Еуропа Қытаймен экономикалық бәсекеде жаңа стратегия іздеп жатыр. Қазір Брюссельдегі талқылауларда екі түрлі көзқарас анық байқалады. Бірі ішкі өндірісті қолдау арқылы «симптомдарды жеңілдететін морфиндік емдеу» болса, екіншісі – Қытайдың инвестициялары мен сатып алуларына қарсы тарифтер, квоталар мен қатаң бақылауды қамтитын «сәулелік терапия», деп жазады Ertenmedia.kz.
Бұл мәселеде Германияның ұстанымы шешуші рөл атқарады. Осыған байланысты Еурокомиссия 2026 жылдың күзінде еуропалық өнеркәсіпті қорғау үшін қосымша шаралар ұсынуға уәде беріп отыр. Себебі Қытайдың Еуропалық Одақпен саудадағы профициті соңғы жылдары күрт өсіп келеді және бұл үрдіс бүкіл әлем үшін өзекті болып тұр.
Жақында қызметінен кеткен Еурокомиссияның сауда басқармасының басшысы Сабина Вейандтың айтуынша, Қытай әлемдік өндірістің 30%-ын иеленгенімен, тұтыну үлесі небәрі 13%-ды құрайды. «Бұл – әлем көз жұма алмайтын үлкен теңгерімсіздік», – деді ол мамыр айында Еуропарламент комитеті алдында сөйлеген сөзінде.
Қазір Еуропалық Одақ үшін басты мәселе – қандай шаралар қолданылатынында. Осыған орай жаздың ортасында Брюссельде өтетін саммитте мүше мемлекеттердің басшылары Қытаймен қатынас туралы түпкілікті шешім қабылдауы тиіс.
Брюссельдегі сауда майданы
Эстония премьер-министрі Кая Каллас ЕО-ның екі түрлі жолды таңдау мүмкіндігін атап өтті: «морфин» әдісі – ішкі өндірісті субсидиялау арқылы мәселенің уақытша ауырсынуын басу немесе «сәулелік терапия» – яғни Қытайдың инвестициялары мен тауарларына қарсы тарифтер, квоталар және қатаң бақылау шараларын енгізу.
«Бұл өте ауыр болады, өйткені Қытай тарапынан да жауап шаралар қабылданады», – деді Каллас. Оның бұл пікірі кейбір сыншылардың «Қытайды ракпен салыстырды» деген айыптауларына ұласты, бірақ саясаткер мұны мүлде жоққа шығарды.
Франция мен Италия сияқты өнеркәсібі дамыған елдер Нидерланд, Испания және Литвамен бірлесіп, Қытай тауарларына қарсы қосымша тарифтер мен квоталар енгізуді қолдап отыр. Ал Швеция, керісінше, шектен тыс протекционизмнің қаупін алға тартуда.
«Кейбір еуропалық елдер қытай мәселесін сылтауратып, жалпы протекционистік шараларды күшейтуі мүмкін», – деді Швецияның сауда министрі Бенджамин Дуза Брюссельде өткен жиында.
Бұл мәселеде Германияның ұстанымы аса маңызды болмақ. Бұған дейін Германия үкіметі мен өнеркәсібі Қытаймен тікелей қақтығыстардан қашып келгенімен, қазір олардың ұстанымы өзгеруі мүмкін. Өйткені бәсекелестіктің күшеюі және жұмыс орындарының қысқаруы туралы алаңдаушылық күн санап артып отыр.
ЕО нарығындағы үлкен қысым
Еуропарламенттегі Қытай мәселесі бойынша делегация төрағасы, германиялық либерал Энгин Эроглу қазіргі жағдайды «тұрақсыз» деп сипаттап, Қытаймен қатынаста нақты әрекет жасау қажеттігін баса айтты.
Халықаралық валюта қоры мен Еуропалық комиссияның деректері бойынша, Қытай әлемдік экономика көлемі бойынша екінші орында (20 852 миллиард доллар) тұрса, халқының саны жағынан да екінші орында (1,4 миллиард адам). Дегенмен Еуроодақтың жалпы ішкі өнімі біршама жоғары (23 034 миллиард доллар), ал халық саны бойынша әлемде үшінші орында (450 миллион адам).
Сауда саласында Қытай ЕО-мен арадағы тауар айналымында үлкен әрі тұрақты өсіп келе жатқан профицитке ие (2025 жылы 360 миллиард доллар). ЕО болса, қызметтер секторында тек шағын әрі азайып бара жатқан профицитті (2025 жылы 21 миллиард доллар) сақтап отыр.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
