АҚШ-тың NASA ғарыш агенттігі жиырма жылдан астам уақыт бойы ғаламның терең түкпірлерін зерттеген Neil Gehrels Swift обсерваториясының ғылыми миссиясын ресми түрде тоқтатты. Құтқару әрекеті нәтиже бермеген аппарат таяу апталарда Жер атмосферасының қалың қабатына еніп, жанып кетеді, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Күн белсенділігі мен орбитаның құлдырауы
Телескоптың қызметін тоқтатуына күн белсенділігінің артуы басты себеп болды. Күннің әсерінен атмосфераның жоғарғы қабаттары қызып, аэродинамикалық кедергі күшейген. Соның салдарынан спутник өз орбитасынан төмендей бастады.
2026 жылдың 20 қазанында Swift Жерден небәрі 275 шақырым (171 миль) биіктікке дейін төмендеп, өзінің ең соңғы ғылыми бақылауын жүргізді. Мұндай төмен биіктіктегі күшті кедергі аппарат құралдарының ғарыш нысандарына нақты бағытталуына мүмкіндік бермейді. Осыған байланысты обсерваторияны қауіпсіз режимге көшіру туралы шешім қабылданды.
30 миллион долларлық құтқару операциясы
Ғарыш аппаратының қызмет мерзімі баяғыда аяқталғанына қарамастан, ғалымдар оны сақтап қалуға тырысқан еді. 2025 жылдың күзінде агенттік Katalyst Space Technologies стартапымен келісімшарт жасасып, телескоптың орбитасын көтеру жобасын бастады.
2026 жылдың шілдесінде ұшырылған үш манипулятор-қолы бар Link құтқару аппараты Swift-ті ұстап алып, биігірек орбитаға шығаруы тиіс болатын. Алайда 30 миллион доллар тұратын миссия байланыс және бағыттау жүйелеріндегі ақауларға байланысты тамыз айында тоқтатылды. Құтқарушы аппарат та жұмысын аяқтап, атмосферада өртеніп кетті.
«Swift екі жылдық негізгі миссияға ғана есептелгенімен, сол межеден он есе көп уақыт бойы нәтижелі жұмыс істеп, ғылымға салған қаржыны толық ақтады», – деді NASA астрофизика бөлімінің директоры Шон Домагал-Голдман.
Жиырма жылдық ғаламат ғылыми мұра
Neil Gehrels Swift обсерваториясы 2004 жылдың қарашасында ғарышқа аттанған. Оның басты мақсаты қара құрдымдардың пайда болуы кезінде бөлінетін жойқын гамма-сәулелердің жарқылын (GRB) тіркеу болатын.
Аппарат ғарышта болған жылдары 2 000-нан астам гамма-жарылысты, 1 400-ге жуық аса жаңа жұлдыздың тұтануын зерттеп, қара құрдымдардың жұлдыздарды жұту сәттерін тіркеді. Оның жинаған мәліметтері негізінде шамамен 7 000 ғылыми мақала жарық көрді.
Құтқару миссиясы сәтсіз аяқталғанымен, жеке компания мен мемлекеттік ведомство бірлесіп жинақтаған тәжірибе алдағы уақытта басқа спутниктердің қызмет мерзімін ұзарту технологияларын дамытуға септігін тигізеді.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
