Ішкі істер министрлігі терроризм актісі туралы жалған хабарлама таратқандар мен ғаламтордағы сваттинг әрекеттері үшін заң бойынша бес жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылғанын қатаң ескертті, деп хабарлайды Ertenmedia.kz. Жыл басынан бері осындай заңсыз әрекеті үшін 23 адам қылмыстық жауапкершілікке тартылса, соның жетеуі — әлі кәмелетке толмаған жасөспірімдер болып шықты.
Сваттинг деген не және оның зардабы қандай?
Сваттинг — желілік онлайн ойындар мен чаттарда өзгелерді қорқыту, кек алу немесе жай ғана арзан даңқ жинау үшін полицияға, арнайы жасаққа немесе шұғыл қызметтерге біреудің мекенжайы бойынша жалған шақырту жасау. Қаскөйлер нақты мектептерге, сауда орталықтарына, әуежайларға немесе тұрғын үйлерге «жарылғыш зат қойылды» деген жалған ақпарат таратады.
Мұндай шақырту түскен кезде полиция, саперлер, құтқарушылар мен жедел жәрдем бригадалары дереу дабылмен аттанып, жүздеген адам эвакуацияланады. Мекемелердің жұмысы тоқтап, мемлекеттік бюджеттен орасан зор қаржы шығындалады. Ең сорақысы — шұғыл қызметтер жалған қоңырауды тексеріп жүргенде, шынайы көмекке мұқтаж жандарға уақтылы жете алмай қалу қаупі туындайды.
Жазаның салмағы: 14 жастан басталатын жауапкершілік
Кейбір жасөспірімдер мұны жай ғана виртуалды әзіл немесе ойынның бір бөлігі деп жеңіл қабылдайды. Алайда заң алдында оның салдары өте ауыр.
Қылмыстық кодекске сәйкес, терроризм актісі туралы көрінеу жалған хабарлағаны үшін:
5 000 айлық есептік көрсеткішке дейін ірі көлемде айыппұл салынады немесе сол мөлшерде түзеу жұмыстары тағайындалады;
бес жылға дейінгі мерзімге бас бостандығы шектеледі немесе нақты түрмеге жабылады.
Заң бойынша мұндай қылмыс үшін қылмыстық жауапкершілік 14 жастан бастап күшіне енеді. Сонымен қатар сот шешімімен шұғыл қызметтердің шақыртуға шығуына кеткен барлық мемлекеттік шығындар мен мекемелерге келтірілген материалдық шығынды өтеу толығымен кінәлілердің немесе олардың ата-аналарының мойнына жүктеледі. Мұндай шығынның көлемі көбіне миллиондаған теңгеге жетеді.
23 сотталушы және жеті оқушының тағдыры
Тәртіп сақшылары жыл басынан бері осындай кибербұзақылықпен айналысқан 23 адамды әшкереледі. Олардың арасында мектеп партасында отырған жеті оқушының болуы қоғамдағы үлкен алаңдаушылықтың белгісі.
Қазіргі цифрлық заманда VPN қызметтерін, жасырын Telegram-боттарды немесе бөгде IP-мекенжайларды пайдаланып, «мені ешкім таппайды» деп ойлау — бос қиял. Полицияның киберқылмыспен күрес бөлімшелері жалған хабарламаның қай жерден және кімнің телефонынан шыққанын бірнеше минуттың ішінде дәл анықтайтын арнайы жүйелермен жабдықталған.
Виртуалды ойын мен ата-ана жауапсыздығы
Жасөспірімдердің интернеттегі қылмысқа бой алдыруы — тек полицияның емес, ең алдымен мектеп пен ата-ананың жіберген қателігі. Көптеген ата-ана баласының қолына қымбат смартфонды ұстатып қойып, оның ғаламторда кіммен байланысып, қандай ойын ойнап, қандай чаттарда отырғанынан мүлдем бейхабар.
Мектептегі құқықтық сауаттылықтың төмендігі салдарынан оқушылар мұндай әрекеттердің артында түрме жазасы мен өмірлік таңба тұрғанын жете түсінбейді. Компьютер алдында отырып жасалған бір минуттық арзан «ерлік» бүкіл өмірге қара дақ түсіріп, отбасын қарызға батырады. Баланы түрмеден арашалап қалу үшін тек жазаны қатайту жеткіліксіз, мектептерде цифрлық гигиенаны оқытып, ата-ананың жауапкершілігін қатар күшейту қажет.
📌 Ertenmedia-ның Telegram арнасына жазылыңыз: қысқа әрі нұсқа, ең өзекті ақпарат осында!






