Үкімет еліміздегі ақылы тасжолдар жүйесін ретке келтіру бойынша арнайы жұмыс тобының жиынын өткізді. Мемлекет басшысының жол инфрақұрылымы мен оның сапасына қатысты айтқан қатаң сынынан кейін жауапты ведомстволар жеңіл көліктердің тарифтерін өзгертпей, негізгі талаптарды ауыр жүк тасымалдаушыларына бағыттауды ұйғарды, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Жеңіл көліктерге өзгеріс жоқ, ауыр көліктерге қатаң талап
Жұмыс тобының талқылауында қарапайым азаматтар мен жеңіл көлік иелерінің мүддесі басты назарға алынды. Қолданыстағы тарифтік саясатқа сәйкес, жеңіл автокөліктер үшін жолақы көтерілмейді және жол бойындағы елді мекендердің тұрғындарына қарастырылған жеңілдіктер мен жергілікті абонементтер толық көлемде сақталады.
Негізгі реформа жүк тасымалы саласын қамтиды. Шенеуніктер отандық тасымалдаушылар үшін тиімді жылдық абонементтерді қайта пысықтап, шетелдік транзиттік жүк көліктері үшін арнайы міндетті депозиттік шоттар енгізуді қарастырып жатыр. Көрші елдерден өтетін транзиттік фуралардың көбі жолақы мен айыппұлдарды төлемей, шекарадан шығып кететін фактілер жиілегендіктен, енді оларға жолға шықпас бұрын арнайы кепілдік төлем енгізу міндеттелуі мүмкін.
Динамикалық салмақ өлшеу: жолды бұзғандарға тосқауыл
Жол мамандарының пікірінше, еліміздегі күрежолдардың тез тозып, жаңа төселген асфальттың бірер жылда ойылып кетуіне негізінен рұқсат етілген нормадан әлдеқайда ауыр жүк тиеген көліктер себеп. Белгіленген 25-30 тоннаның орнына 50-60 тонна карьерлік тас немесе құрылыс материалын тиеп алатын ауыр самосвалдар күрежолдардың түбіне жетуде.
Осыған байланысты ақылы күрежолдардың барлық дәліздеріне көлік қозғалысын тоқтатпай, жүріп бара жатқан сәтте салмағын автоматты түрде анықтайтын динамикалық өлшеу кешендері (WIM) орнатылмақ. Заңсыз артық жүк тиегендер адам факторынсыз, автоматты түрде ірі көлемде айыппұл арқалайды.
Тәртіп сақшыларымен келісіп, салмақ бақылауынан сытылып кететін ескі тәсілдерге осылайша тосқауыл қойылмақ.
Қазынаға телмірмей, өзін-өзі өтеуге көшу
Мемлекеттік органдардың ақылы жолдар жүйесін қайта қарауының тағы бір мақсаты – тасжолдарды күтіп-ұстауды толықтай өзін-өзі ақтайтын деңгейге жеткізу. Қазіргі таңда республикалық жолдарды жөндеуге, қыста қардан тазалауға және жарықтандыруға жыл сайын бюджеттен жүздеген миллиард теңге шашылады.
Үкімет жолдардың күтімін салық төлеушілердің қалтасынан емес, тікелей жолды пайдаланатын транзиттік тасымалдаушылардың есебінен жабуды көздеп отыр. Тасжолдан түскен қаржы сол күрежолдың қауіпсіздігіне, шұңқырларын жамауға және сервистік кешендер салуға бағытталуы тиіс.
Ertenmedia ракурсы: Қазынаны үнемдейміз деп бағаны өсіріп алмаймыз ба?
Үкіметтің жолдарды жүк көліктерінің тонауынан қорғауға бағытталған талабы орынды көрінгенімен, мәселенің екінші жағы бар. Қазақстанның ішкі нарығындағы кез келген тауардың, соның ішінде нан мен көкөністен бастап, киім мен құрылыс материалдарына дейінгі өнімдердің бағасында логистика мен жанармай шығыны 10–15 пайыздық үлесті алады.
Егер жүк тасымалдаушы компанияларға ақылы жолдардың тарифтері, міндетті абонементтер мен қосымша алымдар тым қымбатқа түссе, олар бұл шығынды өз қалтасынан жаппайтыны анық. Барлық шығын тасымалданатын тауардың өзіндік құнына үстеме болып қосылып, ақырында қарапайым дүкен сөрелеріндегі азық-түлік бағасын тағы да шарықтатып жіберуі мүмкін.
Билік бюджетті үнемдейміз деп, инфляцияның кезекті толқынына жол ашып алмауы қажет. Жолды қорғау мен бақылау шаралары тасымалдаушыларды тығырыққа тіремей, ашық әрі тиімді экономикалық ережелермен үйлестірілуі тиіс.
Тасжолдардың сапасы шынайы халықаралық деңгейге жетпейінше, тасымалдаушылардан тек ақша талап ету елдегі қымбатшылықты өршітетін жаңа тетікке айналып кетуі ықтимал.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
