мамыр (сенбі, жексенбі) – әдеттегі демалыс күндері.…

Толық оқу
алаяқтар

Қазақстанда телефон алаяқтары енді салық органдарының қызметкері атынан қоңырау шалып, азаматтарды алдай бастады. Осыған байланысты Мемлекеттік кірістер комитеті тұрғындарға шұғыл ескерту жасады, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Комитеттің дерегінше, алаяқтар өзін салық органының маманы ретінде таныстырып, салық төлеушілерді адастыруда. Олар қазақстандықтарға хабарласып, қызмет түрін шұғыл растауды, тіркеу деректерін жаңартуды немесе мобильді қосымшалар арқылы «міндетті верификациядан» өтуді талап етеді екен. «Алаяқтар азаматтарды бөгде мобильді қосымшаларды орнатуға, күмәнді сілтемелерге өтіп, жеке деректерін енгізуге мәжбүрлейді. Тіпті, SMS-кодтарды, электронды цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) мәліметтерін, құпия сөз мен банк реквизиттерін де сұрайды», – дейді Мемкірістер мамандары. Одан да сорақысы… Алаяқтар азаматтарға e-Salyq немесе басқа қосымшаларды орнатпаса, «әрекеттеріңізді екі…

Толық оқу
қазақстан мектептері

Төрт жыл АҚШ-та тұрған экономист, бизнес-стратег Рауан Ерұлан Астанадағы мектептердің ішкі мәдениетін көріп, қатты түңілгенін жасырмай айтты, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Сөзінше, шетелге көшіп бара жатқанда тамыр-таныстары оған Американың қоғамын «шіріген» деп сипаттап, ондағы жастардың тәрбиесіне күмән келтірген екен. Бірақ елге қайтып, тоғыз ай бойы Астана мектептерін бақылағаннан кейін ол қазақстандық оқушылардың тәрбиесі әлдеқайда ауыр халде деген түйін жасап отыр. «Астананың мектептерінде тіл тазалығы жоқ. 6-сыныптың балалары айтатын лас сөздерді тіпті ересектер де біле бермейді. Көшеде 2-3-сынып оқушыларының аузынан боқтық сөз естігенде, естімеген кейіп танытып, қаша жөнелгің келеді», – дейді экономист. Оның айтуынша, мектеп дәлізіндегі көріністер де адамның жағасын ұстатады. Бір-бірінің…

Толық оқу
әділет партиясы

Электоралды науқан қарсаңында су жаңа партияның пайда болуы саяси күштердің ықпалына қатысты бірқатар сұрақтарды күн тәртібіне шығарды, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Саясаттанушы Данияр Әшімбаевтың пікірінше, осы уақытқа дейін партиялық алаң бірнеше рет өзгергенімен, саяси дәстүрден аса бір ауытқу болмаған. «2007 жылы Мәжілісте тек «Нұр Отан» ғана отырды. 2012, 2016 және 2021 жылдары үш партиядан құралған конструкция («Нұр Отан», «Ақ жол», ҚХП) тұрақты болып келді. 2023 жылғы сайлауда жаңа комбинация жасалды – «Аманат», «Ауыл», «Республика», «Ақ жол», Халық партиясы және ОСДП парламентке өтті. Тек «Байтақ» қана шет қалды», – дейді Әшімбаев. Сарапшының айтуынша, былтыр «Байтақ» 2022 жылдың қарашасында тіркелсе, «Республика» партиясы сайлаудан…

Толық оқу
хантавирус

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының басшысы Тедрос Аданом Гебрейесус Тенерифеге барып, MV Hondius круиздік лайнеріндегі жолаушылар мен экипажды эвакуациялау барысын жеке бақыламақ, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Кеме Аргентинадан Канар аралдарына қарай шыққан. BILD дерегінше, лайнер 7 мамырдан бері Канар бағытына бет алып келеді және 10 мамырға қараған түні жетуі тиіс. Аралда порт қызметкерлері кеменің келуіне қарсы наразылық білдіре бастаған. Жергілікті билік әзірге MV Hondius кемесіне порт маңына якорь тастауға ғана рұқсат берді. Жолаушылар жағаға шағын қайықтармен жеткізіліп, кейін әуежайға апарылмақ. «Бұл ма, бұл COVID емес» Тедрос Аданом Гебрейесус Тенерифе тұрғындарына арнайы үндеу жасады. Ол адамдардың алаңдауын түсінетінін айтты. «Сіздердің уайымдап отырғандарыңызды білемін.…

