Астрофизиктер ғарыш әлемінде бұрын-соңды кездеспеген ерекше құбылысты анықтады. Олар адам көзіне кәдімгідей жасыл болып көрінетін алғашқы аспан денесін тапты, деп хабарлайды Ertenmedia.kz.
Ұзақ жылдар бойы астрономия ғылымында жасыл түсті жұлдыз болмайды деген берік түсінік қалыптасқан еді. Әдетте ғарыштағы жарық шығаратын нысандардың түсі олардың температурасына тікелей байланысты болады. Салқынырақ жұлдыздар қызғылт сары немесе қызыл, біздің Күн секілді орташа температурадағылар сары-ақ, ал ең ыстықтары ақшыл-көк түспен жарқырайды. Егер жұлдыздың спектрінде жасыл толқын басым болса да, ол көршілес қызыл мен көк түстермен араласып, адам көзіне ақ болып көрінуге тиіс болатын.
Физика заңдарына бағынбаған ақ ергежейлі
Уорик университетінің ғалымдары бастаған халықаралық зерттеу тобы бұл қағиданың бұзылуы мүмкін екенін дәлелдеді. Зерттеушілер Жерден шамамен 280 жарық жылы қашықтықта, Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан WD J1330+6435 деп аталатын ақ ергежейліні зерттеді. Бұл – өзегіндегі ядролық отыны таусылып, өмірінің соңына жеткен өлі жұлдыздың қалдығы.
Ақ ергежейлілер көлемі жағынан Жермен шамалас болғанымен, салмағы Күннің жартысына тең, яғни аса тығыз келеді. Дәл осы орасан тығыздық жұлдыз атмосферасындағы физикалық процестерді түбегейлі өзгертіп жіберген.
«Жасыл алаудың» басты құпиясы: жұтылған ғаламшарлар қалдығы
Ғалымдардың мәліметінше, бұл ақ ергежейлі өзінің айналасында болған бұрынғы ғаламшар жүйесінің, астероидтар мен тасты сынықтардың қалдығын өзіне тартып, «жұтып» қойған. Құрамында натрий, магний және темір элементтері көп тау жыныстары жұлдыздың тығыз атмосферасымен әрекеттескен.
«Бұл ақ ергежейлінің атмосферасындағы натрий спектрдің қызғылт сары бөлігін жұтып, өзінен ғажайып жасыл сәуле шашады. Елестетіп көріңізші, қандай да бір планетада тұрып, аспаннан жасыл жұлдызды тамашалау нағыз ғылыми фантастика секілді», – деп түсіндірді Марк Холландс.
Әдеттегі жағдайда натрий тек қызғылт сары түстің жіңішке толқынын ғана өткізбейді. Бірақ ақ ергежейлінің атмосферасындағы тығыздық судың тығыздығына жақындағандықтан, ол сары, қызғылт сары және бірқатар қызыл толқындарды бірден тұтып қалған. Нәтижесінде жұлдыздан тек жасыл түс қана бөлініп шығады.
Қызғылт, күлгін және көгілдір: жұлдыздар палитрасы қалай өзгерді?
Зерттеу барысында мамандар Жерге жақын орналасқан 151 ақ ергежейлінің спектрін компьютерлік модельге салып, адам көзі оларды жақыннан қалай көретінін тексерді. Нәтижесінде ғарышта бұрын белгісіз болып келген өзге де түстер анықталды. Мәселен, атмосферасында көміртегі мол жұлдыздар қызғылт немесе күлгін реңкке боялса, сутегі мен гелий қоспасы бар салқындаған нысандар ашық көгілдір түске енген.
«Мұның бәрі суретшінің бояу палитрасына өте ұқсас. Олар алдымен бірнеше негізгі түсті араластырып, қажетті реңк алады. Егер араласқа кіретін түстердің бірін алып тастасаңыз, түпкілікті нәтиже де өзгереді», – деді Борис Генсике.
Зерттеушілер 48 жарық жылы қашықтықта орналасқан WD J1011+2845 жұлдызын да ерекше атап өтті. Оның қойнауынан бетіне шыққан көміртегі молекулалары жарықты бұрмалап, жұлдызды табиғи албырт балық түстес қою қызғылт етіп көрсетеді. Ғалымдардың айтуынша, мұндай түрлі түсті ақ ергежейлілер өте сирек кездеседі, бірақ олар арқылы ежелгі экзопланеталардың химиялық құрамын анықтауға жол ашылады.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!
