Қазақстанда алаяқтар рәсімдеген несие сотқа жеткізбей есептен шығаруға болады. Алайда азаматтың «несиені мен алған жоқпын» деген өтініші жеткіліксіз. Полицияның процестік құжаты және банк немесе микроқаржы ұйымы қорғаныс талаптарының бірін бұзғанын растайтын дерек қажет, – деп жазады Ertenmedia.kz.
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің мәліметінше, 2026 жылдың басынан бері 2,1 млрд теңгенің 1,3 мың алаяқтық қарызы анықталған. 2025 жылы 4,6 млрд теңгенің 5,1 мың, ал 2024 жылы 20,3 млрд теңгенің 8,7 мың осындай несиесі тіркелген. Көрсеткіш азайғанымен, бөтен адамның атына онлайн қарыз рәсімдеу қаупі әлі сақталып отыр.
Қарызды сотсыз есептен шығарудың бірнеше нақты негізі бар. Кредит eGov-тағы ерікті тыйым күшінде тұрған кезде берілсе, онлайн рәсімдеу барысында міндетті биометриялық сәйкестендіру жүргізілмесе немесе банк белгіленген күту кезеңін сақтамаса, қаржы ұйымы жауап береді. 21 жасқа толмаған немесе 55 жастан асқан азаматқа арнайы келісімсіз онлайн несие беру де заң бұзушылық саналады.
Ірі кепілсіз онлайн қарыз бірден аударылмауға тиіс. Банктен 649 мыңнан 1,1 млн теңгеге дейін несие рәсімделсе, кемінде сегіз сағат күтіледі. Сома 1,1 млн теңгеден асса және онлайн микрокредит 324 мың теңгеден жоғары болса, ақша 24 сағаттан кейін ғана беріледі. Осы аралықта кредитор күмәнді белгілерді тексеріп, клиенттен қайта растау алуға міндетті.
Бұрын кредиттік тарихы болмаған азамат банктен 649 мың теңгеден жоғары алғашқы кепілсіз несиесін қашықтан ала алмайды. Ол банк бөлімшесіне өзі барып, биометриялық сәйкестендіруден өтуі керек. Мұндай талап адамның дерегі ұрланған жағдайда алғашқы ірі қарыздың сырттай рәсімделуіне тосқауыл қоюға арналған.
Алаяқтық анықталған адам алдымен банкке немесе микроқаржы ұйымына хабарлап, өтінішін тіркетуі қажет. Кейін полицияға eGov, e-Otinish арқылы немесе жеке барып арыз береді. Хабарламалар, қоңыраулар, банк көшірмесі, ақша аударымдары мен қосымшадағы ескертулер дәлел ретінде сақталуға тиіс.
Негізгі құжат – азаматты жәбірленуші деп тану туралы қаулы немесе полицияның қылмысқа жағдай жасаған себептерді жою жөніндегі ұсынуы. Онда кредитордың атауы, қарыз сомасы мен рәсімделген күні нақты көрсетілуі керек. Құжатты алған банк үш күнтізбелік күн ішінде пайыз бен айыппұл есептеуді, берешекті өндіріп алуды және сотқа дейінгі талап жұмысын тоқтатуға міндетті.
Егер полиция алаяқтықты растап, кредитордың жоғарыдағы талаптарды бұзғаны анықталса, банк немесе микроқаржы ұйымы қарызды үш жұмыс күні ішінде есептен шығарады. Сонымен бірге клиенттен ұсталған немесе төленген ақшаны қайтарады және кредиттік тарихқа түзету енгізеді. Ал қаржы ұйымының кінәсі бірден дәлелденбесе, мәселе сот арқылы шешіледі.
Кредитор әрекет етуден бас тартса, полиция құжаты мен қаржы ұйымының жауабын тіркеп, Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігіне e-Otinish арқылы шағым беруге болады. Мұндай жағдайда уақытты жоғалтпау маңызды: өтініш пен процестік құжат неғұрлым ерте рәсімделсе, қарыздың өсуі де соғұрлым тез тоқтатылады.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
