Жер қойнауын пайдаланушылар мұнай мен газ өндіру барысында технологиялық қажеттілікпен алауда (факелде) жағылған шикі газ үшін де мемлекетке салық төлеуге міндетті. Қаржы министрлігі ауаға ұшып кеткен шикізаттың құны пайдалы қазбаларды өндіру салығын (ПҚӨС) есептеу кезінде қалай анықталатынын нақтылады, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Алауда жағылған газ салықтан босатылмай ма?
Көпшілік арасында «егер өнім сатылмай, кеніште өртеліп кетсе, оған салық төленбейді» деген жаңсақ түсінік бар. Алайда Салық кодексінің талабы бойынша, жер қойнауынан шығарылған кез келген пайдалы қазба түріне оның қалай өндірілгеніне және қалай пайдаланылғанына қарамастан салық салынады.
Заңнамаға сәйкес, жер қойнауын пайдаланушының салықтық кезеңде өндірген көмірсутектерінің жалпы көлеміне технологиялық тұрғыдан алауда жағуға мәжбүр болған шикі газ көлемі де толық кіреді. Яғни, компания пайда көрмеген күннің өзінде, өндірілген шикізатты рәсімдеп, бюджетке тиісті үлесін төлеуге міндетті.
Салық салынатын құн қалай есептеледі?
Шикі газ нарықта сатылмай, жағылып кеткендіктен, оның нақты сату бағасы болмайды. Осындай жағдайда салықты есептеу үшін арнайы мемлекеттік баға көрсеткіші негізге алынады.
Салық кодексінің 776-бабына сәйкес, алауда жағылған шикі газдың құны мынадай формуламен анықталады:
Алауда жағылған газдың нақты көлемі × Ішкі нарықтағы тауарлық газды көтерме саудада сатудың белгіленген ең жоғары шекті бағасы.
Энергетика министрлігі бекітетін бұл шекті баға тиісті салық кезеңінде күшінде болған ең жоғары тариф бойынша алынады. Осылайша шыққан жалпы сома салықтық база ретінде тіркеліп, оған белгіленген мөлшерлеме бойынша пайдалы қазбаларды өндіру салығы есептеледі.
Қатаң талаптың экологиялық және экономикалық мәні
Қазақстан заңнамасында ілеспе газды кеніштерде жөн-жосықсыз өртеуге қатаң тыйым салынған. Тек авариялық жағдайларда, ұңғымаларды сынақтан өткізу немесе жабдықтарды іске қосу секілді технологиялық жағынан сөзсіз қажетті шектеулі сәттерде ғана жағуға рұқсат беріледі.
Мемлекеттің алауда жанған газға салық салуы екі үлкен мақсатты көздейді:
Шикізатты ысырап етуді тежеу: Егер жағылған газға салық салынбаса, мұнай компанияларына оны өңдеп, кәдеге жаратудан гөрі ауаға жағып жіберу әлдеқайда арзанға түсер еді. Жоғары шекті бағамен салық салу арқылы мемлекет өндірушілерді газ өңдеу инфрақұрылымын салуға мәжбүрлейді.
Бюджет кірісі мен экологиялық өтем: Атмосфераға тараған зиянды қалдықтар мен жоғалған табиғи байлық үшін қазынаға қаржылық өтемақы түсуі тиіс.
Қаржы министрлігінің түсіндірмесі кеніштердегі ресурстардың есепке алынбай қалуына жол берілмейтінін және жағылған шикізаттың әрбір текше метрі үшін заң жүзінде толық салық төленетінін тағы бір мәрте айқындап берді.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
