Құстар ірі күн электр станцияларын көлмен шатастырып, көші-қон бағыты бұзылуы мүмкін. Күн энергетикасы жаңартылатын энергия жүйесінің маңызды бөлігі саналады. Үйге күн панелін орнату көміртек ізін азайтып, ұзақ мерзімде шығынды үнемдеуге мүмкіндік береді. Алайда алып күн электр станциялары табиғи ортаға қосымша салмақ түсіреді, деп жазады Ertenmedia.kz.
Renewable and Sustainable Energy Reviews журналында жарияланған зерттеуде Мердок университетінің ғалымы Патрисия А. Флеминг ірі күн станцияларының жануарлар мінез-құлқына әсерін талдаған. Зерттеу қорытындысына сәйкес, құстар мен жарқанаттар күн панельдерін су айдыны деп қабылдауы мүмкін. Ғылымда мұндай құбылыс «көл әсері» деп аталады.
Көптеген құс жарықтан ақпарат ала алады. Оларда поляризациялық көру қабілеті бар. Яғни олар жарықтың шағылу сипаты арқылы бағыт-бағдар анықтап, қоршаған ортаны таниды. Су беті жарықты ерекше түрде шағылыстырады.
Ал күн панельдері де қара, тегіс әрі жалпақ болғандықтан, жарықты суға ұқсас сипатта қайтарады. Осы ұқсастық құстарды жаңылыстыруы мүмкін.
Зерттеуде күн панельдерінің жануарларды адастырып, оларды қауіпті аймаққа тартуы ықтимал екені айтылады. Құстар панельге соғылуы, ыстық беттен зақым алуы немесе қонуға қолайлы су айдыны деп ойлап, энергия нысанына жақындауы мүмкін. Көші-қон кезінде жарықтан бағдар алатын құстар үшін мұндай қате белгі табиғи маршрутқа да әсер етеді.
Ғалымдар күн станцияларының жабайы табиғатқа ықпалын толық түсіну үшін қосымша зерттеу қажет екенін ескертеді. Дегенмен Мердок университетінің қорытындысы 2024 жылы Калифорния энергетика комиссиясы жариялаған зерттеулермен үндеседі.
Екі бағыттағы ғылыми жұмыс та күн панельдері жарықты суға ұқсас поляризациялайтынын көрсетеді. Күн станциялары маңында су құстарының жиі байқалуы осы болжамды күшейтеді.
Энергия мен экология
Мамандар күн электр станцияларын табиғатқа қауіпсіз ету үшін бірқатар шара ұсынады. Соның бірі – панельдерге шағылысуға қарсы жабын қолдану. Мұндай технология құстардың панельді су айдынымен шатастыру қаупін азайтуы мүмкін. Сонымен қатар қоршау құрылымын қайта жобалау маңызды. Кей жағдайда жануарлар қоршау ішіне кіріп кетіп, қайта шыға алмай қалуы ықтимал.
Тағы бір ұсыныс – күн станциясы орналасқан аумақтағы өсімдікті бақылауда ұстау. Егер аумақ құстар мен жарқанаттарға тартымды көрінсе, олардың сол жерге жиі келу қаупі артады.
Кей ғалымдар көші-қон маусымында жекелеген нысандардың жұмысын уақытша шектеу мәселесін де қарастыруға болатынын айтады. Алайда мұндай шешім энергия өндірісі мен табиғатты қорғау арасындағы тепе-теңдікті талап етеді.
Сонымен бірге күн энергетикасының табиғатқа әсері тек теріс сипатпен шектелмейді. Қытайдағы ең ірі күн электр станцияларының бірі айналасындағы шөлді аймаққа оң ықпал еткені айтылып жүр.
Панельдер топырақтағы ылғалды сақтауға көмектесіп, бұрын құнарсыз саналған жерде өсімдіктің өсуіне жағдай жасаған. Басқа зерттеулер күн энергетикасы ауа ластануын азайту арқылы адам өмірін сақтауға үлес қосатынын көрсетеді.
Күн, жел және басқа да таза энергия көздері климаттың өзгеруімен күресте маңызды рөл атқарады. Сондықтан күн энергетикасынан бас тарту емес, оны табиғатпен үйлесімді дамыту мәселесі алға шығып отыр. Құстар мен жабайы жануарларға қатысты зерттеулер жаңартылатын энергия да экологиялық жауапкершілікті қажет ететінін еске салады. Таза энергия болашақтың бағыты болғанымен, сол болашақ табиғи ортаға зиянын азайтатын ақылды шешімдермен бірге қалыптасуы керек.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