Толық оқу
ҰБТ тапсыру

Қазақстанда негізгі ҰБТ басталды. Алғашқы күні ел бойынша 926 талапкер тест тапсырып жатыр. Астанада сынаққа 359 абитуриент кірді, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Ғылым және жоғары білім министрлігінің мәліметінше, ҰБТ 10 шілдеге дейін жалғасады. Тестілеуге қатысу үшін шамамен 240 мың талапкер өтініш берген. Екі мүмкіндік ескерілгенде, қабылданған өтініш саны 446 мыңнан асады. Өтініш бергендердің 74 пайызы тестті қазақ тілінде тапсыруды таңдаған. 26 пайызға жуығы орыс тілін көрсеткен. Ағылшын тілінде ҰБТ тапсыратындар саны 851 адам. Талапкерлер өтініш беру кезінде тест күні, уақыты мен тапсыратын пунктін өздері таңдаған. Биыл ҰБТ 45 тестілеу пунктінде өтеді. Формат өзгерді ме? 2026 жылы ҰБТ форматы бұрынғы күйінде қалды.…

Толық оқу
Кредиты в Казахстане

Қазақстанда халыққа берілетін несие бойынша орташа мөлшерлеме 20,9%-ға көтерілді, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Ақпанда көрсеткіш 19,8% болған. Тұтынушылық қарыз бойынша мөлшерлеме бір айда 20,4%-дан 22,1%-ға өсті. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің дерегінше, 2026 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша халықтың банк алдындағы несие портфелі 25,1 трлн теңгеге жетті. Тұтынушылық қарыз көлемі 16,9 трлн теңге болды. Ипотекалық қарыз 7,1 трлн теңгеге жетті. Наурызда банктер 3,2 трлн теңгеге жаңа несие берген. Былтырғы наурызбен салыстырғанда өсім 10,2%-ды құрады. Кешіккен кредиттердің көлемі қанша 2026 жылғы 1 сәуірде банк секторындағы 90 күннен аса кешіктірілген қарыз көлемі 1,7 трлн теңге болды. Оның жалпы несие портфеліндегі үлесі 3,9%. Халық…

Толық оқу
атыраулық хакер

Атырау облысында Жангелдин ауылындағы бір отбасының өліміне қатысты соталды тергеу ресми аяқталды. Істің басты фигуранты Сұлтан Сәрсемалиев тергеу материалдарымен танысып, аса ауыр қылмыс жасағанын толық мойындаған, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Оған жұбайының ата-енесін, сондай-ақ әйелінің бауырларын өлтірді деген айып тағылып отыр. Жангелдин ауылындағы отбасы 2025 жылдың соңында белгісіз жағдайда жоғалып кеткен еді. Сот процесі мамыр айында басталады. Сәрсемалиевке Қылмыстық кодекстің 99-бабы 2-бөлігі 1-тармағы, яғни екі және одан да көп адамды өлтіру бойынша айып тағылған. Тергеу барысында қосымша қылмыстық істер де тіркелген. Олар Қылмыстық кодекстің 188 және 190-баптары, ұрлық пен алаяқтық деректері бойынша қаралып жатыр. Әңгіме қаза тапқан отбасының малын сату, сондай-ақ…

Толық оқу
Ыбықты сай вандализм

Маңғыстау облысында Ыбықты Сай шатқалындағы тас жыныстарға жазу қалдырған жас жігіт анықталып жауапқа тартылды, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Тексеріске әлеуметтік желідегі жазба себеп болған. Ішкі істер министрлігінің мәліметінше, интернетке мониторинг жүргізу кезінде полиция қызметкерлері белгісіз адамның жартастарға өз аты мен көлігінің мемлекеттік нөмірін жазған фото-видеоны байқаған. Жедел-іздестіру шараларынан кейін тәртіп бұзған адамның кім екені анықталды. Ол 2005 жылы туған азамат болып шықты. Жас жігітке қатысты ұсақ бұзақылық бойынша материал толтырылып, процессуалдық шешім қабылдау үшін сотқа жолданды. Сонымен қатар оған өз әрекетінің салдарын жоюға тура келген. Құқық бұзушы тастағы жазуды өшіріп, Ыбықты Сай аумағын бастапқы қалпына келтірді. Полиция табиғи және тарихи нысандар…

Толық оқу
Токаев вице президент

Қазақстанда алғаш рет енгелі отырған вице-президент лауазымының нақты өкілеті мен міндеті белгілі болды. Әділет министрі Ерлан Сәрсембаев лауазымның нақты шекарасын айқындап берді, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Жаңа заң жобасында президенттің мәртебесі, қызметке тағайындалу тәртібі, оның мерзімі мен өкілетіне қатысты ескі ережелер cақталыпты. Президент бір мәрте 7 жылға ғана сайланады. Ұл-қызы, ағайын-туыстары саяси қызметке тағайындала алмайды және ешбір партияның сойылын соқпайды. Министрдің сөзінше, заң жобасында ерекше екпін берілген мәселе – вице-президент креслосы. Ол тек Тоқаевтың тапсырмасымен жұмыс істеп, оның мүддесін қорғайтын тұлға болады. Вице-президентті президент Құрылтай мақұлдауымен тағайындайды. Оның нақты өкілеттігін тек президент қана арнайы жарлықпен бекітеді. «Вице-президенттің негізгі миссиясы мемлекеттің тұрақты…

Толық оқу