Ұлыбритания тағының мұрагері, ханзада Уильям BBC телеарнасындағы танымал «Грэм Нортон шоуы» бағдарламасында Қазақстанның ақбөкен популяциясын қалпына келтірудегі тарихи жетістігін ерекше атап өтті. Британ ханзадасы жаһандық деңгейде сирек кездесетін осы жетістіктің артында Қазақстан үкіметінің табанды қолдауы мен табиғат жанашырларының өлшеусіз еңбегі тұрғанын мәлімдеді, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Ханзада Уильямнің BBC эфиріндегі мәлімдемесі
Эфир барысында бағдарлама жүргізушісі ақбөкеннің ерекше пішінді тұмсығына назар аударған кезде, ханзада қазақ даласының киелі жануарын сақтап қалудың халықаралық маңызына тоқталды. Оның айтуынша, жойылып кету қаупі ең жоғары санатта болған дала жануарын қайта түлету – әлемдік экологиядағы теңдессіз оқиға.
Ханзада Қазақстан билігінің табиғи мұраны сақтаудағы көреген саясатын тікелей эфирде жоғары бағалады.
«Бұл бөкен бір кездері құрып кетудің аз-ақ алдында тұрған еді, ал қазір олардың саны орасан зор деңгейге жетті. Мұның барлығы Қазақстан үкіметі аталған жануардың ел абыройы мен табиғатты қорғау үшін қаншалықты маңызды екенін терең түсініп, оны сақтап қалуға бар күшін салғанының арқасында орындалды», – деді ханзада Уильям.
20 мыңнан миллиондарға дейін: киіктің қайта түлеуі
Ақбөкендердің тағдыры – қазақ даласындағы үлкен экологиялық күрестің көрінісі. 2003 жылдары шектен тыс браконьерлік пен жұқпалы аурулардың салдарынан еліміздегі киіктердің жалпы саны небәрі 21 мың басқа дейін азайып, жойылып кетудің шегіне жеткен болатын.
Мемлекет қабылдаған кешенді шаралар, қатаң заңдар мен қорықтар жүйесінің кеңеюі нәтижесінде жағдай түбегейлі өзгерді. Соңғы жылдары еліміздегі ақбөкендердің саны 3 миллионнан асып, әлем бойынша киіктердің 95 пайыздан астамы Қазақстан жерінде мекендейтін деңгейге жетті. Осы тарихи серпілістің арқасында Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) ақбөкендерді «жойылып кету қаупі бар» қызыл тізімнен шығарып, оң бағасын берді.
«Алтын дала» бастамасы және беделді халықаралық марапат
Ханзада Уильям сөз еткен басты жобалардың бірі – қазақстандық «Алтын дала» табиғатты қорғау бастамасы. Жоба Экология министрлігі, Қазақстан биоалуантүрлілікті сақтау ассоциациясы (АСБК) және халықаралық зоологиялық ұйымдардың ортақ күшімен жүзеге асырылып келеді.
Аталған бастама браконьерлікпен күресуге, жануарлардың көші-қон жолдарын спутник арқылы бақылауға және миллиондаған гектар дала экожүйесін сақтауға жағдай жасады. Осы қажырлы еңбектің нәтижесінде «Алтын дала» жобасы ханзада Уильямның жеке бастамасымен тағайындалатын әлемдегі ең беделді экологиялық Earthshot Prize сыйлығын жеңіп алған болатын.
Жаһандық экологияға үлгі
Британдық ханзаданың миллиондаған аудитория алдында Қазақстанды мақтауы – еліміздің халықаралық деңгейдегі экологиялық беделін айшықтай түседі. Қазақстан нақты саяси ерік-жігер мен ғылыми негізделген тәсілдер біріккен кезде жер бетінен жоғалуға шақ қалған түрді қайта жандандыруға болатынын бүкіл әлемге дәлелдеп берді.
Бүгінде Қазақстан алдында бөкендердің санын сақтай отырып, ауыл шаруашылығы мен жайылымдық тепе-теңдікті ақылмен реттеу міндеті тұр. Қалай болғанда да, ақбөкендердің аман қалуы – тәуелсіз еліміздің жаһандық табиғатты қорғау тарихына қосқан ең үлкен үлесі ретінде мойындалып отыр.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
