NASA-ның ғарыштағы ең жойқын жарылыстарды зерттеуге арналған атақты Neil Gehrels Swift телескобы Жер атмосферасына еніп, Индонезия үстінде жанып кетті. Салмағы 1,5 тоннаға жуық ғылыми аппарат орбитада 22 жылға жуық қызмет етіп, өз миссиясын мәресіне жеткізді, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Құтқару операциясы неліктен нәтиже бермеді?
Swift телескобы 2004 жылдың қарашасында ғарыш кеңістігіне Delta II зымыранымен шығарылған еді. Бастапқыда құрылғының қызмет ету мерзімі небәрі екі жылға жоспарланған. Алайда ғарыштық обсерватория күтілген межеден 11 есе ұзақ жұмыс істеп, ғаламдағы гамма-сәуле жарқылын, қара құрдымдар мен кометаларды зерттеуге өлшеусіз үлес қосты.
Соңғы жылдары күн белсенділігі артып, атмосфералық үйкеліс телескопты тұрақты орбитасынан төмен тарта бастады. Осыған байланысты NASA жеке сектормен бірлесіп, төтенше құтқару операциясын бастаған болатын. АҚШ-тың Katalyst Space Technologies стартапы жасақтаған үш иінді LINK робот-спутнигі шілде айында ұшырылды. Жоспар бойынша ол Swift-ке тіркеліп, оны қауіпсіз әрі биік орбитаға сүйреп шығаруы керек еді. Алайда роботтандырылған аппарат ғарышта айналып, бағытын басқару жүйесінен ақау шықты. Құтқару мүмкін болмай, қыркүйек айында LINK аппаратының өзі құлап тынды.
NASA басшысы Джаред Айзекман тәуекелге барудың маңызы туралы мәлімдеме жасады.
«NASA әлеуетті нәтиже маңызды болған кезде батыл әрекет етуге және ақылға қонымды тәуекелдерге баруға тиіс. Біз бұл миссияда дәл солай істедік. Күткен нәтижеге қол жеткізе алмасақ та, бұл әрекеттің құндылығы жойылмайды».
Орбитадан құлау және қауіпсіздік нормалары
Қазан айының соңында аппараттың биіктігі 275 шақырымға дейін төмендеді. Осы деңгейде үйкелістің күшеюіне байланысты ғылыми жабдықтарды бағыттау мүмкін болмай, обсерватория өшірілді. АҚШ ғарыш күштерінің дерегінше, аппарат Солтүстік Суматра ауданында дыбыс жылдамдығынан 22 есе артық екпінмен атмосфераға кірді.
Обсерваторияның негізгі бөлігі атмосфера қабатында жанып кеткен. Дегенмен оның кейбір тығыз бөлшектері мұхитқа немесе құрлыққа құлауы мүмкін. NASA адамдарға зиян келу ықтималдығын 2 100-ден 1 деп бағалады. Бүгінгі қатаң халықаралық талаптар тұрғысынан бұл көрсеткіш жоғары қауіп саналады.
The Aerospace Corporation ғылыми-зерттеу орталығының ресми өкілі Паркер Уишик қазіргі стандарттардың әлдеқайда күшейтілгенін түсіндірді.
«Қазіргі қолданыстағы орбиталық қалдықтарды азайту стандарттары бойынша, бақылаусыз құлау кезінде адамдардың зардап шегу қаупі 10 000-нан 1-ден аспауы шарт», – деп ескертті ол.
Swift аппараты 2004 жылы ұшырылғандықтан, ол уақытта ескі қауіпсіздік талаптары жарамды болған еді.
Ғылымда қалдырған өшпес мұрасы
Swift атауы аппараттың ғарыштағы кенет жарылыстарды дереу тауып, бірнеше секундта сол бағытқа бұрылу ерекшелігіне сай берілген. Телескоп қызмет еткен жылдарында 2 000-нан астам гамма-жарылысты және 1 400-ден аса жаңа туған аса жаңа жұлдызды анықтады.
Бұл телескоптың істен шығуы заманауи астрофизика үшін елеулі салмақ түсіреді. Енді ғалымдар аспан кеңістігіндегі күтпеген құбылыстарды бақылау үшін басқа орбиталық құрылғылардың көмегіне сүйенуге мәжбүр болады.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
