Құрылтай депутаты Руслан Идрисов Қазақстандағы шағын азық-түлік дүкендеріне мемлекеттік қолдауды кеңейтуді ұсынды. Оның пікірінше, ірі сауда желілеріне арналған қолданыстағы жеңілдіктер жүйесі ауыл тұрғындары мен шағын бизнестің мүддесін ескермейді, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Неліктен шағын дүкендерді қолдау қажет?
Руслан Идрисов мемлекеттік көмектің ірі сауда желілеріне ғана бағытталуы географиялық теңсіздік тудыратынын мәлімдеді. Оның айтуынша, ауылдық жерлерде 7,5 миллион адам немесе Қазақстан халқының шамамен 40%-ы тұрады, ал ауылдар мен шағын қалаларда «үй жанындағы» форматтағы 40 мыңға жуық дүкен жұмыс істейді.
Депутат шағын сауда орындары халықты азық-түлікпен, соның ішінде төтенше жағдайлар мен пандемия кезінде де қамтамасыз еткенін атап өтті. Бұл ретте, оның пікірінше, қолданыстағы қолдау тетіктері шағын дүкендердің жеңілдетілген қаржыландыруға тең қол жеткізуіне мүмкіндік бермей отыр.
Шағын сауда бизнесі қандай қиындықтарға тап болуда?
Премьер-министрдің орынбасары — Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғаринге жолдаған депутаттық сауалында Идрисов шағын дүкендерге түсетін қаржылық жүктеме туралы деректер келтірді.
Ауыл кәсіпкерлері тұтынушыларға тауарды жиі қарызға береді. Мұндай берешек көлемі кейбір жағдайларда дүкеннің айналым қаражатының 50%-ынан асып кетуі мүмкін.
Қосымша ауыртпалықты қымбат несиелер тудырады. Сауалда көрсетілгендей, шағын сауда орындарына арналған коммерциялық несиелер жылдық 45–48%-ға дейін жетуі мүмкін. Сонымен қатар, дистрибьюторлар көбіне жеткізілім үшін алдын ала толық төлем талап етеді.
Депутат сондай-ақ салықтық және әкімшілік шығындарға назар аударды. Сауалда келтірілген бағалауларға сәйкес, міндетті төлемдер дүкеннің операциялық пайдасының 30–40%-ын құрауы ықтимал.
Respublica қандай шараларды ұсынды?
Үкіметке жолдаған үндеуінде Respublica фракциясы шағын азық-түлік дүкендерін қолдаудың төрт шарасын ұсынды. Атап айтқанда, депутаттар бүкіл ел бойынша шағын азық-түлік саудасы үшін салық мөлшерлемесін 2%-ға дейін төмендетуді, сондай-ақ отандық өндірушілердің өнімдерін сатып алу шартымен жеңілдетілген айналымдық қаржыландыру бағдарламаларын кеңейтуді ұсынды.
Фракция шағын дүкендерге әлеуметтік маңызы бар өнімдерді жеңілдікпен көтерме бағада сатып алу мүмкіндігі берілгенге дейін сауда үстемесін асырғаны үшін айыппұл салуды уақытша тоқтата тұруды ұсынды.
Тағы бір бастама әлеуметтік маңызы бар және басқа да негізгі азық-түлік өнімдерін сату кезінде қолма-қол ақшасыз төлемді қабылдағаны үшін банктік комиссияны (эквайринг) 0,5% деңгейінде шектеуді көздейді.
Қолданыстағы мемлекеттік қолдау шаралары туралы не белгілі?
2025 жылы жалпы сомасы 67,5 млрд теңгеге 458 жоба субсидия алды. 2026 жылға 10 млрд теңге қарастырылған, оның 6,4 млрд теңгесі жаңа жобаларға бағытталған.
Сонымен қатар, әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының 31 түріне бағаны бекіту тетігі қолданылады.
Идрисовтың пікірінше, мемлекеттік көмекті бөлу кезінде тек ірі сауда желілерін ғана емес, сонымен бірге ауылдық жерлердің тұрғындарына қызмет көрсететін шағын дүкендерді де ескеру қажет.
Мән-жай
Мамыр айында Сауда және интеграция министрі Арман Шаққалиев ресейлік журналистердің Қазақстандағы тауарлар бағасына қатысты пікірлеріне түсініктеме берген болатын.
Оның сөзінше, Қазақстанда сауда-саттықтың едәуір бөлігі базарларға, көтерме сауда орындарына және үй жанындағы дүкендерге тиесілі. Ол тұрғындардың күнделікті қажеттіліктер үшін жақын маңдағы дүкендерді тұрақты пайдаланатынын, алайда негізгі сатып алуларды базарлар мен сауда алаңдарынан жасайтынын, бұл тауарларды премиум сегментпен салыстырғанда қолжетімді бағамен алуға мүмкіндік беретінін атап өткен еді.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
