Иранда жоғарғы билікке жаңа тұлға келді. Елдің Эксперттер ассамблеясы аятолла Әли Хаменеидің ұлы Моджтаба Хаменеиді Иранның жаңа Жоғарғы жетекшісі етіп тағайындады, деп жазады Ertenmedia.kz.
Ресми мәлімет бойынша, шешім АҚШ пен Израильдің әскери соққылары жалғасып жатқан кезеңде қабылданған. Әуе шабуылдары Тегеранға он күн бойы үздіксіз жасалып жатыр.
Эксперттер ассамблеясы жоғары дәрежелі дінбасылардан тұратын орган – 56 жастағы дін қызметкерін елдің жаңа көшбасшысы ретінде таңдады. Моджтаба Хаменеи Иранның Ислам революциясы сақшылар корпусымен тығыз байланысы бар тұлға саналады. Аталған әскери құрылым әкесінің қазасына жауап ретінде қарсы операцияларды жүргізіп жатқан негізгі күштердің бірі.
Әли Хаменеи 28 ақпанда соғыс басталған алғашқы соққылардың кезінде қаза тапқан. Осыдан кейін билік транзиті мәселесі жедел қарала бастады. Моджтаба Хаменеи бұрыннан ықтимал мұрагерлердің бірі ретінде аталып жүргенімен, ол ешқашан ресми мемлекеттік қызмет атқармаған.
Жаңа тағайындау қоғам ішінде әртүрлі пікір тудырды. Кейбір топтар жоғарғы діни биліктің әкеден балаға өтуі Ирандағы билікті мұрагерлік сипатқа айналдырады деп алаңдайды. Мұндай жүйе 1979 жылғы Ислам революциясына дейінгі шах билігінің үлгісіне ұқсап кетуі мүмкін деген сын айтылуда.
Соған қарамастан, Эксперттер ассамблеясы соғыс жағдайында елді басқару үшін дәл осы тұлғаны таңдады. Сарапшылардың пікірінше, Моджтаба Хаменеи көзқарасы жағынан әкесінен де қатаң саясат ұстануы мүмкін. Жоғарғы жетекші ретінде ол қарулы күштерді басқару, сондай-ақ Тегеранның ядролық бағдарламасына қатысты шешімдерді қабылдау құқығына ие болады.
Иранның негізгі ядролық нысандары – Фордоу, Исфахан және Натанз – өткен жылы АҚШ соққылары салдарынан қатты зақымданған. АҚШ президенті Дональд Трамп ол нысандар «толық жойылды» деп мәлімдеген еді. Алайда Тегеран жоғары байытылған уран қорын сақтап қалғаны айтылып отыр. Ақпаратқа қарағанда, бұл материалдар америкалық шабуылдарға дейін басқа орындарға көшірілген.
Жоғары байытылған уран қару жасау деңгейіне жеткізу үшін тек техникалық тұрғыдан аз ғана қадам қажет саналады. Сондықтан кейбір сарапшылар Моджтаба Хаменеи ядролық қару жасау бағдарламасын жеделдетуі мүмкін деген болжам айтады.
Израиль жаңа көшбасшыны ықтимал әскери нысана ретінде қарастыратынын білдірген. Дональд Трамп та бұл шешімді қатаң сынға алды. Оның сөзінше, Хаменеидің ұлының билікке келуі «қабылдауға келмейтін жағдай».
«Маған Хаменеидің ұлының билікке келуі қолайсыз. Иранға бейбітшілік пен тұрақтылық әкелетін тұлға қажет», – деді Трамп.
Түйін
Ол сондай-ақ соғыс аяқталғаннан кейін Иран билігін кім басқаратыны туралы шешім қабылдауда АҚШ-тың да ықпалы болуы тиіс екенін мәлімдеді. Вашингтонмен кеңеспей сайланған жаңа жетекші «ұзақ билікте отырмайды» деген ескерту жасалды.
Дегенмен Иранның Ислам революциясы сақшылар корпусы жаңа жетекшіні қолдайтынын жариялады. Сонымен бірге Тегеранмен одақтас саналатын ливандық «Хезболла» ұйымы да қолдау білдірді.
Иранның қауіпсіздік мәселелері жөніндегі жоғары лауазымды тұлғасы Әли Лариджани мемлекеттік телеарна эфирінде Эксперттер ассамблеясының шешімін жоғары бағалады. Оның айтуынша, Моджтаба Хаменеи ұзақ жыл бойы әкесінің жанында тәжірибе жинаған және қазіргі күрделі жағдайды басқаруға қабілетті.
Парламент спикері Мохаммад-Багер Галибаф та жаңа жетекшіні құттықтап, бұл шешім Иранның саяси тұрақтылығын сақтауға бағытталғанын мәлімдеді.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
