Астанада өткен халықаралық конференцияда БҰҰ Еріктілер бағдарламасы мен Қазақстан арасындағы ынтымақтастықты кеңейту жолдары талқыланды. БҰҰ Еріктілер бағдарламасының сыртқы байланыстар және коммуникациялар департаментінің басшысы Сухроб Холмұхамедов Қазақстанның жаһандық еріктілер қозғалысындағы орны, халықаралық жобалар және алдағы міндеттер жөнінде Ertenmedia.kz тілшісіне әңгімелеп берді.
– Қазақстанның еріктілер қозғалысын дамытудағы қазіргі рөлін қалай бағалайсыз?
– Қазақстан еріктілікті дамыту және оны халықаралық күн тәртібіне шығару бағытында Орталық Азиядағы жетекші елдердің бірі болып отыр. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев еріктілер қозғалысын азаматтық жауапкершілікті қалыптастыратын және қоғамның әлеуметтік қуатын арттыратын маңызды институт ретінде тұрақты қолдап келеді. Мемлекет басшысының бастамалары Қазақстандағы еріктілік тәжірибесін ұлттық деңгейден халықаралық ынтымақтастық кеңістігіне шығарды.
Астанада ұйымдастырылған ТМД еріктілерінің бірінші форумы осы бағыттағы жүйелі жұмыстың жалғасы саналады. Форум түрлі мемлекеттегі еріктілерді, қоғамдық ұйымдарды және халықаралық құрылымдарды ортақ алаңға жинады. Қатысушылар тәжірибе алмасып қана қоймай, болашақта бірлесіп жүзеге асыратын нақты жобаларды талқылады.
Қазақстан Халықаралық еріктілер жылын жариялау туралы БҰҰ қарарының негізгі демеушілерінің бірі болды. Мұндай бастама елдің еріктілік мәдениетін жаһандық деңгейде нығайтуға мүдделі екенін көрсетті. Қазақстанның қолдауы еріктілер еңбегін тұрақты даму саясатының құрамдас бөлігі ретінде тануға ықпал етті.
Еріктіліктің жаңа Конституцияда жеке атап көрсетілуі де маңызды қадам. Құқықтық тұрғыдан мойындалған еріктілік бір реттік қайырымдылық науқаны ретінде емес, қоғам өміріне ықпал ететін тұрақты азаматтық институт ретінде қалыптасады. Ендігі міндет осы қағиданы нақты бағдарлама, қаржылық тетік және қолжетімді мүмкіндікпен бекітуге байланысты.
Қазақстан мен Президент Қасым-Жомарт Тоқаевты өңірдегі еріктілікті ілгерілетуші көшбасшылардың қатарында атауға толық негіз бар. Ел халықаралық резолюцияға бастамашы болып қана қоймай, еріктілерді нақты жобаға тартып, тәжірибелік үлгі қалыптастырып келеді. Мұндай ұстаным Қазақстанның жаһандық гуманитарлық саясаттағы беделін арттырады.
– Қазір БҰҰ Еріктілер бағдарламасына қатысып жүрген қазақстандықтар қандай міндет атқарады?
– Бүгінде БҰҰ Еріктілер бағдарламасы аясында 90 қазақстандық қызмет етеді. Олардың 18-і шетелде жұмыс істеп, халықаралық жобаларды жүзеге асыруға қатысып жүр. Қалған мамандар Қазақстан аумағындағы әлеуметтік, гуманитарлық және даму бастамаларына тартылған.
Қазақстандық еріктілер коммуникация, жобаларды басқару және денсаулық сақтау саласында еңбек етеді. Олардың арасында бітімгерлік миссияларға, білім беру жобаларына және қоғамның осал тобына көмектесуге бағытталған бағдарламаларға қатысып жүрген азаматтар бар. Әр маман кәсіби білімін халықаралық қауымдастықтың ортақ мақсатына жұмсайды.
БҰҰ еріктісі болу тек ақысыз көмек көрсетумен шектелмейді. Қазіргі ерікті жобаны жоспарлайды, бюджеттің тиімді жұмсалуын бақылайды, ақпараттық науқан жүргізеді және халықаралық топпен жұмыс істейді. Сондықтан еріктілік кәсіби тәжірибе мен қоғамдық жауапкершілікті ұштастыратын маңызды мектепке айналып отыр.
Шетелде қызмет ететін қазақстандықтар өздері жұмыс істейтін елдің әлеуметтік мәселесін шешуге үлес қосады. Сонымен қатар олар Қазақстанның мәдениетін, азаматтық ұстанымын және гуманитарлық әлеуетін халықаралық ортада таныстырады. Осындай мамандарды қоғамдық дипломатияның бейресми өкілдері деп атауға болады.
Халықаралық миссияда жинақталған тәжірибе кейін Қазақстанның өзіне де пайда әкеледі. Еріктілер жаңа әдіс, кәсіби байланыс және түрлі жағдайда шешім қабылдау дағдысымен елге оралады. Сол білімді жергілікті жобаға енгізу қазақстандық еріктілер экожүйесінің сапасын арттырады.
