Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин шағын дүкендер үшін қолма-қол ақшасыз төлемдерге қолданылатын банктік эквайринг комиссиясын 0,5 пайыздық шекті деңгейге дейін түсіру туралы депутаттардың ұсынысын қолдамады. Депутаттық сауалға қайтарған ресми жауабында министр мұндай әкімшілік шектеудің қаржылық нарыққа кері әсер ететінін мәлімдеді, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Жұманғариннің уәжі: Банктердің дамуы мен бәсеке қаупі
Парламент қабырғасында үй жанындағы дүкендердің ауыр жағдайын алға тартқан депутаттар банктердің әрбір карталық немесе QR-төлемнен ұстайтын 2,5–3 пайыздық комиссиясын 0,5 пайызға дейін күштеп шектеуді талап еткен еді. Алайда министрлік тарифтерді мемлекеттік реттеуге көшіру нарық заңдарына қайшы келеді деп тапты.
Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин комиссия мөлшерлемесін төмендетудің қаржы секторы үшін тигізер салдарын түсіндірді. Оның айтуынша, мемлекеттің баға белгілеуге араласуы цифрлық төлемдердің сапасын бәсеңдетіп, қосымша шығындарға жол ашуы мүмкін.
«Бұл қадам нарықтағы бәсекелестікті шектеп, банктердің төлем инфрақұрылымы мен цифрлық сервистерді дамытуға деген ынтасын азайтады. Сонымен қатар шығындардың бір бөлігін өзге де банктік қызметтердің тарифтеріне ауыстыруға алып келуі ықтимал», – деп түсіндірді Серік Жұманғарин.
Шенеуніктердің пайымдауынша, егер мемлекет комиссияны шектеп тастаса, банктер жоғалтқан пайдасын қарапайым халықтың аударымдарынан немесе шот жүргізу тарифтерін көтеру арқылы өндіріп алуға көшеді.
Шағын сауданың базынасы: 3 пайыздық қыспақ
Мәселенің екінші жағы да аса күрделі. Еліміздегі мыңдаған шағын дүкен иелері үшін банктердің 3 пайызға жуықтайтын эквайринг комиссиясы ауыр салмақ болып отыр. Әсіресе әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына 15 пайыздан артық үстеме қосуға тыйым салынған кезде, сол маржаның қомақты бөлігі тікелей банктердің қалтасына кетеді.
Мәселен, ірі сауда желілері (гипермаркеттер) банктермен жеке келіссөздер жүргізіп, өздері үшін төмен комиссиялық мөлшерлеме бекітіп алады. Ал ауладағы шағын дүкендердің қаржы ұйымдарымен саудаласуға қауқары жоқ. Олар банктер қойған стандартты жоғары пайызды төлеуге мәжбүр. Табысы ортайып, шығыны көбейген дүкеншілердің қолма-қол төлем талап етуі немесе сауданы жауып тастауы дәл осы тарифтердің қымбаттығынан туындап отыр.
Банктердің пайдасы ма, әлде кәсіпкерлердің күнкөрісі ме?
Үкіметтің мұндай шешім қабылдауы отандық финтех алпауыттарының мүддесін қорғауға бағытталғандай көрінеді. Қазақстанның цифрлық төлемдер саласындағы жетістіктері мемлекеттік мақтанышқа айналғанымен, сол жетістіктің барлық қаржылық шығыны қарапайым шағын кәсіпкерлердің мойнына жүктелген.
Министрлік банктердің терминал орнату мен желіні ұстап тұру шығындарын алға тартып отыр. Алайда банк секторы жыл сайын триллиондаған таза пайда көріп жатқан шақта, шағын бизнесті қолдау үшін комиссиялық ауыртпалықты азайтудан үзілді-кесілді бас тарту көптеген сұрақ туғызады.
Тұйық шеңбердегі қолма-қолсыз төлем
Қаржылық реттеушілер қолма-қол ақшасыз экономиканы дамытуды мақсат еткенімен, шағын бизнеске қолайлы жағдай жасамаса, бұл жүйе көлеңкелі айналымға қайта итермелеуі мүмкін. Кәсіпкерлер өз пайдасын сақтап қалу үшін төлемдерді банк картасынан гөрі қолма-қол ақшамен немесе жеке аударымдармен қабылдауға тырысады.
Үкімет комиссияны күштеп шектеуден бас тартқанымен, мәселені өз бетімен қалдыруға болмайды. Ұлттық банк пен қаржы ұйымдары шағын кәсіпкерлікке арналған сараланған, жеңілдетілген арнайы тарифтік пакеттер ұсынбайынша, банктер мен шағын дүкендер арасындағы бұл тартыс азық-түлік бағасы мен қарапайым тұтынушылардың қалтасына соққы болып тие береді.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
