Белгісіз адамдар NEGE басылымының Telegram-арнасын айнытпай көшіріп, «Ақ жол» партиясының бұрынғы төрағасы Азат Перуашев туралы расталмаған айыптаулар таратқан. Жалған арнадағы жазбалар, безендіру үлгісі мен жазылушылар саны түпнұсқаға ұқсастырылып, оқырманды әдейі жаңылыстыруға әрекет жасалған, – деп жазады Ertenmedia.kz.
Клон арнаның пайда болғанын NEGE бас редакторы Аделаида Ауеспекова 29 қыркүйек күні мәлімдеген. Оның айтуынша, жалған ресурста редакция әзірлемеген және жарияламаған материалдар басылым атынан ұсынылған. Жазбаларда Перуашевке телінген хат алмасу скриншоттары мен дауысы оған ұқсатылған аудиожазба пайдаланылған.
Ауеспекова күмәнді белсенділік бұған дейін басталғанын атап өтті. Клон анықталардан шамамен үш күн бұрын NEGE-нің шынайы арнасына ботқа ұқсайтын 100-ден астам аккаунт жазылып, жарияланым қаралымы күрт өскен. Мұндай қимыл болашақ жалған арнаның көрсеткіштерін түпнұсқаға ұқсату үшін жасалған дайындық болуы ықтимал.
Exclusive.kz зерттеуінше, клон Telegram-арна 2 желтоқсанда құрылғанымен, ұзақ уақыт бойы онда мысық суреттері мен мағынасыз ағылшын тіліндегі техникалық мәтіндер жарияланған. 29 қыркүйекте арнаның атауы мен аватары өзгертіліп, NEGE материалдары жаппай көшіріле бастаған. Осы тәсіл сырттай қарағанда бұрыннан жұмыс істеп келе жатқан медиа ресурс туралы жалған әсер қалыптастырған.
Ескі жазбаларды ауыстыру арқылы жалған тарих жасалған
Клонды жасағандар 29 қыркүйек күні сағат 18:00-ден кейін бұрынғы жазбаларды NEGE материалдарымен алмастыра бастаған. Telegram-дағы ескі хабарламаны редакциялау мүмкіндігі көшірілген дүниелерді бұрынғы күндермен көрсетуге пайдаланылған. Нәтижесінде жаңа жоба бірнеше ай бойы жұмыс істеп тұрған сенімді арна секілді көрінген.
Сол күні жалған арнада әдеттегіден бірнеше есе көп, жалпы он жазба жарияланған. Жазылушылар саны да NEGE-нің ресми арнасындағы көрсеткішке дейін қолдан өсірілген. Қарапайым оқырман атау мен логотипке ғана қараса, екі арнаның айырмасын бірден байқай алмауы мүмкін.
Перуашев туралы бір мазмұн клон арнаға төрт рет орналастырылған. Жарияланымдарға 21 шілде, 12 тамыз, 18 және 29 қыркүйек даталары қойылып, айыптау бұрыннан айтылып жүргендей көрініс жасалған. Алайда материалдың авторы, ондағы деректердің шығу көзі және шынайылығы расталмаған.
Фейк Telegram аясында қалып қоймай, жеке хабарламалар арқылы да таратылған. Exclusive.kz журналисіне күмәнді жазбаны 2026 жылғы қыркүйекте ғана тіркелген белгісіз аккаунт жіберген. Мұндай үлгі материалды жариялаумен қатар, нақты адамдарға бағыттап тарату әрекеті жүргенін аңғартады.
Бір саясаткерге қарсы бірнеше медиа көшірілген
NEGE арнасының көшірмесі Перуашев төңірегіндегі алғашқы жалған ресурс емес. Бұған дейін Exclusive.kz өзінің сыртқы көрінісін қайталаған кемінде үш сайтты анықтап, оларда редакция ешқашан жарияламаған материал орналастырылғанын хабарлады. «Власть» басылымының дизайнына ұқсатып жасалған тағы бір күмәнді ресурс та табылған.
Азат Перуашев жалған жарияланымдарды арандату деп атап, олардың мазмұнын теріске шығарған. Оның сөзінше, 22 қыркүйек күні кешке белгісіз нөмірлерден фейк материалға апаратын сілтемелер жаппай келе бастаған. Кейін боттардың шабуылынан саясаткердің WhatsApp желісіндегі жеке нөмірі уақытша бұғатталған.
«Ақ жол» партиясы ақпараттық науқанды ұйымдастырған адамдарды анықтау үшін құқық қорғау органдарына өтініш берген. Партияның қазіргі жетекшісі Дания Еспаева шабуыл Перуашевтің жеке басынан гөрі саяси ұйымның қызметіне байланысты болуы мүмкін деген болжам айтқан. Алайда тапсырыс беруші мен ұйымдастырушылар тергеу қорытындысы шыққанша белгісіз күйінде қалады.
Бірнеше тәуелсіз медианың атауын кезекпен пайдалану науқанның алдын ала дайындалғанын көрсететін белгі болуы мүмкін. Бірдей мазмұнды әртүрлі «басылымның» атынан тарату арқылы жалған айыптауға көп дереккөз растағандай сипат беріледі. Мұнда медианың беделі ақпараттың шынайылығын дәлелдеу үшін емес, оқырман сенімін ұрлау үшін қолданылып отыр.
Клон арна медиаға ғана емес қоғамға қауіп төндіреді
Мұндай шабуыл саясаткердің беделіне нұқсан келтірумен шектелмейді. Жалған арна түпнұсқа медианың атауын иемденіп, оның аудитория алдындағы сенімін әлсіретеді. Оқырман кейін ресми редакция жариялаған шынайы материалға да күмәнмен қарай бастайды.
Клон ресурстардың қауіптілігі сыртқы ұқсастық пен жалған әлеуметтік дәлелдің қатар қолданылуында жатыр. Бірдей логотип, көшірілген мұрағат және қолдан өсірілген аудитория адамға ақпаратты тексермей қабылдатуы мүмкін. Әсіресе эмоциялық айыптау мен аудиожазба қосылғанда жалған мәліметтің таралу жылдамдығы артады.
Оқырман Telegram-арнаның атауымен бірге нақты сілтемесін, алғашқы жазбаларын және ресми сайттағы байланысын тексергені жөн. Күмәнді материалды бөліспей тұрып, оның басылымның сайтында немесе ресми әлеуметтік желілерінде жарияланған-жарияланбағанына назар аудару қажет. Жалған арнаны Telegram әкімшілігіне шағымдану да оның таралуын шектеуге көмектеседі.
Ендігі негізгі сұрақ клонды кім жасағаны және оған кім тапсырыс бергені төңірегінде қалып отыр. Құқық қорғау органдары жеке фейкті ғана емес, сайттар, боттар, жалған аккаунттар мен Telegram-арнаны байланыстыратын ықтимал желіні тұтас зерттеуі қажет. Өйткені медиа атауын ұрлап жүргізілген науқан бір саясаткерге қарсы шабуылдан ақпараттық кеңістіктің қауіпсіздігіне қатысты мәселеге айналды.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
