Қазақстандық гобелен мектебінің бастауында тұрған Батима Зауырбекова ұлттық ою-өрнекті, дала табиғатын және әйел әлемін заманауи көркем тілге айналдырған суреткерлердің бірі. 12 тамызда Президент Қасым-Жомарт Тоқаев оның ұлттық өнерді дамытуға қосқан үлесін жоғары бағалап, суретшіге «Отан» орденін табыстады, – деп жазады Ertenmedia.kz.
Батима Зауырбекованың қазақ бейнелеу өнеріндегі орны гобеленмен тығыз байланысты. Ол Құрасбек Тыныбеков және өзге суретшілермен бірге кәсіби қазақстандық гобелен мектебін қалыптастырған буынға жатады. Сонымен қатар Қазақстанда гобелендік картиналар жасаған алғашқы әйел суретші ретінде аталады.
Әбілхан Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер музейінің Қазақстан сәндік-қолданбалы өнері бөлімінің жетекшісі Наталия Баженованың айтуынша, Зауырбекованы өзгелерден бірден ажырататын белгі — түс пен композициялық ырғақты ерекше сезінуі. Оның шығармаларында ұлттық мәдениет, адам, табиғат және рухани құндылықтар бір кеңістікте тоғысады.
Суретші үшін ою-өрнек дайын декоративтік формула емес. Ол дәстүрлі мотивті сол күйінде қайталамай, түс, пластика және композиция арқылы қайта құрады. Әсіресе өсімдік өрнегін еске түсіретін толқынды сызықтар туынды ішіндегі қозғалысты күшейтіп, жеке элементтерді біртұтас көркем жүйеге біріктіреді.
Осы тәсіл Батима Зауырбекованың өзіндік көркем тілін қалыптастырды. Қазақтың алашасы, тақыр кілемі, бауы мен басқұрына тән тоқыма дәстүрі кәсіби гобелен техникасымен сабақтасып, ұлттық дүниетаным заманауи бейнелеу өнерінің тіліне көшті. Суретші көбіне тік тоқыма станогында жасалатын дәстүрлі жалпақ гобелен техникасын пайдаланған.
Зауырбекованың шығармаларында әйел бейнесі ерекше орын алады. Қыз, қалыңдық, ана, ісмер әйел арқылы отбасы, махаббат, аналық мейірім және ұрпақ сабақтастығы ашылады. Туған жер, табиғат, ұлттық жады мен рухани мұра да оның шығармашылығындағы тұрақты тақырыптардың қатарына жатады.
«Кеңістік», «Шебер», «Бейбітшілік», «Күту», «Ұзату», «Жер-Ана» секілді туындылардан суретшінің шығармашылық эволюциясын байқауға болады. Композиция мен түс өзгергенімен, адам бейнесіне, ұлттық мәдени кодқа және декоративтік тұтастыққа деген қызығушылық сақталады.
Батима Зауырбекова шығармашылық ғұмырында 200-ден астам туынды жасаған. Олардың қатарында гобелен, декоративтік панно, кескіндеме, портрет және натюрморт бар. Бірқатар еңбегі Қастеев музейінің қорында сақталса, жеке коллекциялардағы туындылары Австралия, Германия, Франция, АҚШ, Италия, Канада, Түркия және Швейцарияға дейін тараған.
Оның мұрасының құндылығы ұлттық белгілерді жай қайталауында емес. Зауырбекова дәстүрді музейлік жәдігер күйінде қалдырмай, оны жаңа заманның көркем ойлау жүйесіне енгізді. Сондықтан оның гобелендеріндегі қазақы өрнек өткенге сілтеме ретінде ғана емес, қазіргі адамға түсінікті пластикалық тіл ретінде өмір сүреді.
«Отан» орденінің табысталуы да жеке суреткерге берілген марапатпен шектелмейді. Ол жарты ғасырдан астам уақыт бойы қалыптасқан қазақстандық гобелен мектебінің, ұлттық тоқыма дәстүрін кәсіби өнер деңгейіне көтерген тұтас буынның еңбегіне берілген жоғары баға ретінде қабылданады. Батима Зауырбекованың шығармашылығы жіптің өзі де тарихи жадыны, ұлттық мінезді және заманауи идеяны жеткізе алатын қуатты көркем құрал екенін дәлелдеді.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
