Алматы қаласының 2040 жылға дейінгі жаңа бас жоспарында мегаполистің сәулеттік келбеті мен экологиялық қауіпсіздігіне бағытталған бірқатар қатаң тыйымдар мен шектеулер қарастырылып жатыр, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Құжат аясында шаһардағы зәулім тұрғын үй кешендерінің бой көтеруін шектеу, тау бөктеріндегі құрылысқа жол бермеу және ауаны ластайтын ескі автокөліктердің орталық көшелерге кіруіне тосқауыл қою мәселелері қызу талқыға түсті.
Зәулім үйлерге тосқауыл: табиғи жел мен сейсмикалық қауіп
Жаңа бас жоспардағы басты жаңашылдықтардың бірі — ғимараттардың қабаттылығын қатаң реттеу. Соңғы онжылдықта Алматының барлық бұрышында саңырауқұлақтай қаптаған биік тұрғын үйлер табиғи тау самалының қалаға еркін енуіне кедергі жасап, жел дәліздерін бітеп тастаған еді. Салдарынан мегаполис тұншықтырғыш қара түтіннің (смогтың) құрсауында қалды.
Сәулетшілер мен урбанистердің ұсынысы бойынша:
- Абай даңғылынан жоғары және тау етегіндегі белдеулерде биік құрылыс салуға қатаң тыйым салынады;
- Сейсмикалық жарықтар өтетін қауіпті аймақтарда, өзен жағалаулары мен тарихи орталықта ғимараттардың биіктігі 9 қабаттан аспауы тиіс;
- Қаланың тығыз қоныстанған аудандарында инфрақұрылымға (су, кәріз, мектеп, балабақша) салмақ түсіретін нүктелік құрылыстар тоқтатылады.
Мұндай шаралар қаланың экологиялық тынысын ашып қана қоймай, жер сілкінісі қаупі жоғары аймақта халықтың қауіпсіздігін нығайтуға бағытталған.
Ескі көліктердің орталығына кіруіне тыйым
Алматының ауасын былғайтын негізгі фактордың бірі — автокөлік түтіні. Күн сайын шаһар көшелерінде қалалық 500 мыңнан астам машинаға қоса, облыстан тағы 300 мыңға жуық көлік келіп-кетеді. Олардың басым бөлігі — тозығы жеткен, катализаторы жоқ, пайдаланылған газы шектен тыс у шығаратын ескі көліктер.
Бас жоспар аясында қаланың тарихи және іскерлік орталығына экологиялық стандарты төмен көліктердің кіруіне шектеу қою немесе ақылы төлем енгізу, яғни «төмен шығарындылы аймақтар» (Low Emission Zone) тетігін енгізу ұсынылуда.
Бұл тәртіпке сай:
- қаланың тарихи және іскерлік орталығына экологиялық стандарты төмен көліктердің кіруіне шектеу қойылады немесе ақылы төлем енгізіледі;
- қалаға кіреберіс тасжолдардың бойында көпдеңгейлі көлік тұрақтары мен метро, LRT желілеріне жалғасатын көлік-ауыстырып міну хабтары салынады;
- қоғамдық көліктерді түгелдей газ бен электр қуатына көшіру жалғасады.
Бес полиорталық: біркелкі даму үлгісі
Қаланың бір ғана орталыққа тәуелділігін жою үшін жаңа бас жоспар Алматыны бес дербес полиорталыққа бөліп дамытуды көздейді. «Солтүстік», «Батыс», «Оңтүстік-батыс», «Шығыс қақпасы» және «Тарихи орталық» деп аталатын бұл аймақтардың әрқайсысы өз тұрғындарын жұмыс орнымен, медициналық мекемемен, мектеппен және саябақтармен дербес қамтамасыз етуге тиіс.
Мақсат — «15 минуттық қала» қағидасын орнықтыру. Яғни тұрғындар күнделікті қажеттіліктер мен жұмыс үшін қаланың бір шетінен екінші шетіне сабылып көлікпен қатынамай, барлық қызметті өз ауданынан табуы қажет.
Құрылыс лоббиі мен экология тартысы
Бас жоспардың қағаз бетіндегі идеялары қаншалықты көркем болғанымен, оның жүзеге асуы оңайға соқпайды. Ең басты кедергі — қаладағы алып құрылыс компанияларының ықпалы. Жылдар бойы мемлекеттік бақылаудың осалдығын пайдаланып, тау бөктерін сүріп тастаған және жел дәліздеріне алып тұрғын үйлерді тығыздап салған девелоперлер өз пайдасынан оңайлықпен бас тартқысы келмейді.
Екінші жағынан, ескі көліктерге тыйым салу әлеуметтік наразылық туғызуы мүмкін. Өйткені облыстан қатынайтын жүздеген мың тұрғын үшін ескі машина — күнкөрістің жалғыз көзі. Сондықтан мемлекет шектеу қоймас бұрын сапалы қала маңы пойыздарын, ыңғайлы қоғамдық көлік желісін толық жолға қойып беруі шарт.
Алматының болашағы экологиялық таңдауға тіреліп тұр. Құрылыс олигархтарының қалтасы мен халықтың таза ауа жұту құқығының арасындағы тартыста мемлекет экология мен азаматтардың денсаулығын бәрінен биік қоюға тиіс.
Әйтпесе жаңа бас жоспар кезекті рет сөреде шаң басып қалатын бос құжатқа айналмақ.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!







