Алматының іргесіндегі әйгілі Көкжайлау шатқалында тау шаңғысы курортының құрылысы қайта жанданып, табиғи аумақтың тағдыры қоғамда үлкен резонанс пен наразылық туғызып отыр, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Жылдар бойы қоғам белсенділері мен қала тұрғындарының табанды күресінің арқасында тоқтатылып, Президент Тоқаевтың тапсырмасымен Іле-Алатау ұлттық табиғи паркінің құрамына қайтарылған шатқалға ауыр техника қайта кірді. Бүгінде үкімет бекіткен Алматы тау кластерін дамытудың кешенді жоспары шеңберінде мұнда Almaty SuperSki атты ауқымды халықаралық деңгейдегі тау курортын салу жұмыстары жүріп жатыр.
Құрылыс қалай жанданды: Almaty SuperSki жобасы
Қазіргі уақытта Көкжайлау аумағында техникалық және кірме жолдар төселіп, болашақ ғимараттар мен аспалы жол тіректері орнайтын орындарда кеңейтілген инженерлік-геологиялық және археологиялық зерттеулер басталды. Курорт құрылысын 2028 жылдың соңына дейін аяқтап, толық пайдалануға беру жоспарланған.
Жобаның ресми бастамашысы әрі орындаушысы – Kazakh Tourism Development компаниясы. Құрылысты қаржыландыру мемлекеттік Qazaqstan Investment Corporation қорының есебінен жүргізілуде. Аспалы жолдарды (канатная дорога) тұрғызу үшін әлемге әйгілі француздық POMA компаниясы тартылған.
Жоспарға сәйкес, болашақ курорт Медеу, Көкжайлау, Қимасар, Бутаковка және Ой-Қарағай бағыттарын біртұтас кластерге біріктіріп, 2029 жылға қарай өңірге келетін туристер легін жылына миллиондаған адамға дейін жеткізуге тиіс.
Басшылықтың уәжі: «Курорт балалар мен отбасыларға арналады»
Жоба авторлары бұл бастама бұрынғы даулы жобадан мүлдем өзгеше екенін, оның табиғатқа тигізер әсері барынша азайтылғанын алға тартады. Ресми мәлімет бойынша, шатқал ұлттық саябақ құрамынан шығарылмайды және оның аумағында жеке коттедждер мен қоршалған жер телімдері салынбайды.
Жобаны іске асырушы Kazakh Tourism Development компаниясының бас атқарушы директоры Ержан Еркінбаев болашақ курорттың басты ерекшелігі қарапайым бұқара мен жаңадан үйренушілерге бағытталатынында екенін атап өтті.
«Мұнда жалпы ұзындығы 60 шақырымдық тау шаңғысы трассасы болады, яғни Шымбұлақпен салыстырғанда үш есе үлкен. 11 аспалы жол салынады. Ең бастысы, трассалардың 70 пайызы балалар мен жаңадан бастаушыларға өте ыңғайлы әрі көлбеу болып жасалады. Бүкіл әлемде курорттар дәл осындай отбасылық демалысқа басымдық береді. Бұл жер тек спортшыларға емес, кез келген отбасыға жыл бойы қолжетімді болады», – деді Ержан Еркінбаев.
Сондай-ақ компания өкілдері Қызыл кітапқа енген жабайы Сиверс алмасы мен өзге де сирек өсімдіктер құрылыс жүретін негізгі алаңнан тыс орналасқанын, ал аспалы жол желілері ағаштарды жаппай кеспейтін заманауи технологиямен тартылатынын мәлімдеді.
Қоғам мен экобелсенділер неге дабыл қағуда?
Ресми мекемелердің тыныштандыруына қарамастан, алматылықтар мен экологтар арасында жаңа қарсылық толқыны өршіп тұр. «Көкжайлауды қорғайық» қоғамдық қозғалысының мүшелері, тәуелсіз сарапшылар мен сәулетшілер бұл құрылысты қала маңындағы нәзік табиғи экожүйені түбегейлі жою деп бағалайды.
Белсенділер бірнеше негізгі қауіпті атайды:
- Ауызсу қауіпсіздігі: Шатқал үстінен жүргізілетін құрылыс пен кәріз желілері Алматыны таза ауызсумен қамтып отырған тау бастауларына қатер төндіреді.
- Антропогендік қысым: Тәулігіне 15–20 мың туристі қабылдау жоспарланған кішкентай шатқалда көшкін, топырақ эрозиясы мен шудың кесірінен жабайы жануарлар мен құстар мекенінен айырылады.
- Бюджет шығыны: Мемлекет қазынасынан жұмсалатын орасан зор қаржының өзін-өзі ақтау мерзімі күмәнді деп саналады.
Қазан айында өткен баспасөз мәслихатында сәулетші әрі экобелсенді Эмина Қожамұратова шатқалға жүктелетін туристік салмақтың шамадан тыс екенін сынады.
«Жоба құжаттарында Көкжайлау бойынша жеті мың төсек-орын қарастырылған. Жеті мың адам сыятын қонақүй кешендерін көз алдарыңызға елестетіп көріңіздерші. Мысалы, танымал «Қазақстан» қонақүйінде шамамен 1200 орын бар. Бұл шағын ғана үстіртке бес бірдей «Қазақстан» қонақүйін тұрғызғанмен бірдей ауыртпалық. Осыдан кейін ол жерде қандай табиғат қалады?», – деп дабыл қақты Эмина Қожамұратова.
Қарсылық пен қысым: Белсенділердің ұсталуы
Көкжайлау тақырыбы тек экологиялық емес, азаматтық текетіреске ұласып кетті. Тамыз айының соңында құрылысқа ашық қарсы шыққан экобелсенді Аруна Ортаева әкімшілік сот шешімімен 15 тәулікке қамауға алынды. Ал қыркүйек айының ортасында Алматыдағы Адам құқықтары бюросында өткен жиын алдында полиция белсенді Салтанат Тәшімованы ұстап әкетуге әрекет жасап, қоғамда үлкен наразылық туғызды.
Атақты стрит-арт суретшісі Паша Кас та Көкжайлаудың қорғалуына арнап арнайы өнер туындысын жасап, мәселеге халықаралық назар аудартуға шақырды.
Түйін
Көкжайлау – Алматының жай ғана тау шатқалы емес, қала тұрғындарының экологиялық санасы мен азаматтық күресінің басты символы. Бір жағынан, мемлекет экономиканы әртараптандырып, тау туризмін халықаралық орталыққа айналдыруды көздейді. Екінші жағынан, табиғи балансты бұзбай, қол тимеген жабайы өлкені келер ұрпаққа сақтап қалу талабы тұр. Құрылыс басталғанымен, бұл қақтығыстың түпкілікті нүктесі әлі қойылған жоқ. Алдағы уақыт таудың тағдырын кімнің пайдасына шешетінін көрсетеді.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