Біздің мақсат қатысушылар санын ғана көбейту емес. Қазақстандық жастардың БҰҰ жобаларына кәсіби тұрғыдан дайын болып, жауапты міндет атқаруына жағдай жасау маңызды. Сапалы дайындықтан өткен әр ерікті елдің халықаралық беделіне нақты үлес қосады.
– Сухроб мырза, тұрақты даму мақсаттарына арналған Халықаралық еріктілер жылы қандай нәтиже беруге тиіс?
– Халықаралық жыл еріктілердің еңбегін кеңінен таныту үшін ғана жарияланған жоқ. Негізгі мақсат – еріктілікті БҰҰ-ның Тұрақты даму мақсаттарына жетудің практикалық құралына айналдыру. Кедейлікті азайту, сапалы білім, денсаулық сақтау, экология және гендерлік теңдік бағытында еріктілердің әлеуеті өте жоғары.
Осы жұмыс шеңберінде 60 мемлекетте ұлттық үйлестіруші тағайындалды. Олар мемлекеттік орган, қоғамдық ұйым, бизнес және халықаралық құрылым арасындағы байланысты қамтамасыз етеді. Ұлттық үйлестірушілер әр елдегі бастамаларды бір жүйеге келтіріп, табысты тәжірибені жаһандық алаңға шығаруға көмектеседі.
Бүгінге дейін Халықаралық еріктілер жылына арналған 50 мыңнан астам іс-шара өтті. Ауқымды көрсеткіш қоғамның еріктілікке деген қызығушылығы артып келе жатқанын аңғартады. Алайда біз үшін іс-шараның санына қарағанда, оның адамдар өміріне тигізген нақты әсері маңызды.
Әр жоба өлшенетін нәтижеге бағытталуға тиіс. Мәселен, білім беру бастамасы қанша баланы қамтыды, экологиялық акция белгілі бір аумақтың жағдайын қалай өзгертті және медициналық жоба қандай көмек көрсетті деген сауалға жауап қажет. Нәтиже өлшенбесе, еріктілік мазмұннан айырылып, есеп үшін өткізілетін науқанға айналуы мүмкін.
Халықаралық жылдың тағы бір міндеті еріктілердің еңбегін мемлекеттік саясатта ескеруге жол ашу. Олардың тәжірибесі төтенше жағдай, әлеуметтік қолдау және жергілікті қауымдастықты дамыту кезінде аса қажет. Сондықтан еріктілер шешім қабылдау үдерісінен тыс қалмай, жаңа бағдарлама әзірлеуге де қатысуы керек.
Қазақстанның ұлттық үйлестіру тетігі өңірге үлгі бола алады. Елде жинақталған тәжірибе ТМД және Орталық Азия мемлекеттеріндегі әріптестермен бөлісуге мүмкіндік береді. Ортақ стандарт пен байланыс арнасы қалыптасса, еріктілер халықаралық дағдарыс кезінде әлдеқайда жедел әрекет етеді.
– ТМД елдері мен БҰҰ арасындағы еріктілік ынтымақтастығын кеңейтудің қандай мүмкіндігі бар?
– Бітімгерлік, денсаулық сақтау, білім беру және төтенше жағдайға ден қою саласында ортақ жоба әзірлеуге мүмкіндік мол. Табиғи апат пен гуманитарлық дағдарыс шекараға бағынбайды, сондықтан еріктілердің жедел әрекетін алдын ала үйлестіру қажет. Ортақ оқу мен тәжірибелік жаттығу төтенше жағдай кезіндегі жұмыстың тиімділігін арттырады.
Мемлекеттер еріктінің біліктілігін тану және халықаралық жобаға қатысу тәртібін жеңілдету мәселесін де қарастыруы керек. Бір елде тәжірибе жинаған маманның дағдысы өзге мемлекетте де мойындалса, еріктілер қозғалысы жаңа деңгейге көтеріледі. Цифрлық платформа арқылы бос орын, оқу бағдарламасы және халықаралық миссия туралы ақпаратты біріктіруге болады.
БҰҰ Еріктілер бағдарламасы осы байланысты үйлестіруге дайын. Біз мамандарды даярлау, жобаны бағалау және халықаралық тәжірибені енгізу бойынша қолдау көрсете аламыз. Қазақстанның өңірлік бастамалары БҰҰ-ның жаһандық инфрақұрылымымен ұштасса, жаңа мүмкіндіктер ашылады.
Алдағы уақытта мемлекет, бизнес және азаматтық қоғам арасындағы серіктестікті күшейту маңызды. Мемлекет құқықтық және ұйымдастырушылық жағдай жасаса, бизнес әлеуметтік жобаға ресурс ұсынады, ал ерікті жергілікті мәселені шешуге тікелей қатысады. Осындай үшжақты ықпалдастық бастаманың бір реттік акциядан тұрақты бағдарламаға айналуына жол ашады.
Еріктіліктің шынайы күші адамдарды ортақ мақсатқа біріктіру қабілетінде жатыр. Қазақстан жинақтаған тәжірибесін халықаралық әріптестерімен бөлісу арқылы өңірдегі сенім мен ынтымақтастықты нығайта алады. Біздің ортақ міндет – еріктінің ниетін нақты нәтижеге, ал азаматтық белсенділікті тұрақты дамудың қозғаушы күшіне айналдыру.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
