Батыс Қазақстан облысында «Ауыл аманаты» бағдарламасына қатысушылар өндірген өнімді ірі мұнай-газ кәсіпорнына жеткізетін тұрақты сауда тізбегі қалыптасып келеді. 2024 жылғы шілдеден бері жергілікті шаруалар Қарашығанақ жобасына 1 млрд теңгеден астам ет, сүт, май, жұмыртқа және бау-бақша өнімдерін өткізді, – деп жазады Ertenmedia.kz.
Өңірге жұмыс сапарымен келген Қазақстан Премьер-министрінің орынбасары Қанат Бозымбаевқа облыс әкімдігі мен «Қарашығанақ Петролиум Оперейтинг Б.В.» компаниясы арасындағы меморандумның орындалу нәтижелері таныстырылды.
Құжаттың негізгі мақсаты — «Ауыл аманаты» бағдарламасы арқылы кәсіп бастаған ауыл тұрғындарына тұрақты өткізу нарығын қалыптастыру. Жоба ұсақ шаруашылықтарды жеке-жеке өнім сатуға мәжбүрлемей, оларды зәкірлік кооперациялар арқылы ірі тапсырыс берушілермен байланыстыруға бағытталған.
2024 жылғы шілдеден бері бағдарлама қатысушыларының өнімі мұнай-газ кәсіпорнына жүйелі жеткізіліп келеді. Осы кезеңде ет, сүт, сары май, жұмыртқа, көкөніс және өзге де ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы көлемі 1 млрд теңгеден асты.
Мұндай модель шаруаларға өнімді кімге және қандай көлемде өткізетінін алдын ала жоспарлауға мүмкіндік береді. Тұрақты тапсырыс өндірісті кеңейтуге, мал басын көбейтуге, жаңа жабдық сатып алуға және қосымша жұмыс орнын ашуға жағдай жасайды.
Жергілікті қамту үлесін арттыру мақсатында зәкірлік кооперацияның 4 негізгі бағыты айқындалған. Әр бағытта өнімді ауыл тұрғындарынан жинау, өңдеу, сапасын бақылау және тапсырыс берушіге жеткізу міндетін атқаратын кәсіпорын белгіленді.
Соның бірі — «Орал құс фабрикасы» ЖШС. Кәсіпорын «Ауыл аманаты» бағдарламасына қатысушылардан және өзінің құс фермасынан алынған өнімдерді жинақтап, Қарашығанақ кәсіпорнына жеткізеді.
Аталған тәсіл шағын құс өсірушілердің өндірістік әлеуетін ірі жеткізу жүйесіне қосуға мүмкіндік береді. Шаруа өнімін өз бетінше нарыққа шығаруға шығындалмайды, ал тапсырыс беруші қажетті көлем мен сапаны бір орталық арқылы алады.
Ет бағытындағы кооперацияны «Батыс Нық» ЖШС ұйымдастырады. Компания облыстың оңтүстік аудандарындағы бағдарлама қатысушыларынан ірі қара мал сатып алып, арнайы алаңдарда бордақылайды.
Кейін мал ет өңдеу цехында қайта өңделіп, дайын өнім «Қарашығанақ Петролиум Оперейтинг Б.В.» компаниясына жөнелтіледі. Осылайша мал өсіруші мен ірі кәсіпорын арасында толық өндірістік тізбек қалыптасады.
Зәкірлік кооперация ауыл кәсіпкерлеріне тұрақты нарық ашты
Көкөніс пен бау-бақша өнімдерін жинау жұмысына «Рубежин» ауыл шаруашылығы өндірістік кооперативі тартылған. Кооператив бағдарлама қатысушыларынан өнім қабылдап, оны сұрыптау, жинақтау және өткізу жұмыстарын ұйымдастырады.
Қанат Бозымбаев Бәйтерек ауданындағы «Батыс сүт» ауыл шаруашылығы өндірістік кооперативінің жұмысымен де танысты. Кәсіпорын ауыл тұрғындары мен бағдарлама қатысушыларынан сүт жинап, оны өңдеу және әрі қарай өткізу жүйесіне қосады.
Сүт кооперациясының маңызы әсіресе шағын қожалықтар үшін жоғары. Бірнеше сиыр ұстайтын отбасы ірі зауытпен жеке келісім жасай алмайды. Ал кооператив олардың өнімін жинап, сапасын тексеріп, тұрақты сатып алушыға жеткізеді.
Мұндай тетік ауылдағы табыстың маусымдық сипатқа тәуелділігін азайтады. Шаруа өнімін делдалға төмен бағамен өткізуге мәжбүр болмайды, ал кооператив көлемді біріктіру арқылы тиімді келісім жасауға мүмкіндік алады.
Вице-премьерге зәкірлік кооперациялардың жұмыс үлгісі, өнім қабылдау тәртібі, логистикасы және ірі кәсіпорынмен есеп айырысу тетіктері туралы жан-жақты ақпарат берілді. Ол ауыл кәсіпкерлері мен Қарашығанақ жобасы арасында тұрақты байланыс орнатқан облыс әкімдігінің жұмысына оң бағасын берді.
«Ауыл аманаты» бағдарламасының нәтижесі жеңілдетілген несие берумен ғана өлшенбейді. Қаржы алған азамат өнім өндіргеннен кейін оны тұрақты әрі тиімді бағамен өткізе алуы қажет. Сондықтан өткізу нарығын қалыптастыру бағдарламаның ұзақ мерзімді табысына әсер ететін негізгі шарттың бірі саналады.
Батыс Қазақстан облысында енгізілген модель ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілерді өңдеу кәсіпорындарымен және ірі корпоративтік тапсырыс берушімен біріктіреді. Нәтижесінде жергілікті өнім көлемі ұлғайып, импортқа тәуелділік азаяды және ауыл экономикасында жаңа ақша айналымы пайда болады.
Зәкірлік кооперация әрі қарай кеңейсе, бағдарламаға қатысушылардың саны мен жеткізілетін өнім көлемі де артуы мүмкін. Мұндай тәсіл ауыл тұрғынына тек несие емес, тұрақты тапсырыс, кепілді нарық және өндірісті дамытуға мүмкіндік беретін толық экономикалық тізбек ұсынады.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
